Re-think CSR #36: Cocoon và cách đưa phát triển bền vững vào toàn bộ vòng đời mỹ phẩm

“Vẻ đẹp không chỉ đến từ những gì đặt lên làn da, mà còn từ những lựa chọn có trách nhiệm đối với thế giới xung quanh”.

Trong số Re-think CSR này, Brands Vietnam phối hợp cùng Nền tảng số về Giáo dục vì Phát triển Bền vững (RMIT Sustainability Hub for Educators), Đại học RMIT Việt Nam, tìm hiểu hành trình phát triển bền vững của thương hiệu mỹ phẩm thuần chay Cocoon.

Từ lựa chọn nguyên liệu thực vật bản địa, nghiên cứu sản phẩm và chuỗi cung ứng đến bao bì, thu hồi sau tiêu dùng và sự tham gia của khách hàng, câu chuyện của Cocoon cho thấy phát triển bền vững có thể được tích hợp xuyên suốt vòng đời sản phẩm thay vì chỉ xuất hiện trong một chiến dịch riêng lẻ. Qua đó, thương hiệu chia sẻ cách những lựa chọn nhỏ nhưng nhất quán có thể từng bước tạo ra giá trị cho người tiêu dùng, cộng đồng và môi trường.

“Re-think CSR” là series do Brands Vietnam thực hiện, phỏng vấn các chuyên gia đến từ nhiều ngành hàng và quy mô doanh nghiệp khác nhau, chia sẻ về quan điểm, chiến lược, thực thi và kết quả thực tế có được từ hoạt động CSR của chính những doanh nghiệp tham gia chuyên mục. Từ đó, cung cấp những ý tưởng và cách tiếp cận đa dạng đối với một vấn đề tưởng chừng quen thuộc nhưng vẫn còn khá xa lạ tại thị trường Việt Nam.

Xuất hiện tại Việt Nam từ năm 2013 và tập trung xây dựng thương hiệu từ năm 2019, Cocoon lựa chọn phát triển mỹ phẩm thuần chay từ những nguyên liệu thực vật quen thuộc như bí đao, cà phê Đắk Lắk, hoa hồng Cao Bằng và sen Hậu Giang. Theo chị Ngọc Biển, CSR Manager của Cocoon Vietnam, đằng sau định hướng này là một cách tiếp cận rộng hơn về vẻ đẹp: Sản phẩm không chỉ cần hiệu quả và an toàn, mà còn phải có trách nhiệm với động vật, môi trường và cộng đồng tạo ra nguyên liệu. Từ công thức, chuỗi cung ứng đến các chương trình thu hồi bao bì sau tiêu dùng, Cocoon đang thử nghiệm cách đưa phát triển bền vững trở thành một phần của chính bản sắc thương hiệu.

Từ chiếc kén nuôi dưỡng vẻ đẹp đến lựa chọn mỹ phẩm thuần chay

* Cocoon có thể chia sẻ ngắn gọn về hành trình thương hiệu và cách phát triển bền vững trở thành một phần trong bản sắc của mình?

Tên gọi “Cocoon” mang ý nghĩa là chiếc kén, nơi nuôi dưỡng và bảo vệ một sinh vật nhỏ trước khi hóa thành cánh bướm. Từ hình ảnh đó, chúng tôi mong muốn trở thành một “ngôi nhà” đồng hành cùng người Việt trên hành trình chăm sóc bản thân, để mỗi người có thể tự tin và tỏa sáng theo cách riêng.

Ngay từ những ngày đầu, Cocoon đã lựa chọn con đường mỹ phẩm thuần chay, khai thác giá trị từ rau củ, trái cây và thảo mộc bản địa. Chúng tôi tin rằng thiên nhiên Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên thực vật phong phú, có thể tạo nên những sản phẩm chăm sóc da và tóc chất lượng cao khi được kết hợp với nghiên cứu khoa học hiện đại.

