Brand Building #2: Reach và Frequency – Đủ để được thấy, chưa chắc đủ để được nhớ

Table of Content
Ở bài trước, mình hẹn sẽ bắt đầu từ một sai lầm từng mắc trong những năm đầu làm nghề, đó là mua Reach rẻ nhất. Khi bắt đầu làm Branding Media, mình cũng xuất phát từ hai con số rất quen thuộc: Reach và Frequency.
Bài viết thuộc chuỗi series Brand Building – cách xây dựng trí nhớ thương hiệu bằng dữ liệu và khoa học.
Điểm xuất phát mà ai cũng giống nhau
Lập luận của mình khá đơn giản. Muốn khách hàng nhớ đến thương hiệu, trước hết phải cho họ thấy quảng cáo. Thấy một lần thì dễ quên, nên phải xuất hiện đủ nhiều lần để trí nhớ được hình thành và củng cố.
Và lập luận này có cơ sở. Từ cuối thế kỷ 19, Hermann Ebbinghaus đã nghiên cứu sự suy giảm trí nhớ theo thời gian và vai trò của việc ôn tập. Sau này, ngành quảng cáo phát triển những nguyên tắc về Effective Frequency, nổi tiếng với nghiên cứu của Herbert Krugman (1972), Michael Naples (1979) và framework của Joseph Ostrow (1982).
Những năm đầu làm Branding, mình và team từng xây dựng một bộ Media Planning Playbook khá bài bản, tổng hợp nhiều “best practices” của ngành và nền tảng: Reach mục tiêu khoảng 40-60% tập khách hàng, Frequency điều chỉnh theo mô hình Ostrow với hơn 20 yếu tố, campaign kéo dài 8-12 tuần, lựa chọn kênh dựa trên độ phủ và thời gian người dùng dành cho từng nền tảng.
Nhìn vào rất logic, có framework, có benchmark, có cơ sở để ra quyết định. Sau khi xác định Reach và Frequency mục tiêu, bài toán còn lại là phân bổ ngân sách sao cho đạt được hai con số đó với chi phí tốt nhất.
Nhưng càng làm nhiều, mình càng nhận ra một vấn đề:
Reach và Frequency đo được việc quảng cáo được phân phối như thế nào, nhưng không đo trực tiếp được quảng cáo đã xây dựng bao nhiêu trí nhớ thương hiệu.
Hai chiến dịch cùng đạt một triệu Reach, cùng Frequency trung bình ba lần, có thể tạo ra những tác động rất khác nhau lên trí nhớ khách hàng.
Khoảng cách đó nằm ở năm điều mà những con số quen thuộc này chưa kể hết.
1. Được hiển thị chưa chắc đã được nhìn
Theo chuẩn Viewability của Media Rating Council (MRC), một quảng cáo display thông thường được tính là viewable (có thể xem được) khi ít nhất 50% diện tích xuất hiện trên màn hình trong một giây; với video là hai giây.
Nhưng viewable chỉ cho biết quảng cáo có cơ hội được nhìn thấy, không có nghĩa người dùng thực sự nhìn vào nó.
Lumen Research, đơn vị nghiên cứu Attention bằng công nghệ eye-tracking, từng đưa ra ước tính rằng khoảng 70% quảng cáo digital không nhận được sự chú ý trực quan.
Ngay cả khi người dùng có nhìn, thời gian họ dành sự chú ý cũng khác nhau. Các nghiên cứu của Karen Nelson-Field và Amplified Intelligence cho thấy thời lượng chú ý có liên hệ đáng kể với tác động của quảng cáo lên lựa chọn thương hiệu. Tuy nhiên, không thể lấy một ngưỡng thời gian cố định để áp dụng cho mọi thương hiệu và mọi định dạng quảng cáo.
Trên báo cáo, cả hai đều được đếm là 1 Impression, nhưng cơ hội để khách hàng chú ý và ghi nhớ thương hiệu rất khác nhau.
