Tiền bối #2: Từ “làm giỏi” đến “làm lãnh đạo”
Sau gần 30 năm làm nghề và dẫn dắt Square Group đi qua những biến động khốc liệt nhất của ngành, chị Mai Hiền Nguyễn nhận ra một nghịch lý: Có những người cực kỳ tiềm năng, làm chuyên môn rất “tinh”, nhưng lại mãi không thể bứt phá để trở thành lãnh đạo. Họ có những “nút thắt tư duy” mà chính họ cũng không nhận ra.
Nếu tập 1 là câu chuyện nghề Account, thì trong tập 2 của series “Tiền bối”, chị Mai Hiền sẽ cùng Host Nguyễn Thị Thu Hảo – COO @ GIGAN Training Center, Giảng viên và Chuyên gia của Brands Vietnam – giải mã khoảng cách giữa một người “làm tốt việc” và một “lãnh đạo bản lĩnh”.
Series “Tiền bối” là chuỗi Podcast do Brands Vietnam và GIGAN Training Center hợp tác sản xuất, nhằm mang đến những bài học sâu sắc và triết lý làm nghề từ các tiền bối trong trong ngành truyền thông quảng cáo Việt Nam.
The Calling: Sứ mệnh phát triển con người
* Sau khi đã trải qua hành trình ở vai trò dẫn dắt một tập đoàn lớn, điều gì khiến chị chuyển sự quan tâm của mình sang việc đồng hành cùng sự phát triển của người trẻ?
Việc tôi chuyển sang đồng hành cùng người trẻ không hề đường đột, nó đã âm thầm xuất hiện suốt quá trình tôi làm nghề. Ngày trước, khi thăng tiến từ level thấp lên cao, tôi làm việc hoàn toàn bằng bản năng, nghĩ sao làm vậy. Nhưng tôi sớm phát hiện ra một điều: đồng nghiệp và nhân viên hễ có vấn đề là tìm đến mình. Có bạn bảo: “Em không biết tại sao, cứ gặp chị một tiếng xong đi ra là hết thấy vấn đề luôn”.
Lúc đầu tôi cũng hơi chạnh lòng, tự hỏi sao lúc chúng nó vui thì đi đâu mất, hễ có chuyện mới tìm mình? Nhưng sau này tôi nghiệm lại: không phải ai cũng khiến người khác tin tưởng để tìm đến như thế. Đó là những tín hiệu đầu tiên cho thấy tôi có một giá trị nào đó khiến mọi người an tâm.
Bước ngoặt thứ hai là khi tập đoàn cần người “đứng mũi chịu sào” dẫn dắt các lớp đào tạo nội bộ và họ đã chỉ định tôi. Tôi làm một khóa, hai khóa, rồi hàng chục khóa đều thành công rực rỡ. Tôi tự vấn: “Tại sao lại là mình mà không phải người khác?”. Câu trả lời nằm ở sự đam mê và tính nhất quán trong việc giữ gìn giá trị bản thân.
Minh chứng rõ nhất là ngay cả khi tôi đã nghỉ, mối quan hệ với những khách hàng lớn như Coca-Cola, Samsung hay Manulife vẫn cực kỳ tốt. Tôi nhấc máy gọi là họ trả lời ngay, dù không còn ràng buộc Agency – Client. Tôi nhận ra mình sở hữu những giá trị bền vững hơn cả chuyên môn thuần túy.
Cơ duyên thực sự chín muồi khi tôi sang Canada học Coaching bài bản. Lúc đó tôi mới vỡ lẽ: “Thì ra mình sinh ra đã là người như thế rồi”. Ngày xưa tôi làm bằng bản năng, còn giờ tôi có thêm kỹ thuật và bằng cấp để đi xa hơn. Với tôi, đó là định mệnh, là “The calling” – tiếng gọi thúc giục bản thân. Nhìn lại đội ngũ ngày xưa giờ đều ra ngoài làm CEO, tôi thấy hạnh phúc vô cùng. Được dẫn dắt mọi người lớn lên mỗi ngày, cả về chuyên môn lẫn mindset, đó chính là sứ mệnh mà tôi lựa chọn.
