Tuyển sinh Đại học 2027: Hành vi của Gen Z và góc nhìn phụ huynh trước quy chế mới
Trong bối cảnh nền kinh tế số chuyển dịch mạnh mẽ và những thay đổi khắt khe về quy chế xét tuyển trong giai đoạn 2026 - 2027, thị trường tuyển sinh đang chứng kiến những biến động rõ rệt. Đứng trước ngưỡng cửa quan trọng này, học sinh và phụ huynh đang thay đổi chiến lược chọn trường như thế nào để tối ưu hóa cơ hội?
Cốc Cốc Research đã thực hiện khảo sát trực tuyến với 652 đáp viên (bao gồm học sinh THPT, thí sinh tự do và phụ huynh) trên toàn quốc vào tháng 10/2026, kết hợp cùng hành vi tìm kiếm trên hệ sinh thái Cốc Cốc nhằm mang đến góc nhìn đa chiều, giúp các cơ sở giáo dục nắm bắt chính xác nhu cầu của người học.
Cơn sốt AI và xu hướng chọn trường định hướng nghề nghiệp
Đại học và tương đương vẫn là đích đến số một khi chiếm tới 86% sự quan tâm của cả học sinh và phụ huynh. Theo báo cáo, top 3 ngành học thu hút sự chú ý nhất vẫn giữ ổn định, tuy nhiên Công nghệ thông tin đã vươn lên vị trí top 1 (tăng 2 bậc so với năm 2025). Bên cạnh đó, Kỹ thuật và Y dược là các ngành có sự bứt phá ấn tượng để góp mặt trong top 5. Đặc biệt, trong nhóm các chuyên ngành mới nổi, Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành xu hướng nổi bật nhất, dẫn đầu với sự quan tâm của gần một nửa tổng số đáp viên (46%).
Khi xét đến yếu tố quyết định, cơ hội việc làm dẫn đầu các tiêu chí lựa chọn trường. Cụ thể, tiêu chí "tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm" (44%) đã vượt lên trên tiêu chí "có tổ hợp xét tuyển phù hợp với môn học thế mạnh" (42%) và "chi phí đào tạo" (40%) để trở thành ưu tiên cao nhất của cả phụ huynh và học sinh.
Chọn trường không còn là cuộc đua danh tiếng thương hiệu, mà đã trở thành bài toán đầu tư sinh lời dựa trên cơ hội việc làm thực tế. Rào cản lớn nhất đối với các tổ chức giáo dục hiện nay không phải là quy mô bề thế, mà là năng lực chứng minh giá trị đầu ra. Xu hướng này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các nhà làm truyền thông giáo dục: thay vì tập trung quảng bá hình ảnh chung chung, các chiến dịch tiếp thị cần đi thẳng vào năng lực đào tạo của từng ngành thế mạnh, minh bạch tỷ lệ việc làm và vạch ra lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng cho người học.
Giải mã sức hút trường tư: Chính sách học bổng và thước đo kiểm định
Bên cạnh cơ hội việc làm, dữ liệu cũng cho thấy sức nặng của các chính sách hỗ trợ tài chính trong quyết định chọn trường: Mức học bổng từ 50% học phí trở lên là "ngưỡng quyết định" đủ sức thuyết phục hơn 1/2 thí sinh chuyển hướng từ trường công lập sang trường ngoài công lập cùng ngành. Đối với khối ngoài công lập, chương trình đạt kiểm định chất lượng (55%) và được đầu tư bởi tập đoàn lớn (37%) chính là hai trụ cột tạo dựng niềm tin lớn nhất.
Câu hỏi đặt ra không chỉ là trường tư thục thu phí bao nhiêu, mà là họ cam kết giá trị cốt lõi gì. Các trường ngoài công lập cần nhấn mạnh vào chứng nhận chất lượng và thiết kế các gói hỗ trợ tài chính chiến lược để xóa bỏ rào cản tâm lý của người học.
