Truy xuất triết lý thương hiệu và lợi ích trong việc tạo chiến lược thương hiệu
Triết lý xã hội của doanh nghiệp là phần nền không thể thiếu bởi đơn giản triết lý thể hiện niềm tin giúp do doanh nghiệp điều hướng trong hành trình phát triển của nghiệp ở ngắn hạn hay dài hạn. Và một câu hỏi Vietso chúng tôi muốn đặt ra cho bạn đó là: Tại sao chúng ta nên hình dung triết lý nền tảng xã hội của doanh nghiệp như một Spiral?
Tại sao chúng ta không dùng mô hình ba lớp tĩnh quen thuộc – lõi, vận hành, biểu hiện để diễn đạt?
Câu trả lời đó là, luôn luôn có những giải pháp giúp chúng ta đào sâu hơn khi doanh nghiệp thiết lập mục tiêu vững bền mà đôi khi ba lớp tĩnh quen thuộc có thể giúp chúng ta phân tích vận hành và có một giải pháp sâu hơn giúp chúng ta soi chiếu để truy vấn nguồn gốc và tạo ra sự khác biệt phù hợp với doanh nghiệp. Trong bối cảnh này, chúng tôi đặt hình mẫu Spiral làm hình tượng trung tâm để giúp doanh nghiệp dễ dàng soi chiếu bởi vì hình thức của Spiral là hình thức động học tự nhiên của triết lý xã hội.
Bất cứ doanh nghiệp nào cũng khởi đi từ niềm tin lõi (nếu nó không phải là giá trị tài chính (ngắn hạn trong dài hạn), thì nó là giá trị vì sự phát triển của cộng đồng (dài hạn dưỡng ngắn hạn). Niềm tin này giống như một lời thề ngầm, luôn toả ra trong hơi thở của doanh nghiệp trong suy nghĩ, giao tiếp và hoạt động quản lý. Từ niềm tin này, doanh nghiệp biến nó thành nguyên tắc vận hành trong việc chọn công nghệ, quy trình, cách tổ chức con người. Theo thời gian, những gì được vận hành trở thành làn sóng ngôn ngữ, biểu tượng, câu chuyện để xã hội hiểu và đồng hành cùng doanh nghiệp.
vậy vì sao doanh nghiệp nên đặt Spiral làm tư duy nền tảng triết lý xã hội?
Bởi vì ba vòng đồng tâm chúng vốn nằm yên. Nhưng đời sống doanh nghiệp luôn chuyển động liên tục, phản hồi và phát triển và nó vốn không tĩnh. Lúc này, Spiral trở thành hình ảnh từ tâm xoáy ra, lan tỏa thành sóng, rồi tác động ngược lại tâm, niềm tin được soi chiếu và lại tiếp tục được làm mới.
Spiral vốn sống động, và nó vốn không tách rời các nền tảng học thuật mà ngược lại, chúng được nối liền. Edgar Schein từng nói văn hóa tổ chức có ba tầng: giả định ngầm, giá trị được tuyên ngôn, và tạo phẩm hữu hình. Khi bạn dùng Spiral soi chiếu, bạn sẽ thấy rằng ba tầng này không bất động hay bị tách bạch khi gọi tên mà chúng được xoay vòng, tác động qua lại.
Argyris và Schön với lý thuyết double-loop learning cũng khẳng định: Học hỏi thật sự là khi thực tế buộc ta quay lại chất vấn giả định lõi, chứ không chỉ điều chỉnh hành động. Spiral chính là double-loop trong hình thái sống động này: hành động đi ra, phản hồi xã hội trở lại, vòng xoáy dẫn ta về tâm để điều chỉnh niềm tin.
Mặc khác, Porter & Kramer với “tạo giá trị chung”, hay Freeman với “lý thuyết các bên liên quan”, đều nói về một quá trình tương tác: Giá trị kinh tế và xã hội phải nuôi dưỡng lẫn nhau, doanh nghiệp và cộng đồng tạo tính chính danh qua vòng đối thoại liên tục, và Spiral là hình ảnh trực quan để giúp chúng ta nhìn rõ hơn về điều đó.
