Nghỉ việc chuyên nghiệp #1: Nghỉ việc – Quyết định chiến lược hay “giọt nước tràn ly”?

Một cuộc họp căng thẳng, một lần bị sếp góp ý hay một dự án thất bại đôi khi đủ để khiến một nhân sự nghĩ đến chuyện nghỉ việc. Nhưng cảm giác muốn nghỉ việc và thực sự nên nghỉ việc là hai chuyện khác nhau.

Có những áp lực là một phần của quá trình làm việc. Cũng có những khó khăn cho thấy công việc, môi trường làm việc hoặc định hướng phát triển hiện tại không còn phù hợp. Điều quan trọng là nhận diện được mình đang ở trường hợp nào trước khi nộp đơn nghỉ việc.

Nghỉ việc là một quyết định quen thuộc trong hành trình sự nghiệp, nhưng không phải ai cũng rời đi một cách chuyên nghiệp. Series “Nghỉ việc chuyên nghiệp” tổng hợp những bài học và góc nhìn quản trị từ một nhà quản lý nhiều năm kinh nghiệm, nhằm giúp người đi làm đưa ra quyết định đúng đắn và khép lại một chặng đường sự nghiệp một cách văn minh, trách nhiệm.

Đừng vội nghỉ việc vì…

Áp lực nhất thời

Một trong những sai lầm phổ biến nhất của người trẻ là xem mọi áp lực trong công việc như một lý do để nghỉ việc.

Theo quan sát của sếp tôi: “Nhiều nhân sự chưa dành đủ thời gian để phân biệt giữa áp lực tích cực và áp lực tiêu cực. Trong khi áp lực tiêu cực có thể khiến một người kiệt sức hoặc tổn hại đến sức khỏe tinh thần, thì áp lực tích cực lại là một phần gần như không thể thiếu của quá trình trưởng thành trong công việc”.

Sếp ví điều này giống như việc tập thể dục: “Không phải áp lực nào cũng xấu. Có những lúc mình mệt, mình đau cơ, nhưng mình biết điều đó giúp cơ thể khỏe hơn”.

Đừng xem mọi áp lực trong công việc là lý do nghỉ việc.
Nguồn: Brands Vietnam

Trong môi trường làm việc cũng vậy. Một lời góp ý thẳng thắn, một dự án khó hơn hay việc được giao nhiều trách nhiệm hơn có thể khiến một nhân sự cảm thấy áp lực, thậm chí nghĩ rằng mình đang bị “để ý” hoặc “sếp ghét”. Tuy nhiên, cảm giác khó chịu không đồng nghĩa với việc môi trường làm việc đó đang có vấn đề.

Thay vì vội nghĩ đến chuyện nghỉ việc, mỗi nhân sự nên tự hỏi: “Những điều mình đang nhận được có đúng hay không? Nếu sếp góp ý đúng thì mình sửa được không? Nếu sửa được thì việc đó có giúp mình tốt hơn không?”.

Nếu câu trả lời là “có”, vấn đề lúc này có thể không nằm ở việc nghỉ hay ở lại, mà ở cách mình phản ứng với thử thách đó. Một giai đoạn áp lực có thể là cơ hội để học hỏi, thích nghi và nâng cao năng lực.

Ngược lại, nếu đã nhiều lần trao đổi thẳng thắn, đã cố gắng thay đổi nhưng vẫn liên tục đối mặt với những hành vi thiếu tôn trọng, vô lý hoặc gây tổn hại đến bản thân, đó mới là lúc nên nghiêm túc cân nhắc chuyện rời đi.

Câu chuyện của người khác

Trước khi quyết định, mỗi nhân sự cần quay lại với trải nghiệm của chính mình: Mình đang thực sự gặp vấn đề gì? Vấn đề đó ảnh hưởng đến công việc và sự phát triển của mình ra sao?

Một lý do khác dễ khiến người trẻ đưa ra quyết định vội vàng là bị ảnh hưởng bởi những câu chuyện xung quanh. Công sở luôn tồn tại những lời phàn nàn về sếp, đồng nghiệp, chính sách hay văn hóa doanh nghiệp. Một người có thể nghe quá nhiều câu chuyện tiêu cực đến mức bắt đầu nhìn công việc của chính mình qua lăng kính của người khác.

Sếp từng trải qua điều đó: “Anh từng có lần nghỉ việc rồi mới nhận ra mình đã bị tác động bởi những góc nhìn không thực sự liên quan đến trải nghiệm của chính mình. Trước khi nghỉ việc, hãy tự hỏi vấn đề đó có thực sự xảy ra với mình hay chỉ là câu chuyện mình nghe từ người khác”.