Mindset Gap: Khoảng cách giữa người giỏi và người lãnh đạo
* Trong quá trình làm việc và dẫn dắt đội ngũ, theo chị điểm khác biệt nào giữa một người làm tốt công việc và một người có tố chất lãnh đạo là gì?
Tôi thường nhìn thấy sự khác biệt giữa hai nhóm này rất rõ rệt, gần như ngay lập tức.
Nhóm thứ nhất là những người làm chuyên môn giỏi. Họ tập trung tối đa vào bản thân để làm đúng và làm hay phần việc của mình. Điều này không sai, nhất là giai đoạn đầu vào nghề khi chuyên môn chưa vững, bạn cần học hỏi từ sếp và đồng nghiệp để hoàn thành tốt một bản kế hoạch hay một báo giá thông minh. Nếu chạm được đến level này đã là rất tốt. Tuy nhiên, tư duy của nhóm này thường dừng lại ở mức “Inside the box” – tức là chỉ đúng và đủ trong phạm vi được giao.
Nhóm thứ hai là những lãnh đạo tiềm năng. Ở họ, sự chủ động mang tính áp đảo. Có những nhân viên của tôi, sau khi xong việc của mình còn chủ động xin làm thêm phần việc của team khác. Tố chất lãnh đạo thể hiện ngay ở cách họ đặt câu hỏi: “Tại sao lại làm thế này? Nếu làm khác đi thì sao?”. Họ không đợi được giao mới làm, mà luôn nhìn rộng hơn để tìm ra giải pháp tối ưu cho cả quy trình.
Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở tư duy. Người làm tốt thường chỉ nghĩ cho thành công của cá nhân. Còn người có tố chất lãnh đạo biết đặt cái tôi sang một bên để nghĩ cho tập thể. Họ không chỉ muốn mình giỏi, mà còn tìm cách làm sao để team mình giỏi, những người quanh mình cùng tiến bộ. Với họ, thành công của tập thể mới là niềm hạnh phúc thực sự.
Sau cùng, một công ty thành công hay không đều do chất lượng con người. Mà chất lượng con người lại nằm ở mindset. Khi bạn thay đổi được mindset, không chỉ công việc mà cả cuộc đời bạn cũng sẽ khác đi.
* Trong quá trình làm việc, chúng ta sẽ thấy được những bạn rất có tiềm năng nhưng lại không phát triển được như kỳ vọng. Theo chị, đâu là những “nút thắt tư duy” khiến họ bị chững lại?
Trong hành trình dẫn dắt, tôi gặp không ít nhân sự có năng lực, thậm chí rất nỗ lực nhưng không thể bứt phá lên những nấc thang cao hơn. Nút thắt của họ thường không nằm ở kỹ năng chuyên môn, mà nằm ở chính mindset.
Nút thắt đầu tiên là nỗi sợ quản trị con người. Tôi từng có một nhân sự rất giỏi, công ty muốn mời làm cổ đông và thăng chức Giám đốc nhưng bạn từ chối vì: “Quản lý con người mệt lắm”. Tôi chỉ hỏi bạn một câu: “Năm nay em 30 tuổi làm quản lý thì ổn. Nhưng đến năm 45 tuổi, em có chấp nhận được không nếu sếp của mình kém mình 15 tuổi?”.
Sự im lặng của bạn sau câu hỏi đó đã nói lên tất cả. Nhiều người vì sợ mệt, sợ rủi ro mà từ chối cơ hội, nhưng họ không hiểu rằng có những kỹ năng chỉ xuất hiện khi chúng ta thực hành. Khi bạn quản trị được con người, đó cũng là lúc bạn phát triển bản thân mạnh mẽ nhất.
Nút thắt thứ hai là tư duy cố định (Fixed Mindset) và sự bảo thủ. Những người thuộc nhóm này thường tin vào những gì mình đã biết và không còn mở lòng với góc nhìn khác. Chính sự thiếu cởi mở khiến họ không nhìn ra khiếm khuyết. Họ có ý chí, có sự bền bỉ nhưng không biết mình cần nâng cấp điều gì tiếp theo.
Khả năng của con người là rất lớn. Thứ duy nhất giới hạn bạn là mindset của chính mình.