Nguồn: PMAX
Như vậy, có ít nhất bốn tầng tiếp xúc cần phân biệt: quảng cáo được phân phối, quảng cáo có thể nhìn thấy, quảng cáo thực sự nhận được sự chú ý và quảng cáo để lại trí nhớ thương hiệu. Bốn tầng này không tương đương nhau. Một quảng cáo được nhìn trong năm giây nhưng khách hàng không nhận ra thương hiệu vẫn có thể tạo ra rất ít giá trị cho mục tiêu xây dựng trí nhớ.
Mỗi tầng tiếp xúc hẹp hơn tầng trước, trong khi phần lớn báo cáo media chỉ đo tới tầng có thể nhìn thấy.
Nguồn: PMAX
Đây là lúc mình bắt đầu nhìn lại cách tối ưu CPM và Reach rẻ nhất trước đây. Một lượt hiển thị rẻ chưa chắc là một cơ hội xây dựng trí nhớ rẻ.
2. Frequency trung bình che giấu phân bố tiếp xúc
Nếu Reach trả lời câu hỏi bao nhiêu người có cơ hội tiếp xúc với quảng cáo, Frequency cho biết mỗi người được tiếp cận trung bình bao nhiêu lần.
Nhưng Average Frequency có một giới hạn quan trọng: Nó không cho biết những lần tiếp xúc được phân bổ như thế nào. Một chiến dịch có Frequency trung bình bằng ba không có nghĩa mọi người đều thấy quảng cáo ba lần. Có người chỉ thấy một lần, có người thấy nhiều hơn đáng kể.
Các mô hình thống kê về phân bố tiếp xúc trong quảng cáo từ lâu đã cho thấy số lần tiếp xúc giữa các cá nhân thường không đồng đều. Và khi nhìn vào phân bố thay vì giá trị trung bình, câu chuyện về hiệu quả media có thể thay đổi đáng kể.
Giả sử một người đã tiếp xúc với quảng cáo 10 lần. Lần tiếp xúc thứ 11 tạo ra bao nhiêu giá trị trí nhớ bổ sung? Nếu dùng cùng ngân sách để tiếp cận một người chưa từng thấy quảng cáo, giá trị tạo ra có thể khác như thế nào?
Đây là bài toán về Marginal Effectiveness – hiệu quả biên của từng lần tiếp xúc bổ sung. Frequency cao không mặc nhiên là lãng phí. Có những tình huống cần lặp lại nhiều lần để củng cố trí nhớ, đặc biệt với thông điệp mới hoặc thương hiệu chưa quen thuộc. Nhưng cũng không có lý do để mặc định mọi lần tiếp xúc đều tạo ra giá trị tương đương.
Vì vậy, đạt Frequency trung bình mục tiêu mới chỉ giải quyết một phần bài toán. Phân bố frequency và giá trị bổ sung của những lần tiếp xúc mới là những yếu tố cần được xem xét tiếp theo.
3. Ba lần xuất hiện không có nghĩa ba lần lặp lại giống nhau
Đây là điều khiến mình suy nghĩ nhiều nhất khi nhìn lại những framework về Effective Frequency.
Từ Ostrow đến các nghiên cứu về hiệu quả quảng cáo sau này, ngành đã nhận ra rằng Frequency tối ưu không thể là một con số cố định. Nó thay đổi theo mục tiêu chiến dịch, mức độ quen thuộc của thương hiệu, độ phức tạp của thông điệp và bối cảnh cạnh tranh. Đó là một bước tiến quan trọng so với việc áp dụng máy móc quy tắc “ba lần là đủ”.
Nhưng mình cho rằng vẫn còn một khía cạnh cần được xem xét sâu hơn: giá trị của mỗi lần tiếp xúc thay đổi như thế nào theo format và loại quảng cáo?
Thử hình dung cùng một khách hàng có Frequency bằng ba trong ba trường hợp: ba lần thấy một quảng cáo hình ảnh tĩnh; ba lần xem một video kể câu chuyện thương hiệu; hoặc ba quảng cáo có format và nội dung khác nhau nhưng cùng dùng những tín hiệu nhận diện đặc trưng của thương hiệu. Trên báo cáo media, cả ba đều được ghi nhận Frequency bằng ba. Nhưng chúng ta không có cơ sở để xem ba trường hợp này tạo ra cùng một mức độ ghi nhớ.
