Fashion Icon #40: Carine Roitfeld – Biên niên sử của một biểu tượng thời trang phi truyền thống

Carine Roitfeld là người sáng lập đế chế truyền thông độc lập CR Fashion Book. Với sự nghiệp kéo dài 5 thập kỷ, trong đó có đến 10 năm dẫn dắt tạp chí Vogue Paris, bà được công nhận là một trong những cá nhân có sức ảnh hưởng lớn nhất đối với ngành thời trang từ cuối thế kỷ 20 cho đến ngày nay.

Trong làng thời trang, có những cặp đôi huyền thoại tạo nên những chương đối đầu kinh điển. Như sự xung đột của Coco Chanel với Elsa Schiaparelli – một bên là nhà thiết kế biểu tượng, một bên là nghệ sĩ siêu thực. Hoặc Yves Saint Laurent với Karl Lagerfeld – hai thiên tài cùng định hình thời trang Paris. Và giờ là Carine Roitfeld với Anna Wintour – bản năng gợi cảm và hỗn loạn sáng tạo, đối đầu với quyền lực lạnh lùng và trật tự kỷ luật của thời trang.

Giới mộ điều truyền tai nhau rằng sự xung đột phong cách và hệ giá trị thời trang của hai người đứng đầu Vogue Paris và Vogue US vào những năm 2001-2011 đã khiến tín đồ thời trang phân cực rõ rệt. Nhiều người nói vui thời đó rằng: “Fashion girls chia làm hai phe: team Anna và team Carine”.

Carine Roitfeld – một trong những cá nhân có sức ảnh hưởng lớn nhất đối với ngành thời trang từ cuối thế kỷ 20 cho đến ngày nay.
Nguồn: WWD

Không hề có “drama” tai tiếng, không hề công kích trực tiếp, hay mỉa mai nhau sau lưng, nhưng sự đối lập giữa hệ thống “quyền lực” mà Anna Wintour xây dựng tại Vogue US với Vogue Paris dưới thời Carine Roitfeld – nơi thời trang “được sống”, được vẫy vùng, được sáng tạo hơn là “được bán” – khiến câu chuyện trở nên thú vị…

Fashion Icon là chuỗi bài về gương mặt đứng sau các biểu tượng thời trang đình đám trên thế giới do Brands Vietnam thực hiện. Thông qua chuỗi bài này, marketers có thể hiểu hơn về lịch sử hình thành và sự phát triển của các đế chế thời trang trên toàn cầu.

Câu chuyện về Carine Roitfeld – “Người tạo nên biểu tượng”

Carine Roitfeld sinh năm 1954 tại Paris – Pháp, trong một gia đình tư sản nề nếp và thanh lịch. Nhưng bà lại mang một nửa dòng máu Nga với sự táo bạo và bản năng mạnh mẽ, khác hẳn vẻ chỉn chu của các tiểu thư xã hội thượng lưu Paris.

Cha của bà, Jacques Roitfeld, là một luật sư người Nga di cư sang Pháp. Carine luôn xem ông là người đàn ông bí ẩn, xa cách nhưng đầy sức hút – gần như là một “thần tượng” trong mắt bà. Mẹ bà lại là hình mẫu phụ nữ Pháp truyền thống: tinh tế, chuẩn mực, trang nhã. Chính “chất Nga” và “tinh thần Pháp” của cha mẹ đã tạo nên phong cách thời trang của Carine Roitfeld: nửa hoang dại, nửa tinh tế; nửa quyến rũ, nửa trí tuệ.

Chân dung Carine Roitfeld những năm 1970.
Nguồn: Tổng hợp

Với phong thái tự tin cùng ngoại hình cuốn hút, vào những năm 1970, sự xuất hiện của Carine Roitfeld tuổi đôi sáu đôi tám ở các sự kiện xã giao đã thu hút nhiều ống kính và công ty săn lùng người mẫu. Việc Carine tình cờ được mời chụp hình cho một tạp chí nhỏ đã trở thành một bước đệm, dẫn bà vào con đường trở thành người mẫu ảnh.

