Nguyên nhân doanh nghiệp khó khăn trong việc quản trị giá trị cốt lõi

Trong nhiều năm đồng hành trong lĩnh vực tư vấn và triển khai truyền thông thương hiệu, tôi có cơ hội quan sát và làm việc cùng nhiều doanh nghiệp trong quá trình xây dựng, thực thi cũng như phát triển giá trị cốt lõi. Một điều dễ nhận thấy là: có những doanh nghiệp rất chặt chẽ trong việc tuân thủ và duy trì giá trị cốt lõi trong hoạt động, nhưng cũng có nhiều trường hợp giá trị trở nên mờ nhạt khi đi vào vận hành. Trong những tình huống này, giá trị thường bị lệch khỏi định hướng ban đầu hoặc nhường chỗ cho áp lực doanh số và sự thuận tiện ngắn hạn.

Hình ảnh tảng băng có thể giúp chúng ta hình dung rõ hơn bản chất của sự khó khăn trong quản trị giá trị cốt lõi – một sự khó khăn không chỉ đến từ những gì dễ thấy ở bề mặt, mà còn xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở phần chìm.

Nguyên nhân doanh nghiệp khó quản trị giá trị cốt lõi.
Nguồn: Vietso Agency

Phần chìm – Những nguyên nhân gốc rễ ít được nhìn thấy

Phần chìm của tảng băng là lớp khó chạm tới vì liên quan đến nền tảng tư duy, niềm tin và văn hóa đã hình thành từ sớm trong tổ chức.

Trong nhiều doanh nghiệp, nhân sự thường xuất phát từ những lĩnh vực đào tạo khác nhau: tài chính, marketing, sản xuất, thương hiệu… Mỗi lĩnh vực tạo nên một khung tiếp cận riêng. Khi bàn về giá trị, điều dễ xảy ra là mỗi bộ phận đặt nó vào một “ngăn kéo” có sẵn: marketing coi như slogan, HR xem là văn hóa nội bộ, PR dùng để kể chuyện đối ngoại. Cách tiếp cận phân mảnh này khiến giá trị khó trở thành một nguyên tắc xuyên suốt cho toàn hệ thống.

Ngoài ra, không ít doanh nghiệp chưa có nền tảng triết – xã hội để nhìn nhận giá trị như mạch sống của cộng đồng. Khi tham khảo hoặc áp dụng danh sách giá trị từ bên ngoài, chẳng hạn như Innovation – Teamwork – Customer Centric phổ biến ở Silicon Valley, việc nắm bắt trọn vẹn ý nghĩa sâu xa thường chưa đầy đủ. Trong bối cảnh Việt Nam, các giá trị này đôi khi trở thành khẩu hiệu mang tính hình thức, dễ được nhắc đến nhưng khó vận hành thành hành vi thực tế.

Thêm vào đó, sự khác biệt văn hóa và tâm lý kháng cự bên trong cũng tạo ra thách thức. Ví dụ, trong một công ty gia đình chuyển sang mô hình chuyên nghiệp, thế hệ sáng lập quen dựa vào sự tin tưởng cá nhân, trong khi đội ngũ trẻ mong muốn minh bạch, KPI và hệ thống. Hai cách tiếp cận này có thể song song tồn tại, nhưng khi chưa có cầu nối, giá trị chung lại khó trở thành điểm đồng thuận.

Phần chìm của tảng băng là lớp khó chạm tới vì liên quan đến nền tảng tư duy, niềm tin và văn hóa đã hình thành từ sớm trong tổ chức.
Nguồn: Unsplash

Đường ranh giới – Mặt nước mơ hồ giữa “Tuyên bố” và “Sống cùng”

Mặt nước, nơi giao thoa giữa phần nổi và phần chìm, là vùng doanh nghiệp thường cho rằng mình đã quản trị được giá trị. Các hoạt động như workshop, banner, hay cuộc thi viết về giá trị thường tạo được không khí sôi nổi, giúp nhân viên nhắc đi nhắc lại các từ khóa như “chính trực, tận tâm, sáng tạo”. Ở một góc độ nào đó, đây là tín hiệu tích cực.

Tuy vậy, khi chiến dịch kết thúc, nếu thiếu cơ chế duy trì, giá trị có thể quay lại trạng thái ít hiện diện trong vận hành thường ngày. Doanh nghiệp có thể nghĩ rằng mình đã đi đúng hướng, và trên một phương diện nhất định, điều đó là đúng. Chỉ có điều, cách tiếp cận này thường mới dừng ở khía cạnh truyền thông, chứ chưa phải là cách để giá trị vận hành đúng với bản chất vốn có.

Phần nổi – Những nguyên nhân dễ nhận thấy

Trên phần nổi của tảng băng là những nguyên nhân thường được doanh nghiệp và chuyên gia chỉ ra.