Nút thắt thứ ba là nỗi sợ bước ra khỏi vùng an toàn. Có những người chững lại đơn giản vì không dám thử nghiệm những cái mới. Thực tế, người thành công không phải người không biết sợ; ở sâu thẳm ai cũng có nỗi sợ cả. Điểm khác biệt duy nhất là khi thấy nỗi sợ, người thành công vẫn bước đi, còn người khác thì để nó giữ chân mình lại.
Cuối cùng là tư duy “Tôi và Họ”. Đây là rào cản để ngăn một người trở thành lãnh đạo thực thụ. Tôi từng gặp một Manager có tư duy rất lạ: “Tại sao em phải bỏ thời gian giúp người khác giỏi lên? Tại sao em phải giao việc cho một đứa non yếu để rồi cuối cùng chính em phải đi sửa nhưng phần thưởng cuối năm thuộc về bạn ấy?”.
Bạn làm hết mọi việc, không để cấp dưới cơ hội cọ xát vì sợ mất quyền lợi hoặc sợ tốn công. Bạn không hiểu rằng ở vị trí quản lý, nhiệm vụ của bạn không còn là “tự làm”, mà là “phát triển đội ngũ”. Nếu giữ tư duy ích kỷ, chỉ biết mình mà không nghĩ đến tập thể, bạn không bao giờ lên được vị trí cao hơn như Giám đốc hay CEO.
Khả năng của con người là rất lớn. Thứ duy nhất giới hạn bạn là mindset của chính mình. Khi bạn chọn dừng lại vì sợ khó, thì sự dừng lại đó không đến từ hoàn cảnh, mà đến từ lựa chọn của bạn.
Next Gen: Người trẻ cần điều gì để đi xa hơn?
* Khi làm việc sâu hơn với người trẻ, có điều gì khiến chị nhận ra mình muốn làm nhiều hơn, thay vì chỉ dừng lại ở việc đồng hành và chia sẻ?
Thật ra, suốt mấy chục năm làm nghề truyền thông – quảng cáo, nhiều người thường sợ phải đụng đến con người nhưng tôi lại say mê việc đó. Tôi thích nhìn một bạn phát triển từ điểm A đến điểm B, điểm C... Nhìn một cái “mầm” thành một cái “cây” vững chãi là điều thu hút tôi. Vì thế, phong cách lãnh đạo của tôi xưa giờ luôn tập trung vào con người.
Chúng ta đang sống trong một thời đại quá hỗn loạn. Công nghệ, AI phát triển nhanh, trong khi tâm lý con người lại không tiến hóa kịp để thích nghi. Xã hội bây giờ gần như chưa có nơi nào chỉ dạy cho các em cách tập trung vào nội lực sao cho đúng đắn.
Nhiều người hay hỏi tôi: “Tại sao thời của chị, thời ông bà mình ngày xưa bền bỉ thế? Chiến tranh, đói khổ vậy mà ai cũng lầm lũi đi qua?”. Tôi nghĩ đơn giản lắm: Vì hồi đó họ không có lựa chọn nào khác ngoài việc tiến lên. Khó khăn lúc đó chính là thuận lợi để rèn sự bền bỉ một cách tự nhiên.
Còn thời đại bây giờ, mọi thứ quá dễ dàng. Lương thấp một chút hay sếp khó một chút, các em có thể nghỉ việc, về nhà mẹ vẫn nuôi, hoặc có hàng nghìn Agency khác ngoài kia đang chờ, không làm chỗ này thì làm chỗ khác. Chính vì có quá nhiều cơ hội nên các em không còn môi trường để rèn luyện sự bền bỉ tự nhiên nữa.
Đó là lý do tôi không muốn chỉ dừng lại ở việc đồng hành với nhân sự trong công ty mình. Tôi ấp ủ mở một ngôi trường chính thức, tập trung hoàn toàn vào phát triển con người. Tôi muốn truyền cho các bạn trẻ cách thức để mạnh mẽ từ bên trong. Bởi suy cho cùng, khả năng của con người là vô hạn, chỉ là mình muốn dừng ở đâu thì sự phát triển dừng ở đó thôi. Tôi muốn giúp các bạn để hành trình trưởng thành không bao giờ dừng lại.