Và điều đó không có nghĩa video luôn tốt hơn hình ảnh tĩnh, hay quảng cáo dài luôn hiệu quả hơn quảng cáo ngắn. Một video dài nhưng không được chú ý có thể tạo ra rất ít giá trị. Ngược lại, một hình ảnh đơn giản với Distinctive Brand Assets đủ mạnh có thể giúp khách hàng nhận diện thương hiệu gần như ngay lập tức.
Bản chất của thông điệp cũng quan trọng. Một quảng cáo giới thiệu sản phẩm mới, một quảng cáo kể câu chuyện thương hiệu và một quảng cáo nhắc lại hệ thống nhận diện quen thuộc có thể đóng những vai trò khác nhau trong việc hình thành và củng cố trí nhớ.
Khi cộng tất cả những lần xuất hiện này thành một chỉ số Frequency, chúng ta đang sử dụng cùng một đơn vị đếm cho những trải nghiệm quảng cáo có thể rất khác nhau về chất lượng. Điều đó không khiến Frequency trở thành một chỉ số sai. Nó cho thấy Frequency chỉ là một phần của bức tranh.
Frequency không chỉ là số lần khách hàng gặp thương hiệu, mà còn phải đi cùng với việc họ đã gặp điều gì, dưới hình thức nào và những lần tiếp xúc đó củng cố trí nhớ nào.
Đây cũng là lý do mình cho rằng Media Planning không thể tách rời hoàn toàn khỏi creative và format, ngay cả khi nhiệm vụ của media team không phải là sản xuất creative.
4. Lặp lại dồn dập khác lặp lại cách quãng
Một điều khác mà Average Frequency không cho chúng ta biết là những lần tiếp xúc xảy ra khi nào.
Trong tâm lý học nhận thức, Spacing Effect mô tả hiện tượng việc ôn tập cách quãng thường giúp duy trì trí nhớ lâu hơn so với việc dồn các lần ôn vào một khoảng thời gian ngắn. Cepeda và cộng sự (2006) đã tổng hợp nhiều nghiên cứu về hiện tượng này. Việc ghi nhớ quảng cáo không hoàn toàn giống học thuộc kiến thức, nhưng nguyên lý này cho thấy thời điểm lặp lại là một biến số đáng quan tâm. Cùng ba lần tiếp xúc, việc xuất hiện ba lần trong một buổi tối và xuất hiện ba lần được phân bổ qua nhiều tuần không nhất thiết tạo ra hiệu quả tương đương.
NCSolutions (2022), trong một nghiên cứu về quảng cáo và doanh số ngành hàng tiêu dùng đóng gói, cũng ghi nhận lợi ích của việc phân bổ tiếp xúc đều hơn thay vì tập trung quá nhiều trong thời gian ngắn.
Một góc nhìn dài hạn hơn đến từ nghiên cứu của Ehrenberg-Bass về những thương hiệu ngừng quảng cáo. Trong 57 trường hợp thương hiệu hàng tiêu dùng tại Úc được nghiên cứu, doanh số trung bình giảm khoảng 16% sau một năm và 25% sau hai năm ngừng quảng cáo. Không thể quy toàn bộ sự sụt giảm doanh số này cho việc trí nhớ phai dần. Nhưng nghiên cứu nhắc chúng ta rằng hiệu quả quảng cáo cần được xem xét trên một khoảng thời gian dài hơn một campaign.
Đây là điểm mình thấy đặc biệt quan trọng với cách lập kế hoạch theo từng đợt. Một chiến dịch có thể đạt đủ Reach và Frequency trong tám tuần. Nhưng nếu 44 tuần còn lại thương hiệu gần như im lặng, bài toán duy trì sự hiện diện trong trí nhớ khách hàng vẫn chưa được giải quyết.