Một đồng nghiệp không thích công ty không có nghĩa mình cũng không phù hợp. Một nhân sự có mâu thuẫn với quản lý không có nghĩa mình cũng sẽ gặp vấn đề tương tự.

Trước khi quyết định, mỗi nhân sự cần quay lại với trải nghiệm của chính mình: Mình đang thực sự gặp vấn đề gì? Vấn đề đó ảnh hưởng đến công việc và sự phát triển của mình ra sao?

Nghĩ mình không hợp môi trường làm việc

Ngay cả khi vấn đề thực sự đến từ môi trường, cũng cần phân biệt giữa một nơi làm việc không tốt và một nơi đơn giản là không phù hợp với mình.

Sếp kể: “Có những môi trường rất năng động, đòi hỏi nhân viên phải liên tục kết nối, giao tiếp và thể hiện bản thân. Trong khi đó, có nhân sự lại muốn dành phần lớn thời gian để tập trung vào công việc chuyên môn. Điều đó không có nghĩa môi trường đó xấu, chỉ đơn giản là không phù hợp với tính cách và cách làm việc của mình”.

Sự khác biệt này rất quan trọng. Nếu chưa quen với một phong cách làm việc mới mà lập tức kết luận “mình không hợp công ty”, một nhân sự có thể bỏ qua cơ hội học cách thích nghi. Vì vậy, cảm giác lạc lõng trong một môi trường mới là tín hiệu cần quan sát, nhưng chưa phải lý do đủ lớn để nghỉ việc.

Đừng vội nghỉ việc...
Nguồn: Brands Vietnam

Những tín hiệu “nghỉ việc” đáng cân nhắc

Nghỉ việc không phải lúc nào cũng là phản ứng với một môi trường tệ. Đôi khi, đó là dấu hiệu cho thấy một nhân sự đã chạm đến giới hạn phát triển của mình. Vậy làm sao để nhận ra thời điểm nên rời đi, ngay cả khi mọi thứ vẫn đang… ổn?

Sếp tôi thẳng thắn cho rằng: “Nếu đó là một công ty không tốt, môi trường độc hại hay văn hóa bất ổn thì việc ra đi là điều hiển nhiên, không cần bàn cãi. Ngay cả khi chúng ta đang ở trong một công ty tốt, một môi trường bình thường, chúng ta vẫn cần tỉnh táo để nhận diện thời điểm nên chuyển việc hoặc chuyển ngành”.

Ngay cả khi chúng ta đang ở trong một công ty tốt, một môi trường bình thường, chúng ta vẫn cần tỉnh táo để nhận diện thời điểm nên chuyển việc hoặc chuyển ngành.

Dấu hiệu đầu tiên, khi một nhân sự nhận ra mình đã đủ năng lực. Đó là lúc những gì cần học đã học xong, những gì cần làm đã làm quen. Khi không còn cơ hội phát triển chuyên môn sâu hơn tại công ty hiện tại, đó là một tín hiệu rõ ràng.

Thứ hai là sự lặp lại. Sau một thời gian, một số công việc có thể trở nên nhàm chán. Đôi khi vấn đề nằm ở chính bản chất công việc. Trong nhiều trường hợp, dù đã trao đổi thẳng thắn, cấp trên vẫn không thể tạo thêm thử thách hay động lực mới, bởi mô hình kinh doanh đã định hình.

Một dấu hiệu khác là rào cản thăng tiến. “Nếu một nhân sự đang hướng tới vị trí Giám đốc Marketing nhưng người đang đảm nhiệm vị trí đó lại là một Co-founder và sẽ còn gắn bó rất lâu, thì cơ hội gần như không còn. Khi tổ chức không có thêm không gian để phát triển, việc tìm kiếm một môi trường khác là hoàn toàn hợp lý”, sếp chia sẻ.

Điều này không có nghĩa cứ chưa được thăng chức là nên nghỉ việc. Một người có thể chưa được bổ nhiệm vì chưa đủ năng lực, chưa đủ kinh nghiệm hoặc tổ chức chưa đến thời điểm phù hợp. Nhưng nếu con đường phía trước đã bị giới hạn bởi chính cấu trúc của tổ chức và không có khả năng thay đổi trong tương lai gần, đó lại là một câu chuyện khác.