Phần nổi của tảng băng là những nguyên nhân thường được doanh nghiệp và chuyên gia chỉ ra.
Nguồn: Unsplash

Một trong số đó là sự mơ hồ trong định nghĩa. Giá trị cốt lõi đôi khi bị nhầm lẫn với khẩu hiệu thương hiệu. Ví dụ, một công ty dịch vụ xác định “Khách hàng là trung tâm”, nhưng nhân viên có thể hiểu theo nhiều cách khác nhau: có người cho rằng phải chiều khách bằng mọi giá, người khác lại xem đó là việc đặt KPI về mức độ hài lòng khách hàng. Khi thiếu chuẩn hành động chung, giá trị khó phát huy sức mạnh.

Một nguyên nhân khác liên quan đến sự gắn kết từ lãnh đạo. Nếu lãnh đạo công bố một giá trị nhưng chưa thể hiện nhất quán trong hành vi, thì việc nhân viên cảm nhận giá trị ấy cũng sẽ gặp khó khăn.

Bên cạnh đó, giá trị nhiều khi chưa được tích hợp vào hệ thống quản trị. Chẳng hạn, khẩu hiệu “An toàn là trên hết” được treo trang trọng, nhưng nếu trong tuyển dụng không có tiêu chí đánh giá thái độ an toàn, hoặc trong KPI không có chỉ số liên quan, thì giá trị này khó trở thành thực hành cụ thể.

Việc đo lường cũng là thách thức. Các giá trị như “sáng tạo”, “linh hoạt”, “chân thành” nghe rất ý nghĩa, nhưng nếu không có công cụ đánh giá cụ thể, mỗi người sẽ có một cách hiểu và áp dụng khác nhau chưa kể giá trị vô hình có thể tuyên bố nhưng phải được chuyển thành hữu hình khi vận hành.

Cuối cùng, áp lực kinh doanh ngắn hạn dễ khiến giá trị phải nhường bước. Khi thị trường biến động, doanh nghiệp có thể ưu tiên mục tiêu tài chính để đảm bảo tồn tại, trong khi giá trị dài hạn bị lùi lại. Đây là thực tế khó tránh, nhưng cũng chính là nơi doanh nghiệp thường cảm thấy day dứt nhất.

Từ phần chìm, qua mặt nước đến phần nổi

Hình ảnh tảng băng cho thấy, nếu chỉ xử lý phần nổi, doanh nghiệp thường tập trung vào các giải pháp ngắn hạn: viết lại slogan, treo thêm poster, hay tổ chức thêm workshop. Những giải pháp này có giá trị nhất định, nhưng chưa thể chạm tới gốc rễ.

Phần chìm – nơi mindset phân mảnh, nền tảng triết lý còn thiếu, và sự khác biệt văn hóa hiện diện – mới là lớp quyết định khả năng quản trị giá trị. Trong khi đó, mặt nước là vùng chuyển giao, nơi doanh nghiệp có thể tin rằng mình đã đi đúng hướng, nhưng trên thực tế đó mới chỉ là một nửa chặng đường của giá trị.

Quản trị giá trị cốt lõi doanh nghiệp, đòi hỏi nhiều hơn những hành động bề mặt. Nói cách khác nó cần một người bảo vệ giá trị luôn quan sát để nhận diện, luôn phân tích để tăng cường hay loại trừ…nó cần sự lặn sâu xuống phần chìm để hiểu sâu hơn về giá trị, định hình nền tảng tư duy xuyên suốt, và tìm cách kết nối sự khác biệt trong văn hóa từ cá nhân đến tổ chức. Khi đó, giá trị mới có thể trở thành mạch sống của tổ chức, thay vì chỉ hiện diện như một khẩu hiệu hay hình thức và “mạnh ai nấy thể hiện không nhất quán”.

Phần chìm – nơi mindset phân mảnh, nền tảng triết lý còn thiếu, và sự khác biệt văn hóa hiện diện – mới là lớp quyết định khả năng quản trị giá trị.
Nguồn: Unsplash

Vậy, làm thế nào để một doanh nghiệp có thể thực sự quản trị được chuỗi giá trị cốt lõi của mình mà không chỉ dừng ở khẩu hiệu, không chỉ dừng ở mặt nước, mà biến giá trị thành mạch sống chảy xuyên suốt từ lãnh đạo đến từng nhân viên, từ chiến lược đến hoạt động trong vận hành doanh nghiệp thường ngày?

Câu trả lời chắc chắn không thể gói gọn trong một bài viết. Mời bạn theo dõi bài viết tiếp theo.

Đây sẽ là hành trình Vietso dẫn bạn đi từ nhận diện – chuẩn hóa – tích hợp – và nuôi dưỡng giá trị trong toàn bộ hệ vận hành thương hiệu, nơi chúng ta cùng đi sâu vào độ sâu thương hiệu, nơi cách quản trị chuỗi giá trị cốt lõi cho mục tiêu biến những từ ngữ đẹp đẽ trở thành sức mạnh thực sự của doanh nghiệp.

Hồ Bảo Thư / Vietso JSC