Phát triển bền vững xuất hiện trong cách Cocoon lựa chọn nguyên liệu, xây dựng công thức, thiết kế bao bì, làm việc với nông dân và tạo điều kiện để người tiêu dùng gửi trả sản phẩm sau khi sử dụng.

Niềm tin đó định hình triết lý phát triển của Cocoon: Tạo ra sản phẩm an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm với con người, động vật và môi trường. Chúng tôi không sử dụng thành phần có nguồn gốc từ động vật, không thử nghiệm trên động vật và liên tục tìm cách giảm tác động môi trường trong suốt vòng đời sản phẩm.

Vì vậy, phát triển bền vững không được xem như một chương trình đứng riêng bên cạnh hoạt động kinh doanh. Nó xuất hiện trong cách chúng tôi lựa chọn nguyên liệu, xây dựng công thức, thiết kế bao bì, làm việc với người nông dân và tạo điều kiện để người tiêu dùng gửi trả sản phẩm sau khi sử dụng.

Từ tuyên bố “xanh” đến những cam kết có thể kiểm chứng

* Nhiều thương hiệu mỹ phẩm sử dụng các khái niệm như “xanh”, “sạch” hoặc “tự nhiên”. Cocoon làm thế nào để biến những khái niệm này thành hành động cụ thể?

Theo chúng tôi, những khái niệm này không nên chỉ tồn tại trong thông điệp truyền thông. Chúng cần được thể hiện bằng các tiêu chuẩn rõ ràng, có thể kiểm chứng và được duy trì nhất quán.

Một trong những cam kết quan trọng nhất của Cocoon là không thử nghiệm trên động vật. Thương hiệu đã được chấp thuận trong chương trình Leaping Bunny của Cruelty Free International và Beauty Without Bunnies của PETA. Cocoon cũng đăng ký các sản phẩm thuần chay với The Vegan Society, tổ chức xác thực sản phẩm không chứa thành phần từ động vật và không thử nghiệm trên động vật.

Đằng sau các chứng nhận là những yêu cầu được đưa vào quá trình nghiên cứu và chuỗi cung ứng. Nguyên liệu sử dụng trong sản phẩm phải có chứng từ chứng minh nguồn gốc từ nhà cung cấp trong và ngoài nước. Các nhà cung cấp cũng phải cam kết không thử nghiệm nguyên liệu trên động vật.

Mỗi sản phẩm được nghiên cứu trong khoảng 12 đến 24 tháng trước khi đưa ra thị trường, trải qua các bài kiểm tra về vi sinh, độ pH, độ ổn định theo thời gian và nhiệt độ, cũng như khả năng gây kích ứng. Công thức được kiểm nghiệm trong phòng thí nghiệm hoặc trên tình nguyện viên, thay vì thực hiện trên động vật.

Cocoon đã được chấp thuận trong chương trình Leaping Bunny của Cruelty Free International, Beauty Without Bunnies của PETA, và đã đăng ký các sản phẩm thuần chay với The Vegan Society.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Cocoon cũng không sử dụng những nguyên liệu có nguồn gốc từ động vật thường xuất hiện trong mỹ phẩm như mật ong, sáp ong, mỡ lông cừu, dịch ốc sên, dầu gan cá mập hay tơ tằm. Thay vào đó, đội ngũ nghiên cứu tìm cách khai thác tối đa hoạt chất và chiết xuất thực vật để bảo đảm hiệu quả sản phẩm.

Khi các mắt xích này được kết nối, “thuần chay” hay “không thử nghiệm trên động vật” không còn là một nhãn truyền thông, mà trở thành những nguyên tắc ảnh hưởng trực tiếp đến cách sản phẩm được tạo ra.

Đưa nông sản Việt Nam vào sản phẩm không chỉ là câu chuyện bản sắc

* Việc sử dụng nguyên liệu thực vật Việt Nam có mối liên hệ như thế nào với định hướng phát triển bền vững của Cocoon?

