Báo cáo “Tuyển sinh Sau Đại học” của Cốc Cốc: Hành trình từ “ý định” trở thành “quyết định”
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều chuyển biến sâu rộng về kinh tế, xã hội và công nghệ. Khi thị trường lao động không ngừng thay đổi, việc học tập nâng cao, đặc biệt là bậc Sau Đại học ngày càng trở thành một lựa chọn chiến lược của nhiều người.
Nhằm hiểu rõ hơn về xu hướng này, Cốc Cốc Research đã thực hiện “Báo cáo Tuyển sinh Sau Đại học”, ghi lại hành trình của những người có ý định học cao học: từ khi nhen nhóm ý định, tìm hiểu thông tin cho đến lúc đưa ra quyết định cuối cùng.
Dựa trên dữ liệu hành vi của hơn 30,2 triệu người dùng Trình duyệt và Công cụ tìm kiếm Cốc Cốc, kết hợp với khảo sát trực tuyến 1.381 đáp viên, báo cáo này mang đến một những thông tin toàn diện và khách quan từ góc nhìn của người ứng tuyển.
Học tập trở thành khoản đầu tư cho tương lai
Kết quả khảo sát cho thấy, nhu cầu học Sau Đại học tại Việt Nam đang ở mức cao đáng kể. Có tới 64% người tham gia đã xác định rõ ràng kế hoạch theo học trong ba năm tới, cao gần gấp đôi nhóm vẫn đang trong giai đoạn cân nhắc. Đáng chú ý, 7/10 người đi làm và 62% sinh viên bày tỏ mong muốn tiếp tục học lên cao hơn.
Nhu cầu này đặc biệt rõ ở hai nhóm: Giáo viên/Giảng viên/Nghiên cứu viên và quản lý cấp trung, cấp cao, với gần 80% thể hiện ý định học Sau Đại học. Trong đó, bậc Thạc sĩ vẫn là lựa chọn phổ biến nhất (43%), được xem là bước tiến tự nhiên để củng cố chuyên môn, nâng tầm vị thế và mở rộng cơ hội nghề nghiệp.
Ba nhóm ngành dẫn đầu về lựa chọn gồm Kinh tế – Kinh doanh, Sư phạm và Kỹ thuật – Công nghệ – những lĩnh vực trực tiếp gắn liền với nhu cầu phát triển năng lực ứng dụng và quản lý trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh.
64% người tham gia khảo sát đã xác định rõ ràng về dự định theo học sau Đại học.
Nguồn: Cốc Cốc
Dữ liệu cũng chỉ ra mối liên hệ chặt chẽ giữa động cơ học tập và giai đoạn nghề nghiệp.
- Với người đi làm, mục tiêu học Sau Đại học gắn liền với nhu cầu nâng cao năng lực chuyên môn và mở rộng cơ hội thăng tiến.
- Doanh nhân, người tự kinh doanh coi việc học là cơ hội kết nối, mở rộng mạng lưới hợp tác.
- Cán bộ quản lý, lãnh đạo tập trung vào phát triển kỹ năng lãnh đạo và tư duy chiến lược.
- Trong khi đó, giảng viên, nghiên cứu viên xem học Sau Đại học là cách nâng cao năng lực học thuật, đặc biệt là kỹ năng nghiên cứu và xuất bản quốc tế.
Mặc dù mục tiêu khác nhau, điểm chung nổi bật là tất cả đều hướng đến việc cải thiện cơ hội việc làm, thu nhập và giá trị bản thân, phản ánh xu hướng học tập mang tính đầu tư dài hạn cho tương lai nghề nghiệp.
Quá trình tìm hiểu thông tin
Hành trình từ “ý định” đến “quyết định” bắt đầu bằng việc tìm hiểu thông tin. Người học ngày nay có thể tìm kiếm thông tin trên đa kênh, trong đó Website chính thức của trường/viện là nguồn được truy cập nhiều nhất (70%), cho thấy mức độ tin cậy cao của người học với tính chính thống của kênh thông tin này. Hành vi tìm kiếm cũng mở rộng sang nhiều kênh khác như Mạng xã hội (45%) hay Công cụ tìm kiếm (38%), cùng các Hội thảo/diễn đàn/trung tâm tư vấn.
Sự đa kênh trong hành vi tra cứu cho thấy người học không chỉ “tìm thông tin”, mà còn so sánh, đối chiếu và xác thực nguồn dữ liệu. Họ tham khảo ý kiến từ nhiều nguồn thông tin đáng tin cậy và gần gũi như từ học viên cũ, giảng viên, mentor, đồng nghiệp hay người thân.
Nguồn tham khảo thông tin thay đổi tuỳ từng nhóm người học.
