Từ “lên sóng” đến livestream: "Quyền lực" truyền thông đã thay đổi thế nào?

Có một định kiến khá phổ biến: Chỉ khi xuất hiện trên VTV hay HTV thì mới được xem là “lên sóng”, còn livestream trên mạng xã hội chỉ là hình thức "câu khách", thiếu tính chuyên nghiệp. Quan điểm này từng đúng trong quá khứ, khi quyền lực phân phối thông tin nằm gần như hoàn toàn trong tay các đài truyền hình.

Nhưng trong thời đại số, cấu trúc quyền lực truyền thông đã thay đổi đáng kể.

Dưới góc độ của những người làm truyền thông, ranh giới giữa “lên sóng” và “lên mạng” đang dần bị xóa nhòa. Điều quan trọng không còn nằm ở kênh phát sóng, mà ở việc nội dung đó có tạo ra giá trị và thu hút được công chúng hay không.

Một buổi livestream trao đổi về xây dựng thương hiệu cá nhân trên mạng xã hội.

Khi “đài lớn” không còn độc quyền phân phối

Không thể phủ nhận vai trò của báo chí và truyền hình chính thống. Các nhà đài vẫn giữ vị trí quan trọng trong việc định hướng thông tin và đảm bảo chuẩn mực nội dung. Quy trình sản xuất truyền hình thường phải tuân theo nhiều khâu kiểm duyệt, quy định phát sóng và tiêu chí quảng cáo chặt chẽ.

Điều này giúp đảm bảo tính chuẩn mực, nhưng đôi khi cũng làm giảm tính linh hoạt khi tiếp cận những chủ đề đang nóng trong xã hội.

Trong khi đó, mạng xã hội vận hành theo một cơ chế hoàn toàn khác. Nội dung không được phân phối dựa trên giấy phép phát sóng, mà dựa trên mức độ tương tác của khán giả. Thuật toán sẽ ưu tiên những nội dung khiến người xem ở lại lâu hơn, bình luận nhiều hơn hoặc chia sẻ nhiều hơn.

Chính vì vậy, ngày càng nhiều nhà báo, biên tập viên và chuyên gia truyền thông xây dựng các kênh nội dung riêng trên nền tảng số. Một buổi livestream đôi khi có thể thu hút lượng người xem trực tiếp và tương tác rất lớn, thậm chí vượt qua nhiều chương trình truyền hình truyền thống.

Thước đo giá trị truyền thông đã thay đổi

Trong môi trường truyền thông mới, câu hỏi quan trọng không phải là bạn xuất hiện ở đâu, mà là nội dung của bạn có giữ được khán giả hay không.

Thực tế cho thấy nhiều chương trình truyền hình hiện nay cũng phải mở rộng sang YouTube, Facebook hay TikTok để tiếp cận công chúng trẻ. Ngược lại, nhiều kênh online lại xây dựng được cộng đồng khán giả riêng, nơi người xem không chỉ theo dõi nội dung mà còn tham gia thảo luận, chia sẻ và tạo ra một hệ sinh thái tương tác.

Điều này phản ánh một sự thay đổi lớn trong truyền thông hiện đại. Nếu trước đây quyền lực phân phối nằm trong tay các đài truyền hình, thì ngày nay thuật toán và cộng đồng khán giả mới là yếu tố quyết định nội dung nào được lan tỏa.

Livestream cho phép người dẫn chương trình tương tác trực tiếp với khán giả thông qua bình luận và câu hỏi theo thời gian thực.

Livestream: hình thức tưởng dễ nhưng rất khắc nghiệt

Livestream thường bị xem là hình thức truyền thông “dễ làm”, nhưng thực tế lại là một trong những định dạng khó nhất.

Trong môi trường truyền hình truyền thống, chương trình có thể được quay nhiều lần, chỉnh sửa và hoàn thiện ở khâu hậu kỳ. Người dẫn chương trình được hỗ trợ bởi cả một ê-kíp sản xuất.

Ngược lại, livestream là cuộc chơi của sự chuẩn bị và bản lĩnh cá nhân. Người dẫn phải duy trì mạch nói liên tục trong thời gian dài, vừa đảm bảo tính logic của nội dung, vừa tương tác với khán giả theo thời gian thực. Nếu kiến thức không đủ vững hoặc phản ứng không kịp, những điểm yếu sẽ lộ ra ngay lập tức.

Từ góc độ PR, livestream còn tiềm ẩn rủi ro khủng hoảng truyền thông cao hơn nhiều so với các chương trình ghi hình. Một phát ngôn thiếu kiểm soát có thể bị cắt thành clip ngắn và lan truyền rất nhanh trên mạng xã hội.

Chính vì vậy, livestream đòi hỏi sự chuyên nghiệp và kỷ luật thông tin không kém gì truyền hình truyền thống.

Sức mạnh của tính đối thoại

Một trong những lợi thế lớn nhất của truyền thông online là khả năng đối thoại trực tiếp với công chúng.

Trong lý thuyết truyền thông hiện đại, đối thoại hai chiều luôn được xem là hình thức tương tác hiệu quả nhất. Livestream cho phép khán giả đặt câu hỏi, phản hồi hoặc tranh luận ngay trong thời gian phát sóng. Điều này tạo ra cảm giác gần gũi và chân thực mà mô hình phát sóng một chiều trên truyền hình khó có thể đạt được.

Chính sự tương tác này giúp nhiều người dẫn chương trình xây dựng được cộng đồng khán giả trung thành, điều mà các mô hình truyền thông truyền thống thường mất nhiều năm mới có thể tạo dựng.

Bình luận trực tiếp của khán giả trong một buổi livestream, yếu tố tạo nên tính đối thoại của truyền thông số.

Không phải cuộc chiến thay thế

Tuy nhiên, livestream và truyền hình không phải là hai hình thức loại trừ lẫn nhau.

Truyền hình vẫn có lợi thế về uy tín, quy trình sản xuất chuyên nghiệp và khả năng kiểm chứng thông tin. Trong khi đó, nền tảng số lại mạnh về tốc độ, khả năng lan truyền và mức độ tương tác.

Xu hướng của truyền thông hiện đại không phải là cái này thay thế cái kia, mà là sự kết hợp giữa các nền tảng để tạo ra một hệ sinh thái nội dung đa dạng hơn.

Khi “lên sóng” không còn là đặc quyền

Thời đại số không xóa bỏ truyền hình, nhưng đã thay đổi cách quyền lực truyền thông vận hành. Ngày nay, việc “lên sóng” không còn là đặc quyền của một vài kênh phát sóng lớn.

Điều quyết định không phải là bạn xuất hiện trên kênh nào, mà là bạn có tạo ra nội dung đủ giá trị để khán giả ở lại, lắng nghe và tin tưởng hay không.