Đối với Cocoon, những sản vật đặc hữu không chỉ là nguồn cảm hứng cho câu chuyện thương hiệu. Chúng là thành quả từ kiến thức, công sức và sinh kế của những người nông dân tại từng địa phương.

Do đó, khai thác nguyên liệu bản địa cần đi cùng trách nhiệm đối với đất đai, điều kiện sản xuất và cộng đồng tạo ra nguồn nguyên liệu ấy. Một ví dụ là dự án đồng hành cùng người nông dân tại xã Hòa Đông, Đắk Lắk trong canh tác cà phê bền vững, được triển khai từ đầu năm 2023.

Đại diện Cocoon và người nông dân tại Đắk Lắk canh tác cà phê bền vững.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Dự án hướng đến cải tạo môi trường đất đang suy giảm do tàn dư của phân bón hóa học, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào phân hóa học trong quá trình chăm sóc cà phê. Sau ba đợt sử dụng phân hữu cơ sinh học, các khu vườn tham gia ghi nhận những thay đổi tích cực về độ chua, hàm lượng hữu cơ và hệ vi sinh vật trong đất. Giun đất, vốn không xuất hiện trong khảo sát ban đầu, được ghi nhận với mật độ trung bình khoảng 18 đến 25 con trên mỗi mét vuông sau thử nghiệm.

Tác động đáng chú ý không chỉ nằm trong phạm vi các hộ dân tham gia. Kiến thức từ dự án còn được chia sẻ sang những nông hộ khác, từ đó khuyến khích thêm nhiều người chủ động thử nghiệm phân hữu cơ sinh học trên nông trại của mình.

Một trường hợp khác là chuỗi cung ứng sen Hậu Giang. Chiết xuất sen được chứng nhận Fair for Life, chương trình đánh giá tính công bằng, đạo đức và bền vững trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Bên cạnh các thực hành canh tác hữu cơ và thân thiện với môi trường, người lao động tại địa phương còn được hỗ trợ thông qua đào tạo, cải thiện điều kiện làm việc, trang thiết bị, giáo dục và cơ sở hạ tầng chung.

Như vậy, sử dụng nguyên liệu địa phương không chỉ là đưa hương vị và hình ảnh Việt Nam vào sản phẩm. Phát triển bền vững đòi hỏi doanh nghiệp nhìn xa hơn đến sức khỏe đất, điều kiện lao động, sinh kế của người nông dân và khả năng duy trì nguồn nguyên liệu trong dài hạn.

Chiết xuất sen được chứng nhận Fair for Life, chương trình đánh giá tính công bằng, đạo đức và bền vững trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Mỹ phẩm bền vững bắt đầu từ phòng nghiên cứu

* Cocoon tích hợp các tiêu chí bền vững vào quá trình nghiên cứu, xây dựng công thức và phát triển sản phẩm mới như thế nào?

Phát triển bền vững được lồng ghép ngay từ những giai đoạn đầu của quá trình nghiên cứu. Khi đánh giá một nguyên liệu, chúng tôi không chỉ xem xét hiệu quả và độ an toàn, mà còn cân nhắc nguồn cung, tác động môi trường và giá trị mà nguyên liệu có thể tạo ra cho cộng đồng địa phương.

Cocoon ưu tiên những nguồn nguyên liệu thực vật dồi dào tại Việt Nam, có khả năng cung ứng ổn định và góp phần tạo sinh kế cho người nông dân. Tuy nhiên, yếu tố bản địa không thể thay thế các yêu cầu về khoa học. Nguyên liệu vẫn phải đáp ứng tiêu chí về hiệu quả dưỡng chất, độ an toàn, độ lành tính và khả năng duy trì chất lượng trong công thức.

