Khi bao bì là "nhân viên im lặng" của thương hiệu
Một cửa hàng có thể thuê nhân viên tư vấn đứng cả ngày bên quầy. Nhưng trên kệ siêu thị, trên sàn thương mại điện tử hay trong túi đồ khách mang về nhà, sản phẩm chỉ có một người đại diện duy nhất là bao bì. Nó không nói được, không cười được, không giải thích được. Vậy mà mỗi ngày nó vẫn phải làm đúng công việc của một người bán hàng. Sau nhiều năm làm nghề in bao bì, tôi nhận ra phần lớn thương hiệu đầu tư rất kỹ cho quảng cáo, nhưng lại giao bao bì cho khâu cuối cùng, làm vội cho kịp ngày ra hàng. Bài viết này là góc nhìn của người đứng trong xưởng, về việc vì sao bao bì nên được đối xử như một nhân viên bán hàng thực thụ.
Vài giây trước kệ hàng
Hãy nhớ lại lần gần nhất bạn đứng trước một quầy bánh kẹo hay quầy dầu gội. Bạn không đọc từng sản phẩm. Mắt bạn lướt qua cả dãy kệ, dừng lại ở vài thứ nổi bật, rồi đưa tay lấy một món. Toàn bộ quá trình đó thường chỉ diễn ra trong vài giây.
Trong vài giây ấy, không có nhân viên nào kịp đến tư vấn. Không có quảng cáo nào đang chạy. Chỉ có màu sắc, hình dáng, chữ viết và cảm giác cầm trên tay. Nếu bao bì không giữ được ánh mắt khách, mọi chi phí marketing trước đó coi như dừng lại ngay trước kệ.
Trên sàn thương mại điện tử, khoảng thời gian này còn ngắn hơn. Bao bì thu lại thành một ảnh đại diện nhỏ giữa hàng chục sản phẩm cùng loại. Thiết kế nào rối, chữ nào quá nhỏ, màu nào chìm vào nền trắng thì gần như vô hình.

Năm việc mà một "nhân viên" bao bì phải làm được
Nếu viết bản mô tả công việc cho bao bì, tôi sẽ ghi năm nhiệm vụ sau:
-
1. Gây chú ý. Bao bì phải khiến khách dừng mắt lại giữa nhiều lựa chọn. Điều này không có nghĩa là càng sặc sỡ càng tốt. Có những dãy kệ toàn màu đỏ vàng, khi đó một bao bì tối giản lại là thứ nổi bật nhất.
- 2. Nói rõ đây là gì. Khách phải hiểu ngay sản phẩm là gì, dùng cho ai, khác loại thông thường ở điểm nào. Một bao bì đẹp nhưng khách phải lật mặt sau mới biết bên trong là bánh hay trà thì đang làm khó người mua.
- 3. Tạo niềm tin. Chất liệu chắc chắn, màu in sắc nét, đường hàn kín, thông tin rõ ràng là những tín hiệu khách cảm nhận được bằng tay trước khi đọc bằng mắt. Một chiếc túi mỏng, nhòe màu khiến khách nghi ngờ cả sản phẩm bên trong, dù sản phẩm thật sự tốt.
- 4. Tạo khác biệt. Bao bì phải giúp khách nhận ra thương hiệu ở lần mua thứ hai, thứ ba mà không cần đọc tên. Đây là lý do những thương hiệu lớn giữ màu chủ đạo và bố cục ổn định qua nhiều năm.
- 5. Tiếp tục bán sau khi đã bán. Đây là việc nhiều thương hiệu bỏ quên. Chiếc túi mua hàng khách xách ra phố, chiếc hộp khách mở trước điện thoại để quay video, chiếc túi zip khách giữ lại đựng đồ, tất cả đều tiếp tục mang thương hiệu đi xa sau khi giao dịch đã kết thúc.
Vì sao nhiều bao bì làm việc kém
Từ phía xưởng in, tôi thường gặp bốn nguyên nhân lặp đi lặp lại.