Carine Roitfeld tự mình xây dựng gu thẩm mỹ cá nhân sắc bén thông qua tự học, trải nghiệm và quan sát, thay vì theo đuổi môi trường học thuật truyền thống. Thời gian Carine Roitfeld làm người mẫu rất ngắn bởi bà chuyển hướng sang tự học styling, phối trang phục, nhiếp ảnh…

Ban đầu, bà cộng tác với các tạp chí nhỏ với các dự án Editorial tự do. Hữu xạ tự nhiên hương, cho đến đầu thập niên 1980, Carine Roitfeld dần dần được các tạp chí thời trang lớn ở Paris chú ý nhờ phong cách riêng biệt, độc đáo. Từ đó, bà được mời làm stylist cho Département Mode, một tạp chí chuyên về xu hướng, và sau đó là French Elle, nơi bà dần khẳng định dấu ấn cá nhân trong ngành.

Ảnh chụp Carine Roitfeld năm 2013.
Nguồn: Surface Magazine

Ngay từ những bộ trang phục đầu tiên, phong cách của Carine đã khiến giới thời trang ngạc nhiên: gợi cảm, “edgy”, và mang đậm tinh thần “Parisian chic”. Trong khi nhiều stylist cùng thời thiên về sự chỉn chu và an toàn, Carine mạnh dạn kết hợp áo khoác da với váy lụa mỏng, giày cao gót với tất lưới, hay phối phụ kiện táo bạo như kính mát oversized và mũ rộng vành, tạo nên một năng lượng vừa quyến rũ, vừa trí tuệ, rất khác so với chuẩn mực truyền thống.

Có một câu chuyện bên lề khá nổi tiếng, kể rằng trong một buổi chụp hình đầu tiên cho French Elle, Carine đã tự tay cắt xẻ một chiếc áo khoác cũ của mẹ, kết hợp cùng váy ngắn và giày cao cổ, khiến nhiếp ảnh gia kinh ngạc và ngay lập tức muốn hợp tác tiếp với bà. Cách làm việc này cho thấy Carine không sợ thử nghiệm, luôn biến ý tưởng thành hiện thực và dần tạo dựng thương hiệu cá nhân riêng biệt.

Ấn phẩm Visionaire số 22 (1997) mang đậm tinh thần “Parisian chic” do Carine làm stylist.
Nguồn: I Want To Be A Roitfeld

Nhờ sự sáng tạo không ngừng và gu thẩm mỹ rõ rệt, Carine nhanh chóng trở thành cái tên được săn đón. Từ các nhiếp ảnh gia như Mario Testino, Patrick Demarchelier, đến biên tập viên và người mẫu, tất cả đều muốn cộng tác với Carine. Bởi ai cũng biết, một bộ ảnh do Carine dàn dựng sẽ nổi bật, có sức ảnh hưởng và mang tính biểu tượng.

Qua những năm tháng này, Carine không chỉ học cách định hướng biên tập trong thời trang, mà còn xây dựng phong cách Parisian gợi cảm đặc trưng, đặt nền móng cho sự nghiệp tại Vogue Paris.

Bộ hình “H.R.H. R.E.S.P.E.C.T.” cho The Face (1997) được Carine Roitfeld hợp tác cùng Mario Testino.
Nguồn: Scanned Fashion World

Tạo dựng ảnh hưởng quốc tế – Cú “hit” khi hợp tác cùng Tom Ford

Khi đã nổi tiếng ở Paris, Carine có tham vọng mở rộng tầm ảnh hưởng ra toàn cầu. Cột mốc hợp tác đặc biệt với Tom Ford tại Gucci đã tạo nên dấu ấn rực rỡ trong sự nghiệp của bà.

Vào thời bấy giờ (cuối thập niên 1980 – đầu 1990) Tom Ford vừa gia nhập và được giao trách nhiệm làm mới thương hiệu Gucci đang gần như “thoi thóp”, bị cho là già cỗi lỗi thời. Nhà thiết kế cần xây dựng một tầm nhìn mới với hình ảnh gợi cảm, sang trọng nhưng cũng phải táo bạo, phá cách, có phần nổi loạn khác thường để thương hiệu nổi bật trên toàn cầu.

Định mệnh dẫn lối đã khiến họ đã trở thành bộ đôi hoàn hảo: Carine phụ trách Editorial Vision, Tom Ford điều hành thiết kế sản phẩm. Sự kết hợp giữa tầm nhìn Editorial sắc bén của Carine và tài năng thiết kế táo bạo của Ford đã tạo nên những bộ ảnh mang tính biểu tượng, ghi dấu ấn trong ngành thời trang.