Đây cũng là một trong những thách thức kỹ thuật lớn nhất của mỹ phẩm có nguồn gốc tự nhiên. Chất lượng nguyên liệu có thể thay đổi theo mùa vụ, điều kiện canh tác và khu vực địa lý. Vì vậy, đội ngũ nghiên cứu phải kiểm soát chặt chẽ để bảo đảm sản phẩm cuối cùng duy trì được độ ổn định và trải nghiệm nhất quán.

Bài toán không chỉ là tìm nguyên liệu tự nhiên nhất, mà là cân bằng đồng thời hiệu quả sử dụng, độ an toàn, cảm nhận của người dùng, tính ổn định và mục tiêu bền vững. Sự cân bằng này cần nhiều thời gian nghiên cứu và thử nghiệm, thay vì chỉ thay một thành phần thông thường bằng một thành phần được gọi là “xanh”.

Ở khâu sản xuất, Cocoon áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001 và hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 tại nhà máy, kiểm soát chất lượng sản phẩm, các tác động liên quan đến sử dụng tài nguyên, quản lý chất thải và tuân thủ quy định môi trường. Điều này giúp phát triển bền vững được kết nối từ phòng nghiên cứu đến quá trình sản xuất, thay vì chỉ xuất hiện ở sản phẩm hoàn thiện.

Cocoon áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001 và hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001 tại nhà máy.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Trách nhiệm không kết thúc khi sản phẩm được bán ra

* Cocoon tiếp cận vấn đề bao bì và rác thải sau tiêu dùng như thế nào?

Đối với Cocoon, trách nhiệm với môi trường tiếp tục kéo dài sau thời điểm sản phẩm đến tay khách hàng. Vì vậy, doanh nghiệp tiếp cận bao bì theo hướng xây dựng một vòng tuần hoàn, nơi vật liệu sau sử dụng có cơ hội được tái sử dụng hoặc tái chế.

Ngay từ khâu thiết kế, Cocoon ưu tiên bao bì có khả năng tái chế, không sử dụng màng co trên bao bì giấy và phát triển sản phẩm refill để giảm lượng nhựa nguyên sinh. Tuy nhiên, một bao bì có thể tái chế về mặt kỹ thuật chưa chắc sẽ thực sự được tái chế nếu không có cơ chế thu hồi thuận tiện.

Cocoon ưu tiên bao bì có khả năng tái chế, không sử dụng màng co trên bao bì giấy và phát triển sản phẩm refill để giảm lượng nhựa nguyên sinh.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Từ bài toán đó, Cocoon triển khai “Refill Station”, “Điểm Xanh Online” và chương trình “Thu hồi vỏ chai, Đổi túi xanh Cocoon”. Người tiêu dùng có thể gửi lại vỏ chai đã sử dụng để đổi lấy túi vải hoặc sản phẩm mới, qua đó trực tiếp tham gia vào quá trình thu hồi vật liệu.

Sau hơn sáu năm triển khai chương trình, Cocoon đã thu hồi hơn 13 tấn vỏ chai mỹ phẩm từ người tiêu dùng trên toàn quốc. Một phần vỏ nhựa được tái chế thành gương trong chương trình “Yêu lại những điều đã cũ”, sau đó quay trở lại tay khách hàng như một minh chứng cụ thể cho vòng đời mới của vật liệu.

Ngoài ra, Cocoon cũng triển khai chương trình “Thu hồi pin cũ, bảo vệ Trái Đất xanh” nhằm tạo điều kiện để cộng đồng xử lý rác thải nguy hại đúng cách. Sau năm năm, chương trình đã thu gom hơn 38,7 tấn pin đã qua sử dụng với sự tham gia của nhiều đối tác bán lẻ và cộng đồng trên toàn quốc.

Những sáng kiến này cho thấy vòng tuần hoàn không thể được xây dựng chỉ bằng cách thay đổi bao bì. Doanh nghiệp còn cần thiết kế điểm thu hồi, tạo động lực tham gia và giúp hành động bền vững trở nên đủ đơn giản để người tiêu dùng có thể thực hiện trong đời sống hằng ngày.