Cuối cùng là khi mục tiêu nghề nghiệp đã thay đổi. Một người có thể bắt đầu muốn khởi nghiệp, chuyển ngành, thử sức ở một lĩnh vực mới hay đảm nhận vai trò quản lý. Theo sếp, đây đều là những bước ngoặt lớn trong sự nghiệp và đôi khi chỉ có thể thực hiện bằng cách bước sang một môi trường khác. Trong những trường hợp này, vấn đề không nằm ở việc công ty tốt hay xấu. Đơn giản là mục tiêu cá nhân đã đi sang một hướng khác.

Dĩ nhiên, trước khi đưa ra quyết định, nhân viên nên chủ động tìm kiếm cơ hội mới ngay trong công ty hiện tại. Chỉ khi tổ chức không còn tạo ra khả năng phát triển, việc tìm một bến đỗ mới mới thực sự cần thiết.

Thời điểm nên rời đi, ngay cả khi mọi thứ vẫn đang “ổn”?
Nguồn: Brands Vietnam

Trước khi nghỉ việc, hãy trả lời một câu hỏi

Khi được hỏi đâu là câu hỏi quan trọng nhất trước khi nghỉ việc, sếp trả lời rất ngắn gọn: “Vấn đề mình đang gặp có thể giải quyết hay không?”. Câu hỏi này giúp mỗi người phân biệt giữa một vấn đề có thể thay đổi và một nhu cầu mà tổ chức hiện tại không thể đáp ứng.

Nhìn lại những lần chuyển việc trong sự nghiệp của mình, sếp nhận ra điểm chung là những điều mình mong muốn đều nằm ngoài khả năng đáp ứng của tổ chức.

“Khi muốn chuyển từ agency sang brand, công ty không thể thay đổi mô hình kinh doanh chỉ để giữ anh ở lại. Khi muốn chuyển từ doanh nghiệp nội địa sang môi trường đa quốc gia, đó cũng là điều tổ chức hiện tại không thể mang lại. Hay khi quyết định khởi nghiệp, đó là mục tiêu cá nhân của anh”.

Trong những trường hợp đó, quyết định nghỉ việc khá rõ ràng bởi vấn đề không nằm ở việc có thể thay đổi cách làm hay điều chỉnh công việc. Điều sếp muốn đã vượt ra ngoài những gì tổ chức hiện tại có thể cung cấp.

Đừng nghỉ việc chỉ vì cảm xúc nhất thời. Hãy nghỉ việc khi hiểu rõ vấn đề của mình là gì và biết rằng nó không còn cách giải quyết ở nơi hiện tại nữa

Nhưng cũng có nhiều lý do nghỉ việc vẫn có thể được giải quyết nếu nhân sự chủ động trao đổi như mở rộng phạm vi công việc, tham gia dự án mới hay tăng thu nhập. Vì vậy, trước khi nộp đơn nghỉ việc, mỗi người nên thử trả lời câu hỏi này một cách cụ thể: Vấn đề mình đang gặp có thể thay đổi ở môi trường làm việc hiện tại hay không?

Nếu có, hãy trao đổi với quản lý và chủ động tìm kiếm giải pháp. Nếu vấn đề nằm ở phạm vi công việc, có thể đề xuất trách nhiệm mới. Nếu nằm ở cơ hội phát triển, có thể tìm kiếm một dự án hoặc vai trò khác. Nếu nằm ở thu nhập, có thể bắt đầu bằng việc trao đổi dựa trên kết quả và giá trị mình đang tạo ra.

Nhưng nếu đã trao đổi, đã thử thay đổi và điều mình cần vẫn nằm ngoài khả năng đáp ứng của tổ chức, đó là lúc việc nghỉ việc trở thành một lựa chọn hợp lý. Mục tiêu của những cuộc trao đổi này không phải là thuyết phục bản thân ở lại bằng mọi giá, mà là xác định xem vấn đề đang gặp phải có còn khả năng giải quyết hay không.

Sếp tôi nhấn mạnh: “Đừng nghỉ việc chỉ vì cảm xúc nhất thời. Hãy nghỉ việc khi hiểu rõ vấn đề của mình là gì và biết rằng nó không còn cách giải quyết ở nơi hiện tại nữa”.

Trước khi nghỉ việc, hãy trả lời một câu hỏi.
Nguồn: Brands Vietnam

Một giai đoạn áp lực chưa chắc là lý do để nghỉ việc. Một cảm giác chán nản không đồng nghĩa công việc không còn phù hợp. Nhưng khi đã xác định rõ vấn đề, nhìn thấy giới hạn của tổ chức và biết rằng điều mình cần không còn khả năng được đáp ứng ở nơi hiện tại, việc bước sang một môi trường mới có thể là lựa chọn đúng.