Carine Roitfeld và Tom Ford trong một buổi tiệc năm 2015.
Nguồn: Observer

Trong những năm đầu hợp tác, Carine thường biến studio chụp hình thành sàn diễn mini, cho phép người mẫu di chuyển, tạo dáng tự nhiên, nhưng vẫn duy trì sự kịch tính và quyến rũ. Một lần, trong chiến dịch quảng bá Gucci, Carine yêu cầu một người mẫu mặc áo khoác da cũ, kết hợp với váy xuyên thấu và giày cao cổ, tạo hiệu ứng “sexy nhưng quyền lực” khiến nhiếp ảnh gia Mario Testino phải thốt lên: “Carine không chỉ là stylist, bà là đạo diễn hình ảnh”.

Cùng với nhiếp ảnh gia Mario Testino, Carine và Tom Ford đã tạo ra những chiến dịch quảng cáo gây tiếng vang cực lớn, khơi dậy cảm giác vừa gợi cảm vừa tinh tế, được truyền thông gọi là “Porno Chic”.

Những bộ ảnh ấn tượng của Gucci, dưới sự hợp tác của Carine Roitfeld và Tom Ford cuối thập niên 90 – đầu thập niên 2000.
Nguồn: Tổng hợp

Một trong những chiến dịch nổi tiếng, và gây sốc nhất, là chiến dịch Gucci – Xuân Hè 2003. Hình ảnh người mẫu nữ (được cho là Carmen Kass) xuất hiện trong một tạo hình gây sốc cùng người mẫu nam, với logo chữ “G” của Gucci được khai thác táo bạo trên cơ thể, nhanh chóng lan truyền và trở thành chủ đề bàn tán rộng khắp.

Dù bị nhiều tổ chức truyền thông lên án vì “hạ thấp phụ nữ”, chiến dịch vẫn lan rộng. Và không thể phủ nhận rằng quảng cáo này làm Gucci – vốn đang có phần “cũ kỹ, mất phong độ” – đột ngột xuất hiện trở lại như một biểu tượng của sự gợi cảm, nổi loạn và quyến rũ trên toàn cầu.

Chiến dịch này được cho là đã định hình lại nhận thức xa xỉ, chứng minh rằng “sex + scandal” không đồng nghĩa với rẻ tiền – mà có thể thành “sang trọng, thời trang, quyền lực”, hấp dẫn với khách hàng mới, đặc biệt thế hệ trẻ. Có tin đồn rằng doanh số của Gucci đã tăng trưởng mạnh ngay sau đó. Điều này mở đường cho cả làn sóng “sexy luxury” càn quét trong giới thời trang về sau.

Kỷ nguyên Vogue Paris và cuộc chiến ngầm với Anna Wintour

Năm 2001, Carine Roitfeld được Chủ tịch Condé Nast, Jonathan Newhouse, mời giữ vị trí Tổng Biên tập Vogue Paris. Mối duyên này đã trải qua một thập kỷ gắn bó, và đó cũng là thời kỳ hoàng kim của Vogue Paris khi tạp chí đạt kỷ lục về lưu hành và thành công quảng cáo.

Carine Roitfeld và Anna Wintour trong buổi tiệc kỷ niệm 90 của Vogue Paris.
Nguồn: EL PAÍS

Carine Roitfeld đã “thay máu” tạp chí – từ hình ảnh, thiết kế, cho đến việc đổi tên French Vogue thành Vogue Paris, vì và tin rằng các nhà mốt Pháp sắp trỗi dậy mạnh mẽ. Bà cổ vũ cho Balenciaga, Lanvin, Chloé, Rochas, Givenchy – và họ thực sự hồi sinh. Bà cũng khiến cho những tài năng như Nicolas Ghesquière, Olivier Theyskens, Riccardo Tisci… vụt sáng.

Anna Wintour và Carine Roitfeld như hai nữ hoàng trị vì hai vương quốc. Trong đó, Vogue Paris mang triết lý chủ đạo là gợi cảm, phi truyền thống (Irreverent), thử nghiệm và cực kỳ chú trọng vào styling. Còn Vogue US hướng đến sự hoàn hảo, lộng lẫy (Glamour), người nổi tiếng, chính trị. Không có bất kỳ ghi nhận nào về sự xung đột giữa hai người, Carine tôn trọng Anna, nhưng thẳng thắn gọi bà là “nhà chính trị lớn nhất trong ngành thời trang”.