Cocoon triển khai “Refill Station”, “Điểm Xanh Online” cùng các chương trình thu hồi vỏ chai và pin cũ.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Người tiêu dùng không đứng ở cuối chuỗi giá trị

* Cocoon nhìn nhận vai trò của người tiêu dùng như thế nào trong hành trình phát triển bền vững?

Dù doanh nghiệp đầu tư vào sản phẩm thuần chay, nguyên liệu bền vững hay bao bì có khả năng tái chế, tác động chỉ được mở rộng khi người tiêu dùng lựa chọn tham gia.

Vì vậy, Cocoon không chỉ xem khách hàng là người sử dụng sản phẩm, mà còn là một bên đồng hành trong việc lan tỏa lối sống xanh. Mỗi lựa chọn, từ ưu tiên sản phẩm không thử nghiệm trên động vật, sử dụng mỹ phẩm thuần chay đến giữ lại và gửi trả vỏ chai, đều có khả năng tạo ra tác động tích cực.

Hành động giữ lại một vỏ chai có vẻ rất nhỏ, nhưng khi được lặp lại trên toàn quốc, nó có thể tạo thành 13 tấn vật liệu được đưa trở lại chu trình tái chế.

Vai trò của doanh nghiệp là làm cho những lựa chọn đó trở nên dễ tiếp cận. “Refill Station” giúp khách hàng sử dụng lại chai cũ. “Điểm Xanh Online” và chương trình thu hồi vỏ chai mở rộng khả năng tham gia ngoài các điểm bán cố định. Các điểm thu hồi pin giúp người dùng không phải tự tìm kiếm phương án xử lý rác thải nguy hại.

Bên cạnh việc cung cấp giải pháp, Cocoon còn truyền thông về tiêu dùng bền vững, môi trường và quyền động vật. Khi người tiêu dùng hiểu rõ hơn về tác động của những lựa chọn cá nhân và có sẵn một cách hành động thuận tiện, khả năng họ chuyển từ nhận thức sang thực hành sẽ cao hơn.

Đây cũng là lý do những thay đổi nhỏ có thể tạo nên kết quả đáng kể khi được thực hiện bởi một cộng đồng đủ lớn. Hành động giữ lại một vỏ chai có vẻ rất nhỏ, nhưng khi được lặp lại trên toàn quốc, nó có thể tạo thành hơn 13 tấn vật liệu được đưa trở lại chu trình tái chế.

Đo lường tác động từ dữ liệu vật liệu đến mức độ tham gia của cộng đồng

* Cocoon sử dụng những tiêu chí nào để đánh giá hiệu quả của các chương trình phát triển bền vững?

Cocoon kết hợp nhiều nhóm chỉ số khác nhau. Chúng tôi theo dõi phản hồi của người tiêu dùng trên các nền tảng mạng xã hội, ghi nhận ý kiến từ đối tác bán lẻ, hệ thống phân phối và các tổ chức đồng hành để đánh giá chất lượng triển khai cũng như khả năng mở rộng của chương trình.

Quan trọng hơn là những kết quả thực tế từ từng sáng kiến. Đến nay, chương trình thu hồi pin đã ghi nhận hơn 38,7 tấn pin cũ, còn chương trình thu hồi vỏ chai đạt hơn 13 tấn bao bì mỹ phẩm được đưa vào quy trình tái chế phù hợp.

Cocoon cũng đã trao hơn 15.000 phần quà “Mầm Cây Hạnh Phúc”, sử dụng chậu trồng được tái tạo từ những hũ nhựa cũ. Hoạt động này vừa kéo dài vòng đời của vật liệu, vừa đưa thói quen tái sử dụng đến gần hơn với người tiêu dùng.

