Tư duy nền tảng triết lý xã hội của doanh nghiệp là gì?

Nếu để bạn đi một vòng để đọc về những lời giới thiệu của doanh nghiệp từ lớn đến bé. Chúng ta sẽ dễ dàng nhận ra có một đặc điểm chung của các doanh nghiệp đó là sự bài bản về sứ mệnh, tầm nhìn, giá trị cốt lõi. Điều này chắc chắn đến từ học thuật thương hiệu và nó đúng trong việc doanh nghiệp khởi đầu hành trình thương hiệu của chính mình. Chỉ có điều chưa đúng đó là “tư duy của con người có thể tương tự nhưng không giống nhau và doanh nghiệp có thể có chung giá trị nhưng lối vận hành khác nhau”.

Chính vì điều đó, sự giống nhau ở câu chữ đã vô tình làm cho doanh nghiệp càng cố gắng chứng minh khác biệt, càng khó khăn hơn trong việc vị ngôn từ phơi bày. Nó đã phản ánh sự chưa chuyển đổi từ học thuật đến thuật hành. Tức là một tư duy nền tảng về triết lý xã hội – cái nhìn của chính doanh nghiệp đó về vai trò của chính họ trong toàn bộ cộng đồng, vượt lên trên lợi ích kinh tế đơn thuần trong môi trường kinh doanh.

Vậy tư duy nền tảng, triết lý xã hội của doanh nghiệp nên được bắt đầu từ đâu?

Doanh nghiệp tồn tại trong xã hội và nó vận hành trong một dòng chảy, chịu ảnh hưởng và đồng thời định hình xã hội ấy theo thời gian. Khi doanh nghiệp tạo ra sản phẩm, cung cấp dịch vụ, họ đồng thời định hình cách con người sống, giao tiếp, tiêu dùng, và tin tưởng vào điều gì. Ví như Vietso được biết đến là một agency tư vấn và thực thi thương hiệu, doanh nghiệp sẽ hình dung về việc doanh nghiệp cung cấp các giải pháp về marketing hỗ trợ doanh nghiệp phát triển hình ảnh lẫn doanh thu. Tuy nhiên, vì triết lý tư duy nền xã hội của Vietso đó là “Truyền thông dẫn dắt dư luận” nên chúng tôi chọn giá trị nhân văn và môi trương để đồng hành cùng doanh nghiệp có cùng mục tiêu phát triển vững bền, nhằm góp phần tạo ra một xã hội tốt đẹp hơn.

—

Khác biệt với CSR hay hoạt động cộng đồng: Nhiều người nhầm lẫn triết lý xã hội với CSR (Corporate Social Responsibility) – trách nhiệm xã hội. Nhưng CSR chỉ là tầng hành động, là “ngọn cây” có thể nhìn thấy ngay.

- CSR: thường là các dự án từ thiện, bảo vệ môi trường, chăm lo cộng đồng… có thể đo đếm bằng ngân sách, báo cáo, kết quả cụ thể.

- Triết lý xã hội: là gốc rễ – cách doanh nghiệp nhìn mình như một tế bào trong cơ thể xã hội, có niềm tin, khí chất và vai trò riêng. Nó trả lời câu hỏi:

Doanh nghiệp này tồn tại để làm gì trong mối quan hệ với cộng đồng, môi trường, và con người và xa hơn thứ doanh nghiệp chọn nó tương thích gì với triết lý niềm tin của doanh nghiệp hay không, nó sẽ ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp trong cộng đồng như thế nào?

Nói cách khác: CSR là LÀM, còn triết lý xã hội là LÀ, tức một bên là hành động, một bên là bản chất.

Vì sao doanh nghiệp cần một tư duy nền triết lý xã hội?

Nếu quán chiếu những doanh nghiệp đã đi qua nhiều thế hệ và vẫn vững bền, ta thấy một điểm chung: họ không chỉ làm kinh tế, họ có một triết lý xã hội rõ ràng.

Điều đó được nhìn thấy trong hai trục lớn:

* Con người là trung tâm của vận hành: Mọi cải tiến, mọi quyết định lớn nhỏ đều hướng đến phát triển con người – từ năng lực, phẩm chất đến đời sống.

* Môi trường là không gian đảm bảo sự tồn tại: Không phá hủy môi trường nghĩa là giữ lấy giới hạn sống cho chính con người. Doanh nghiệp hiểu rằng không gian này không thể khai thác vô tận, mà cần được bảo toàn để con người và xã hội tiếp tục.

Khi doanh nghiệp chọn đặt con người ở trung tâm và tôn trọng môi trường như giới hạn cần giữ gìn, lúc ấy mong cầu vững bền của xã hội tìm thấy ở doanh nghiệp một sự đồng vọng từ chính doanh nghiệp phát ra. Đó chính là lý do vì sao thương hiệu có thể đi được hành trình trường tồn, trong khi những thương hiệu đặt lợi nhuận ngắn hạn làm ưu tiên nhanh chóng biến mất trong vòng 5-10 năm hay loay hoay sau 20 năm vẫn cố gắng tìm hướng phát triển.

Bản chất của tư duy triết lý xã hội thể hình dung theo ba lớp:

- Triết lý nền: Niềm tin của doanh nghiệp là gì? (điều Doanh nghiệp tin vào?)

- Triết lý vận hành: Từ niềm tin này, doanh nghiệp biến thành nguyên tắc để lựa chọn công nghệ, quy trình vận hành, con người.

- Triết lý truyền thông: Khi triết lý đã thấm vào hành xử, doanh nghiệp kể lại bằng câu chuyện dễ hiểu để xã hội đồng hành.

Trong 3 lớp này, triết lý nền là quan trọng nhất vì nó điều hướng cho 2 triết lý còn lại.

Ví dụ,cùng là sản xuất trong ngành thép, nhưng:

Trường hợp 1: Nếu hãng thép A chỉ nghĩ về lợi nhuận, triết lý kinh tế của họ là sản xuất tối đa, chi phí thấp.

Trường hợp 2: Nếu hãng thép A nhìn chính họ trong quan hệ với xã hội, triết lý xã hội có thể là: “Sức khỏe cộng đồng và tương lai bền vững quan trọng không kém lợi nhuận.” Từ đó, họ sẽ chọn công nghệ ít phát thải, tái chế phế liệu, minh bạch số liệu môi trường, và tham gia tích cực vào cam kết khí hậu. Chính triết lý này giúp họ không chỉ được thị trường công nhận, mà còn được xã hội tin cậy dài lâu.

Triết lý xã hội của doanh nghiệp là dòng chảy ngầm nuôi sống toàn bộ hệ thống của doanh nghiệp. Nó định nghĩa doanh nghiệp không chỉ là một tổ chức kinh tế, mà là một thực thể xã hội có niềm tin, có khí chất, có vai trò.

Bất kể một doanh nghiệp nào cũng đều có sẵn triết lý, nếu nó không nằm ở đoạn khởi đầu để định hình một hệ thống vận hành và quan hệ xã hội thì nó vốn đã nằm trong hệ thống xoay quanh doanh nghiệp mà có thể được tìm ra. Việc tìm ra này không những đảm bảo cho dòng chảy lợi nhuận của doanh nghiệp được ổn định mà nó còn là một sự khơi mở về di sản của doanh nghiệp đã định hình về ý nghĩa của chính doanh nghiệp đó trong lòng xã hội.

_ Hồ Bảo Thư - Vietso JSC