Kỷ nguyên tiền rẻ đã qua: startup Việt Nam phải sống bằng tiền của khách hàng
Thị trường M&A của Việt Nam đang sôi động, nhưng công nghệ gần như vắng mặt trong đó. Mới đây tôi trả lời phỏng vấn TNGlobal về khoảng trống này, và đây là những điều tôi tin.
Theo tôi, khoảng trống vốn ở mảng công nghệ phần lớn đến từ việc nhà đầu tư chưa thấy một con đường thoái vốn khả thi. Mấy tháng gần đây có nhiều nhà đầu tư từ Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc, châu Âu và Mỹ nhắn cho tôi vì họ đang tìm cơ hội ở Việt Nam. Tôi vui lòng giúp họ hiểu thị trường và giới thiệu startup, nhưng họ hiếm khi tìm được cơ hội đủ tốt, và những lĩnh vực họ quan tâm thường thiếu đường thoái vốn đáng tin. Đa số dừng lại ở bước nghiên cứu. Nếu các quỹ nước ngoài chuyên nghiệp còn như vậy, thì dễ hiểu vì sao nhà đầu tư trong nước, vốn thích lợi nhuận an toàn và đều đặn, lại dè chừng startup.
Điều tôi khuyên founder là quay về cơ bản. Trong những năm tiền rẻ 2021 và giai đoạn 2015-2019, người ta đốt tiền để đổi lấy tăng trưởng và thị phần, và nhà đầu tư ưu ái những câu chuyện lớn trong các lĩnh vực nóng như kinh tế chia sẻ, blockchain, giờ là AI. Kỷ nguyên đó đã qua. Lãi suất năm 2026 cao và có thể còn cao đến hết 2027, nên startup không còn sống được bằng tiền của nhà đầu tư mà phải sống bằng tiền của khách hàng.
Tôi từng trả giá cho bài học này. Khi sáng lập Canavi, một startup công nghệ nhân sự, công ty phụ thuộc vào nhà đầu tư và tôi đã phải đóng cửa khi không gọi thêm được vốn. Hôm nay, ở mọi công ty tôi sáng lập, ngồi HĐQT hay đầu tư, tôi luôn đặt ưu tiên vào sản phẩm kiếm được tiền từ khách hàng, và xây kế hoạch để công ty sống được bằng doanh thu. Vốn gọi được giúp chúng tôi tăng tốc, còn nếu không gọi được thì kinh doanh cũng không bị ảnh hưởng.
Về quy định chặt hơn về thuế, hóa đơn điện tử và sở hữu trí tuệ, tôi nghĩ ban đầu startup sẽ tốn thời gian thích nghi, nhưng về dài hạn doanh nghiệp nghiêm túc được bảo vệ và cạnh tranh công bằng hơn. Ở HOPE Iki Healing, nơi tôi ngồi HĐQT, từ đầu năm 2026 nhiều cơ sở làm hàng giả đã bị bắt và đóng cửa, khách hàng quay lại với doanh nghiệp uy tín có sản phẩm kiểm chứng được.
Một điểm nữa về AI: trước đây tôi đọc thủ công từng pitch deck, giờ founder tải lên và ba phút sau AI trả về điểm chi tiết theo hàng chục tiêu chí do tôi định nghĩa, giúp tôi tiết kiệm khoảng 80% thời gian. Tôi tin nếu tận dụng tốt AI, công việc gọi vốn và đầu tư có thể hiệu quả gấp nhiều lần trước đây.
Bài phỏng vấn gốc bằng tiếng Anh trên TechNode Global cho ai quan tâm: https://technode.global/2026/10/13/cheap-money-era-is-over-vietnam-startups-must-go-back-to-basics-says-beginguru-ceo/