Nút thắt quy chế mới và khoảng cách tâm lý giữa hai thế hệ
Khởi đầu mùa tuyển sinh, người học đang áp dụng chiến lược đa dạng hóa: 61% đáp viên lựa chọn kết hợp từ 2 phương thức xét tuyển trở lên để tối ưu cơ hội trúng tuyển. Dữ liệu tìm kiếm trên Cốc Cốc cho thấy lượng tra cứu trong 2026 tăng 43% so với cùng kỳ 2025, trong đó chủ đề quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ chiếm tỷ trọng cao nhất (31%). Dù chủ động tra cứu, thị trường vẫn ghi nhận "độ trễ thông tin" khi mức độ nhận biết từng quy định mới đều chưa vượt quá 50% và gần 20% đáp viên hoàn toàn chưa nắm được bất kỳ thay đổi nào.
Phụ huynh nhìn vào sự công bằng dài hạn, trong khi học sinh lại áp lực cạnh tranh ngắn hạn. Cụ thể, 69% phụ huynh đánh giá quy chế mới là công bằng, nhưng con số này ở thí sinh chỉ đạt 49%. Khi đối mặt với quy định giới hạn 15 nguyện vọng, 36% thí sinh lo ngại rủi ro không trúng tuyển đúng ngành mong muốn - cao gần gấp đôi phụ huynh (19%).
Tương tự, với quy định siết xét học bạ, 52% phụ huynh tin rằng điều này làm tăng tính cạnh tranh công bằng, trong khi 44% thí sinh lo ngại bị gia tăng áp lực học và thi.
Thay vì chỉ truyền đạt thông tin một chiều, đây là thời điểm các trường đại học cần đóng vai trò "cố vấn đồng hành". Khảo sát chỉ ra 48% người học mong muốn thông báo sớm phương án, 46% cần thông tin minh bạch, dễ so sánh và 29% cần công cụ quy đổi điểm tự động. Việc sớm triển khai các hạ tầng thông tin này sẽ giúp cơ sở giáo dục gỡ rối tâm lý và thu hút thí sinh ngay từ đầu năm học.
Hành trình số và điểm chạm tuyển sinh thông minh
Truyền thông tuyển sinh đại học không còn là chiến dịch bùng nổ sát kỳ thi, mà là hạ tầng thông tin số hiện diện liên tục quanh năm. Dữ liệu cho thấy 61% đáp viên chốt trường từ trước năm lớp 12 và 40% - 44% chủ động tìm hiểu ngay đầu năm học (tháng 9 - 12).
Dù chủ động từ sớm, người học lại vấp phải điểm nghẽn lớn: 50% gặp khó khăn do thiếu công cụ so sánh trực quan, 47% nhiễu loạn trước thông tin chưa chính thống và 31% chưa từng tiếp cận sự kiện tư vấn trực tiếp nào.
Để tự gỡ rối, họ chuyển hướng mạnh sang nền tảng số: Website trường (57%), Công cụ tìm kiếm (46%) và Mạng xã hội (42%). Đáng chú ý, công cụ AI (30%) đang vươn lên thành kênh tham khảo đắc lực. Về độ tin cậy, tiếng nói từ sinh viên/cựu sinh viên (52%) và thầy cô (51%) áp đảo hoàn toàn so với KOLs hay người nổi tiếng (chỉ 4% - 23%).
Đây là tín hiệu buộc các trường phải tái cấu trúc chiến lược tiếp cận. Thay vì dồn lực vào tháng 5 - 7, cần kích hoạt truyền thông từ đầu năm học và số hóa công cụ tư vấn (tính điểm, chatbot AI) ngay trên website. Đồng thời, quảng cáo đa định dạng kết hợp nội dung thực tế từ sinh viên sẽ là giải pháp tối ưu bù đắp giới hạn của tư vấn truyền thống.
Báo cáo "Tuyển sinh 2026/2027" mang đến bức tranh toàn cảnh về sự dịch chuyển trong tiêu chí chọn ngành, bài toán tài chính, sự trỗi dậy của công nghệ mới và khoảng cách tâm lý giữa các thế hệ. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng giúp các tổ chức giáo dục có chiến lược truyền thông đa kênh sắc bén và cá nhân hóa hơn.
- Xem và tải báo cáo đầy đủ tại đây.