* Chị có lời nhắn nhủ nào muốn gửi đến thế hệ kế thừa (đặc biệt là các bạn đang “chiến đấu” tại các Agency) không?
Nếu nói về lời nhắn nhủ cho các bạn đang “chiến đấu” tại các Agency, tôi muốn nhấn mạnh vào sự thay đổi trong mindset.
Tư duy của một người lãnh đạo thực thụ là: “Tôi sẵn sàng để bị thay thế bất cứ lúc nào”.
Đầu tiên, khi đi làm, các em thường chỉ nghĩ đến chuyện làm sao để phần việc của mình thật tốt. Cái sai lầm của những người giỏi chuyên môn là luôn cố gắng để bản thân trở thành duy nhất, giỏi đến mức không ai có thể thay thế được mình. Nhưng các em biết tư duy của một người lãnh đạo thực thụ là gì không? Đó là: “Tôi sẵn sàng để bị thay thế bất cứ lúc nào”.
Nghe có vẻ vô lý, nhưng thực tế là vậy. Một người lãnh đạo giỏi sẽ tập trung đào tạo nhân sự, xây dựng hệ thống và nhân bản năng lực của mình cho đội ngũ. Kỳ lạ thay, chính những người dám cho đi năng lực để người khác có thể thay thế mình, lại là những người mà tổ chức chẳng bao giờ muốn thay thế cả. Ngược lại, người nào cứ khư khư giữ bí kíp cho riêng mình thì công ty lại muốn thay thế nhất, vì họ không bao giờ có thể làm lãnh đạo được.
Thứ hai, hãy tập thói quen thoát khỏi tư duy “inside the box”. Đừng chỉ làm việc như một cỗ máy. Trước khi bắt đầu, hãy tự hỏi: “Tại sao mình làm việc này?”. Và khi kết thúc, hãy nhìn lại: “Mình đã rút ra được bài học gì?”. Hãy nhìn xa hơn cái tôi cá nhân để thấy được bức tranh toàn cảnh.
Cuối cùng, điều quan trọng nhất: Hãy giữ lấy “phần người” trong mình. Chúng ta đang sống trong thời đại của công nghệ, AI và những thuật toán khô khan. Những thứ đó rất dễ làm mình quên đi cảm xúc thực sự. Hãy nhớ rằng, tất cả sản phẩm của ngành truyền thông, quảng cáo hay marketing, cuối cùng cũng là để phục vụ con người chứ không phải phục vụ máy móc. Đừng mải mê chạy theo những con số mà bỏ quên cảm xúc. Biết lúc nào dùng cái đầu lạnh của logic, lúc nào dùng trái tim nóng của cảm xúc. Đó mới là cái khó, cái đặc thù của cái nghề này.
* Cảm ơn những chia sẻ từ chị!
★★★
Hành trình từ người làm việc chuyên môn giỏi đến nhà lãnh đạo bản lĩnh là cuộc cách mạng về thay đổi tư duy. Để bứt phá, chúng ta cần dũng cảm để bước ra khỏi vùng an toàn, đặt lợi ích tập thể lê trên “cái tôi” và sẵn sàng đào tạo đội ngũ kế cận. Giữa thời đại AI, chìa khóa để đi xa chính là sự bền bỉ tự thân và nỗ lực “giữ lấy phần người”, biết cách dung hòa giữa “trái tim nóng” để dẫn dắt nhân sự/con người và “cái đầu lạnh” để tối ưu công việc.
Series “Tiền Bối” sẽ tiếp tục giải mã những bài học quý giá của ngành quảng cáo trong tập tiếp theo cùng khách mời: Anh Nguyễn Vũ Nhất Huy. Với gần 25 năm làm nghề, anh từng kinh qua nhiều agency tên tuổi như JWT, Golden Group, StormEye, HIT… Anh cũng từng có hơn 8 năm đồng hành làm việc và cùng dẫn dắt đội ngũ Creative In-House tại Masan Consumer Holdings (MCH) thuộc tập đoàn Masan Group. Anh hiện là giảng viên tại các trường VietnamMarcom, Bold Creative Training Lab và là giảng viên doanh nghiệp tại UEH.
Huyền Trân / Brands Viretnam
* Nguồn: Brands Vietnam