Tôi Không Tin Việc "Validate Xong Rồi": Đúng Lúc Ra Mắt Không Đảm Bảo Đúng Đến Sáu Tháng Sau

Tôi hay nghe founder nói một câu: "ý tưởng này đã validate xong rồi". Nghe như một ô đã tích trong checklist. Tôi không đồng ý.

Validate trả lời đúng một câu hỏi tại đúng một thời điểm: "bây giờ, với thị trường đang như thế này, ý tưởng này có đáng làm không?". Câu trả lời đó có hạn sử dụng. Có ba lực đẩy khiến nó hết hạn: thị trường tự dịch chuyển, đối thủ mới xuất hiện sau sáu đến mười hai tháng, và chính sản phẩm của bạn làm khách kỳ vọng nhiều hơn. Điều cuối cùng ít founder để ý nhất: insight ban đầu "khách cần X" có thể không còn mô tả đúng nhóm khách đó sau một năm dùng sản phẩm.

Tôi không ủng hộ việc validate liên tục mọi lúc. Đó là tự đốt nguồn lực. Thứ tôi khuyên là gắn validate vào ba mốc mà chi phí đi sai hướng lớn nhất. Một là trước khi làm một tính năng lớn tốn nhiều tuần phát triển: một vòng phỏng vấn hay prototype luôn rẻ hơn việc xây xong rồi mới biết không ai dùng. Hai là trước khi mở sang thị trường hoặc phân khúc mới, vì nhóm mới chưa chắc giống nhóm cũ. Ba là khi tăng trưởng chững lại một cách bất thường.

Tôi từng ngồi BOD của Nina Ecom Center, chuỗi O2O Ecom Shopping Center lớn nhất Việt Nam. Điều tôi học được ở đó không phải một đợt validate lớn lúc khởi đầu, mà là thói quen liên tục điều chỉnh theo thị trường. Giữ được thói quen đó mới giữ được tăng trưởng bền.

Một cách để hình dung: validate một lần rồi ngừng giống lái xe đường dài mà chỉ nhìn bản đồ đúng một lần lúc xuất phát. Đúng hướng lúc đầu không đảm bảo vẫn đúng ở những cây số sau, nhất là khi có ngã rẽ mới.

Bài viết gốc và một số case study thực tế mình có phân tích chi tiết hơn tại đây: https://ebook.beginguru.com/blog/validate-mot-lan-roi-ngung-sai-lam-can-tranh/