Thực tế hơn, ISO 26000 hay Integrated Reporting cũng đều sắp xếp cùng một trình tự: nguyên tắc trước, thực thi có bằng chứng, rồi mới công bố. Đó chính là nhịp điệu tự nhiên của Spiral: Core → Ops → Comms.
Khi nhìn triết lý xã hội theo mô hình tuyến tính hay vòng tĩnh, doanh nghiệp dễ dàng rơi vào trạng thái viết ra giá trị, triển khai vài hành động, kể lại rồi dừng, đổi giá trị khác; nhưng với Spiral, nó sẽ cho phép bạn đi sâu vào giá trị một cách liên tục để giá trị có thể đẩy rộng gián tiếp.
Mỗi vòng xoáy của Spiral không kết thúc, nó lớn dần, mang theo tích lũy từ vòng trước. Spiral cũng cho phép phản hồi: sóng lan ngoài xã hội trở lại tác động lõi. Và với Spiral, bạn sẽ luôn học hỏi sâu hơn trong việc đi sâu vào tầng của giá tri doanh nghiệp mà không cần phải thay đổi nếu bạn nhìn triết lý xã hội theo mô hình tuyến tính, bởi vì mỗi lần Spiral doanh nghiệp xoáy là một lần niềm tin của bạn được thử thách, mỗi lần xoáy về là một lần giả định về niềm tin của bạn sẽ được rõ ràng hơn, cụ thể hơn (hay nói cách khác bạn thấy được soi sáng hơn).
Lưu ý rằng, Spiral không phải là sự mở rộng vô hạn mà nó sẽ luôn xoay trong giới hạn của con người và môi trường. Con người là trung tâm của vận hành – không có con người, Spiral mất năng lượng. Môi trường là không gian đảm bảo sự tồn tại – nếu bị phá hủy, Spiral đứt gãy.
Sự thừa nhận giới hạn này làm Spiral khác biệt với các mô hình tăng trưởng tuyến tính vô tận. Nó giống như một xoáy nước: mạnh mẽ, liên tục, nhưng vẫn nằm trong lòng sông, không thể vượt quá ranh giới tự nhiên.
Một Spiral thật sự giữ được sức sống khi ba mũi tên của nó liền mạch. Niềm tin lõi phải chảy vào nguyên tắc vận hành; nguyên tắc vận hành phải có bằng chứng để khi kể lại, xã hội nhận thấy sự thật; và tiếng vọng của xã hội phải trở về làm rõ thêm niềm tin lõi. Nếu một mũi tên gãy, Spiral mất tính sống động, triết lý xã hội sẽ bị trở khẩu hiệu tức là tiếng nói phát ra từ miệng nhưng không được vận hành.
Vậy nên, khi chúng ta bảo “tư duy nền tảng triết lý xã hội là Spiral”, chúng ta đang thực tế hoá mô hình doanh nghiệp cần vận hành được sống động hơn như một thực thể sống, đúng bản chất doanh nghiệp được vận hành là do con người làm trung tâm và chịu tác động bởi môi trường: luôn xoáy động, luôn học hỏi, luôn lan tỏa, và luôn tự soi trong giới hạn con người – môi trường.
Nếu một ngày nào đó bạn tự hỏi : “Niềm tin này của mình còn đúng với thời điểm này không?”, “Nguyên tắc này còn hợp với thế giới không?”, “Câu chuyện này còn làm người khác đồng hành không?”….khi đó chính là khoảnh khắc bạn đang sống trong Spiral của chính bạn. Và đó cũng chính là lúc triết lý xã hội của bạn không chỉ được viết ra, mà đã trở thành một vòng xoáy nuôi dưỡng sự tồn tại bền vững của bạn.
-Hồ Bảo Thư - Vietso JSC