-
Thiết kế cho màn hình, không phải cho thực tế. File thiết kế trông rất đẹp trên màn hình máy tính có độ sáng cao. Nhưng khi in lên màng nhựa, giấy kraft hay vải, màu sắc thay đổi theo chất liệu và công nghệ in. Một màu xanh tươi trên màn hình có thể thành xanh xỉn trên giấy chưa tráng phủ. Nếu không kiểm tra bằng bản in thử, thương hiệu chỉ phát hiện ra khi hàng đã lên kệ.
- Chọn chất liệu chỉ theo giá. Tiết kiệm vài trăm đồng mỗi chiếc túi là điều dễ hiểu. Nhưng nếu chất liệu mỏng làm túi nhăn, bong mực hay rách khi vận chuyển, khoản tiết kiệm đó phải trả lại bằng hình ảnh thương hiệu.
- Nhồi quá nhiều thông tin. Nhiều bao bì cố gắng nói mọi thứ cùng lúc, từ công dụng, thành phần, chứng nhận, khuyến mãi đến số điện thoại. Kết quả là không thông điệp nào đủ nổi bật. Một nhân viên bán hàng giỏi biết nói điều quan trọng nhất trước, bao bì cũng vậy.
- Đổi bao bì quá thường xuyên. Mỗi lần đổi nhận diện là một lần khách quen phải tìm lại sản phẩm trên kệ. Làm mới bao bì là cần thiết, nhưng làm mới không đồng nghĩa với làm lại từ đầu.
Góc nhìn từ xưởng in
Ở xưởng Vinpack, khi một thương hiệu mang file thiết kế đến, chúng tôi thường hỏi thêm vài câu trước khi nói đến số lượng hay thời gian giao hàng. Sản phẩm sẽ được bày ở đâu, siêu thị, cửa hàng tiện lợi hay chủ yếu bán online? Khách cầm lên trong bao lâu? Bao bì có phải đi qua đường vận chuyển dài không?
Những câu hỏi này nghe có vẻ không liên quan đến in ấn, nhưng chúng quyết định chất liệu, độ dày, công nghệ in và cả cách xử lý bề mặt. Cùng một thiết kế, chiếc túi dùng cho cửa hàng thời trang cần cảm giác cầm sang tay, còn chiếc túi giao hàng online cần bền và kín. Khi xưởng in hiểu bao bì sẽ "làm việc" trong môi trường nào, thành phẩm mới thực sự phục vụ được mục tiêu marketing.
Tôi cũng khuyên các bạn làm thương hiệu nên xem xưởng in như một phần của đội ngũ, không chỉ là bên nhận đơn. Người đứng máy in mỗi ngày nhìn thấy hàng nghìn bao bì của nhiều ngành hàng. Họ thường biết trước những rủi ro mà người thiết kế chưa từng gặp.
Tự đánh giá "nhân viên" bao bì của bạn
Bạn có thể kiểm tra nhanh bao bì hiện tại bằng sáu câu hỏi.
- Đặt sản phẩm của bạn cạnh ba đối thủ trên cùng một kệ, nó có nổi bật không?
- Một người chưa từng biết thương hiệu có hiểu sản phẩm là gì trong ba giây không?
- Thu ảnh bao bì về kích thước một ảnh đại diện trên sàn thương mại điện tử, tên thương hiệu còn đọc được không?
- Cầm bao bì trên tay, cảm giác có tương xứng với mức giá bạn đang đặt không?
- Màu in thực tế có khớp với màu thương hiệu trong bộ nhận diện không?
- Sau khi dùng hết sản phẩm, khách có lý do gì để giữ lại hoặc tái sử dụng bao bì không?
Nếu có từ hai câu trả lời "không" trở lên, có lẽ đã đến lúc xem lại bản mô tả công việc của nhân viên bán hàng im lặng này.
Quảng cáo đưa khách đến trước kệ hàng, nhưng bao bì mới là thứ khiến khách đưa tay ra. Nó làm việc mỗi ngày, ở mọi điểm bán, không nghỉ phép và không đòi tăng lương. Đầu tư đúng cho bao bì, vì thế, là một trong những khoản đầu tư marketing bền bỉ nhất mà một thương hiệu có thể làm. Còn bạn, bao bì sản phẩm của bạn đang là một nhân viên giỏi hay một nhân viên cần đào tạo lại?