Nguồn: Cốc Cốc
Đáng chú ý, nguồn tham khảo chủ đạo thay đổi tùy vào nhóm đối tượng:
- Sinh viên tìm đến giảng viên, mentor để định hướng chuyên môn.
- Người đi làm ít kinh nghiệm ưu tiên ý kiến từ gia đình và người thân.
- Người đi làm lâu năm lại tin tưởng đồng nghiệp hoặc nhà tuyển dụng.
Tương tự, mối quan tâm về nội dung thông tin cũng khác biệt rõ. Người đi làm chú trọng đến cấu trúc chương trình, thời gian học và khả năng cân đối công việc. Trong khi đó, sinh viên lại quan tâm nhiều đến chất lượng giảng dạy, tính ứng dụng của chương trình và tỷ lệ việc làm sau tốt nghiệp.
Sự khác biệt này phản ánh hành vi tìm hiểu thông tin ngày càng chủ động, có mục tiêu rõ ràng và gắn chặt với định hướng nghề nghiệp của từng cá nhân.
Khi bài toán nguồn lực trở thành yếu tố quyết định
Nếu động cơ học tập là “ngọn lửa” khởi đầu, thì nguồn lực cá nhân lại là yếu tố quyết định việc người học có thực sự bước tiếp hay không. Học Sau Đại học không chỉ là câu chuyện về “ý định”, mà còn là bài toán cân đối nguồn lực.
Hơn 60% người được hỏi cho rằng chi phí học tập là rào cản lớn nhất, trong khi cân đối thời gian học và công việc, gia đình là mối lo thứ hai. Ngoài ra, một số người còn e ngại trước yêu cầu đầu vào và đầu ra khắt khe, hoặc thiếu thông tin rõ ràng về chương trình học.
Học Sau Đại học không chỉ là câu chuyện về “ý định” mà còn là bài toán cân đối nguồn lực.
Nguồn: Cốc Cốc
Rào cản cũng khác nhau giữa các nhóm người học. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc chuẩn bị hồ sơ, duy trì GPA và chứng minh năng lực ngoại ngữ. Trong khi đó, với những người đã đi làm thì lại cần phải giải quyết vấn đề thiếu thời gian do công việc và trách nhiệm gia đình trước khi theo học.
Về ngoại ngữ, đây vẫn là trở ngại phổ biến khi có tới 55% người được hỏi tự đánh giá năng lực tiếng Anh hiện tại là chưa đủ, đặc biệt với nhóm từ 35 tuổi trở lên.
Nếu tiếng Anh trở thành yêu cầu bắt buộc, ~1/2 người chọn IELTS là chứng chỉ mục tiêu. TOEIC và VSTEP chiếm ~1/3 tổng lựa chọn, trong khi các chứng chỉ khác như TOEFL, Cambridge, PTE ít phổ biến hơn. Với người đi làm, VSTEP được lựa chọn nhiều hơn (13% so với 9% ở sinh viên), cho thấy xu hướng ưu tiên chứng chỉ trong nước, chi phí thấp và phù hợp yêu cầu thực tế.
Hành vi ra quyết định: Linh hoạt, ứng dụng và hội nhập
Khi bước vào giai đoạn lựa chọn, đa số người học ưu tiên chương trình chính quy trong nước, tuy nhiên xu hướng “quốc tế hóa tại chỗ” đang ngày càng nổi bật. Khoảng 17% người được khảo sát chọn theo học tại các chương trình liên kết quốc tế hoặc trường quốc tế có cơ sở tại Việt Nam, trong khi 15% chọn du học toàn phần.
Hình thức học tập cũng phản ánh sự chuyển dịch đáng kể của giáo dục hiện đại. Dù học toàn thời gian trực tiếp vẫn là lựa chọn phổ biến nhất (32%), hơn một nửa người học cho biết họ ưu tiên các hình thức học kết hợp (26%), part-time (22%) hoặc online toàn thời gian (20%). Điều này cho thấy mô hình học tập linh hoạt đang trở thành chuẩn mực mới ở bậc Sau Đại học, giúp người học dễ dàng cân bằng giữa công việc và phát triển cá nhân.
Thông qua Báo cáo Tuyển sinh Sau Đại học, Cốc Cốc Research mong muốn mang đến góc nhìn dữ liệu khách quan về hành trình học tập của người Việt – từ ý định ban đầu đến quyết định cuối cùng. Hy vọng rằng những dữ liệu được cung cấp trong báo cáo sẽ giúp các trường, viện và đơn vị giáo dục thấu hiểu hơn từ góc nhìn của người học, từ đó xây dựng chiến lược tuyển sinh, truyền thông và trải nghiệm học tập phù hợp hơn.