Những ấn phẩm nổi loạn và mang đậm dấu ấn của Carine tại Vogue.
Nguồn: I Want To Be A Roitfeld

Dưới thời của mình, Carine đã biến Vogue Paris thành một phòng thí nghiệm sáng tạo, thúc đẩy ranh giới nghệ thuật. Đây là thời kỳ của ấn phẩm tiên phong, nơi sự quyến rũ và gợi cảm được đẩy lên hàng đầu.

Dù vậy, trong di sản mà bà để lại, vẫn có nhiều tranh cãi dữ dội.

Năm 2009, Vogue Paris xuất bản một bộ ảnh với siêu mẫu Lara Stone trong trang phục và lớp sơn đen từ đầu đến chân, do Steven Klein chụp và Carine làm stylist trong chiến dịch “Blackface”. Bộ ảnh đã bị cộng đồng quốc tế chỉ trích nặng nề vì thiếu nhạy cảm chủng tộc.

Lara Stone với trang phục và lớp sơn đen từ đầu đến chân trong chiến dịch “Blackface” (2009).
Nguồn: Tổng hợp

Carine Roitfeld tuyên bố rời vị trí vào cuối năm 2010, lý do được đưa ra là để theo đuổi các dự án cá nhân. Song, có tin đồn bà rời đi vì ấn phẩm Giáng sinh 2010 (do Tom Ford làm biên tập khách mời) gây tranh cãi gay gắt về việc tình dục hóa trẻ vị thành niên.

Năm 2011, Carine Roitfeld ra mắt sách nghệ thuật – hồi ký bằng hình ảnh đầu tiên mang tên “Carine Roitfeld: Irreverent” như một cách tự nhìn lại ba thập kỷ sự nghiệp: từ những Editorial mang tính biểu tượng, các chiến dịch quảng cáo, khoảnh khắc hậu trường cho đến hình ảnh đời thường và gia đình.

Với cấu trúc như một “scrapbook” phong cách, “Irreverent” không nhằm kể chuyện theo trình tự, mà nhằm phác họa DNA sáng tạo của Roitfeld – táo bạo, gợi cảm, phi truyền thống – đồng thời khẳng định di sản thẩm mỹ khiến bà trở thành biểu tượng của kỷ nguyên thời trang đầu thế kỷ 21.

“Irreverent” khẳng định di sản thẩm mỹ đưa Carine Roitfeld trở thành biểu tượng của kỷ nguyên thời trang đầu thế kỷ 21.
Nguồn: Vogue

Xây dựng đế chế độc lập CR Fashion Book

Khi Carine Roitfeld rời Condé Nast, bà đã sử dụng quyền lực sáng tạo của mình để tạo ra một sân chơi độc lập, nơi bà có thể duy trì sự tự do sáng tạo tuyệt đối. Đó là CR Fashion Book (2012) một tạp chí in song niên (xuất bản 2 lần mỗi năm) có trụ sở tại New York do Carine Roitfeld giữ vai trò nhà sáng lập và Tổng Biên tập.

CR Fashion Book được mô tả là “kinh thánh cảm hứng hàng đầu của thời trang” và là nền tảng cho việc tạo mẫu đột phá, không bị giới hạn bởi khuôn khổ truyền thống. Ấn bản đầu tiên của CR Fashion Book phát hành năm 2012 đã bán hết 50.000 bản – và do nhu cầu cao, nhà xuất bản phải in thêm 15.000 bản.

Năm 2013, trong ấn phẩm thứ ba của CR Fashion Book mang tên “Hope”, Roitfeld đã chọn Kim Kardashian cho trang bìa và làm nhân vật chính của bộ ảnh “Miss USA”, một Editorial khám phá sự say mê của người Mỹ dành cho các ngôi sao.

Kim Kardashian trên ấn phẩm thứ ba của CR Fashion Book mang tên “Hope”.
Nguồn: Tổng hợp

Cũng trong năm 2012, Carine Roitfeld nhận vị trí Giám đốc Thời trang Toàn cầu (Global Fashion Director) cho toàn bộ các ấn phẩm của Harper’s Bazaar – vốn thuộc Tập đoàn Hearst – đối thủ trực tiếp của Condé Nast. Việc đảm nhận hai vị trí song song là hiếm thấy cho thấy tài năng và tầm ảnh hưởng to lớn của Carine Roitfeld trong giới thời trang.

Về sau, Carine Roitfeld còn đồng sáng lập CR Studio, một Creative Content House cùng con trai Vladimir Restoin Roitfeld. Studio cung cấp dịch vụ sản xuất nội dung cho các chiến dịch thời trang, nghệ thuật và điện ảnh, với sự cộng tác cùng mạng lưới quan hệ mà bà có được.