Cocoon đã trao hơn 15.000 phần quà “Mầm Cây Hạnh Phúc”, sử dụng chậu trồng tái tạo từ những hũ nhựa cũ.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Một dấu mốc khác là hơn 1 triệu chai nước tẩy trang Cocoon được bán trong năm 2023. Từ góc nhìn thương hiệu, con số này không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh mà còn cho thấy sản phẩm thuần chay và các giá trị liên quan đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ thị trường.

1 triệu chai nước tẩy trang bí đao Cocoon đã được bán trong năm 2023.
Nguồn: Cocoon Vietnam

Tuy nhiên, không một con số riêng lẻ nào có thể phản ánh đầy đủ tác động. Khối lượng vật liệu thu hồi cho thấy kết quả môi trường, số người tham gia phản ánh mức độ lan tỏa, còn phản hồi từ khách hàng và đối tác giúp doanh nghiệp hiểu những rào cản cần tiếp tục cải thiện.

Bài học “re-think”: Bền vững không nằm ở một chiến dịch, mà trong cách doanh nghiệp đưa ra quyết định

* Cocoon muốn chia sẻ điều gì với những thương hiệu Việt Nam đang bắt đầu tiếp cận phát triển bền vững?

Chúng tôi không cho rằng mình đã có tất cả câu trả lời. Phát triển bền vững là một hành trình dài và Cocoon vẫn đang học hỏi, thử nghiệm và hoàn thiện mỗi ngày.

Phát triển bền vững là một hành trình dài và Cocoon vẫn đang học hỏi, thử nghiệm và hoàn thiện mỗi ngày.

Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những giá trị cốt lõi và kiên trì với chúng trong dài hạn. Phát triển bền vững không nên được xem là một chiến dịch truyền thông hay xu hướng nhất thời. Nó cần ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp phát triển sản phẩm, lựa chọn nguyên liệu, làm việc với đối tác, quản lý chuỗi cung ứng và tương tác với cộng đồng.

Doanh nghiệp cũng không nhất thiết phải bắt đầu bằng những mục tiêu quá lớn. Một thay đổi nhỏ nhưng được thực hiện nhất quán, có thể đo lường và liên tục cải thiện thường tạo ra tác động bền vững hơn một cam kết tham vọng nhưng không có cơ chế thực thi rõ ràng.

Minh bạch cũng là một phần quan trọng của hành trình. Doanh nghiệp cần chia sẻ những gì đã làm được, những hoạt động đang triển khai và cả những khó khăn vẫn chưa thể giải quyết. Phát triển bền vững không đòi hỏi thương hiệu phải hoàn hảo ngay từ đầu, nhưng đòi hỏi sự trung thực về điểm xuất phát và tiến trình thay đổi.

Việt Nam có nhiều lợi thế để xây dựng các mô hình kinh doanh bền vững, từ tài nguyên bản địa, nền nông nghiệp giàu bản sắc đến một thế hệ người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các giá trị xã hội và môi trường.

Khi phát triển bền vững hiện diện trong cách doanh nghiệp đưa ra quyết định hằng ngày, nó không còn là một đích đến riêng biệt. Nó trở thành cách thương hiệu phát triển, tạo dựng niềm tin và đồng hành lâu dài cùng cộng đồng.

* Cảm ơn những chia sẻ của chị!

Nền tảng số về Giáo dục vì Phát triển Bền vững (RMIT Sustainability Hub for Educators) là dự án phi lợi nhuận, truy cập mở của Đại học RMIT Việt Nam, được phát triển với mong muốn và cam kết đóng góp cho Việt Nam của Đại học RMIT Úc. Dựa trên các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc (SDGs), nền tảng cung cấp tài nguyên, cơ hội học tập và kết nối cho giảng viên, sinh viên; đồng thời hợp tác với các đối tác doanh nghiệp để chia sẻ thực tiễn phát triển bền vững, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa kiến thức học thuật và những thách thức thực tế.

• Xem thêm bài viết cùng chuyên mục tại đây.
• Nghe thêm podcasts cùng chuyên mục tại đây.