Carine Roitfeld không chỉ nổi tiếng với tài năng và vai trò của một chủ biên tạp chí mà bà còn chuyển đổi tên tuổi thành thương hiệu toàn cầu, bao gồm các hợp tác với nhà bán lẻ Nhật Bản UNIQLO và gã khổng lồ mỹ phẩm MAC.

Năm 2019, bà mở rộng sang lĩnh vực phong cách sống bằng việc ra mắt thương hiệu nước hoa Carine Roitfeld Parfums. Đây là dự án cá nhân nhất của Carine, được ấp ủ trong tám năm, thể hiện một cách trần trụi và thẳng thắn nhất về bản thân bà.

Thương hiệu nước hoa Carine Roitfeld Parfums thể hiện một cách trần trụi và thẳng thắn về bản thân Carine.
Nguồn: Tổng hợp

Mặc dù tuổi đã cao, Carine Roitfeld hiện vẫn đang hoạt động mạnh mẽ trong ngành công nghiệp thời trang quốc tế, chủ yếu tại New York và Paris. Gần đây, bà còn là người giám tuyển của triển lãm lưu động “UBS House of Craft x Dior” cùng với nhiếp ảnh gia Brigitte Niedermair.

Những bài học quý giá từ Carine Roitfeld

Sự nghiệp của Carine Roitfeld mang lại nhiều bài học quý giá cho thế hệ trẻ và những người làm sáng tạo. Carine làm việc với sự chuyên nghiệp tuyệt đối, ví công việc của mình như một màn trình diễn ballet: Trên sân khấu, mọi thứ có thể trông “rất dễ dàng”, nhưng phía sau là hàng giờ chuẩn bị tỉ mỉ, từ ý tưởng, styling, chọn mẫu đến ánh sáng và bố cục. Mỗi chuyển động, từ cách cầm túi đến cách đứng, đều được bà tính toán cẩn thận, vì theo bà, thái độ và ngôn ngữ cơ thể quyết định sức hấp dẫn của một người.

Phong cách của Carine, vì thế, không chỉ là quần áo mà là thái độ sống, sự tự tin và quyền lực tinh tế, khiến bất cứ ai tiếp xúc đều cảm nhận được năng lượng và gu thẩm mỹ sắc sảo của bà.

Carine đảm nhận vai trò giám tuyển của triển lãm lưu động “UBS House of Craft x Dior” gần đây.
Nguồn: Wallpaper Magazine

Karl Lagerfeld từng nói về Carine Roitfeld qua cuộc trò chuyện đăng tải trên tờ Interview rằng: “Cô ấy có khả năng khai phá tài năng ở người khác. Những nhiếp ảnh gia làm việc với cô dường như tài năng hơn so với khi họ làm việc với các biên tập viên hay stylist khác”.

“Khi chụp theo nguyên tắc của tôi, anh có thể thử mọi thứ. Dám làm nhiều điều – dám thử với tính dục, dám phá vỡ các điều cấm kỵ – miễn là vẫn đẹp trên ảnh. Khi tôi tìm thấy vẻ thanh lịch và sự đẹp đẽ trong đó, tôi không ngại thử bất cứ điều gì”, Carine Roitfeld đáp lời trong cuộc phỏng vấn trên.

Phong cách của Carine không chỉ là quần áo mà còn là thái độ sống, sự tự tin và quyền lực tinh tế, khiến bất cứ ai tiếp xúc đều cảm nhận được năng lượng và gu thẩm mỹ sắc sảo của bà.
Nguồn: WWD

Sáng tạo đối với Carine luôn gắn liền với tự do tư tưởng. Nếu chúng ta cần một người để tôn vinh tinh thần khám phá, thử nghiệm và dám phá vỡ giới hạn, truyền cảm hứng cho cả thế hệ sáng tạo mới, thì đó chính là Carine Roitfeld.

Một điều quan trọng hơn tất cả, tuổi tác hay áp lực xã hội không bao giờ là rào cản với những ai giữ được niềm đam mê và luôn tôn trọng nghề nghiệp của mình – như cách mà Carine Roitfeld đã khẳng định thông qua sự nghiệp rực rỡ của bà.

Xem thêm bài viết cùng chuyên mục tại đây.

* Nguồn: Tổng hợp