Chạy theo từng đợt (2 đợt × 8 tuần), so với một đợt khởi động rồi chạy duy trì cả năm (đường trí nhớ chỉ mang tính minh hoạ).
Nguồn: PMAX
5. Không có một mức Frequency “đủ” cho mọi thương hiệu
Ngay cả khi đã hiểu chất lượng, phân bố và thời gian tiếp xúc, vẫn còn một yếu tố quan trọng: Bối cảnh cạnh tranh.
Trí nhớ khách hàng không chỉ có thương hiệu của mình. Trong cùng một ngành hàng, nhiều thương hiệu đang cạnh tranh để được nghĩ đến khi nhu cầu mua xuất hiện.
Danaher, Bonfrer và Dhar (2008), khi nghiên cứu dữ liệu quảng cáo và bán hàng tiêu dùng, đã chỉ ra rằng hoạt động quảng cáo của đối thủ có thể ảnh hưởng đến hiệu quả quảng cáo của thương hiệu. Nhưng cạnh tranh không chỉ là đối thủ đang chi bao nhiêu tiền. Một thương hiệu dẫn đầu, đã có hệ thống nhận diện mạnh và hiện diện lâu năm trong trí nhớ khách hàng, có xuất phát điểm khác với một thương hiệu mới gia nhập thị trường. Cùng một mức Reach và Frequency, tác động bổ sung lên trí nhớ của hai thương hiệu có thể rất khác nhau.
Vì vậy, Frequency bao nhiêu là đủ không thể được trả lời bằng một benchmark chung. Nó phải được đặt trong bối cảnh thương hiệu đang ở đâu, muốn xây dựng trí nhớ gì và đang cạnh tranh với những thương hiệu nào.
Benchmark vẫn hữu ích, nhưng nên là điểm tham chiếu để đặt giả thuyết, không phải công thức mặc định cho mọi Media Plan.
Thử dựng một Media Plan theo đúng playbook cũ
Để thấy những giới hạn trên có thể cộng dồn như thế nào, thử dựng một chiến dịch theo đúng cách mình từng lập kế hoạch. Các con số dưới đây được mô phỏng bằng mô hình phân bố tiếp xúc của Ehrenberg, với giả định nêu rõ – không phải dữ liệu của một chiến dịch thật.
Một thương hiệu có tập khách hàng mục tiêu 10 triệu người. Media Plan đặt mục tiêu Reach 60% trong tám tuần, Frequency trung bình 10 lần, tương đương 60 triệu Impressions. Cuối chiến dịch, báo cáo cho thấy Reach đạt 60%, Frequency đạt 10 và CPM thấp hơn kế hoạch. Mọi KPI đều xanh.
Bây giờ thử mở những con số đó ra. Phần lớn chúng không có sẵn trong báo cáo: Meta và TikTok mặc định chỉ trả về Frequency trung bình, còn số giây xem được đếm theo lượt chứ không theo người.
Đầu tiên là phân bố Frequency. Dù Frequency trung bình bằng 10, gần một phần ba số người được tiếp cận chỉ nhận 1-2 lần hiển thị, trong khi khoảng 10% tập khách hàng nhận hơn một nửa tổng số lần hiển thị.
Frequency trung bình 10 lần đã che đi một phân bổ chênh lệch: Gần 1/3 người được tiếp cận chỉ thấy 1-2 lần, còn 10% tập khách hàng nhận hơn một nửa tổng số lần hiển thị.
Nguồn: PMAX
Tiếp theo là Attention. Giả sử chỉ khoảng 1 trong 10 lượt hiển thị đạt một tiêu chí chú ý nhất định, tức sáu triệu lượt. Nhưng sáu triệu lượt đó không phải sáu triệu người: vì các lượt hiển thị dồn vào nhóm xem nhiều, chúng chỉ rơi vào khoảng 2,8 triệu người. Attentive reach khi đó chỉ khoảng 28% tập khách hàng mục tiêu – chưa bằng một nửa con số 60% trên báo cáo.
Reach trên báo cáo là 60%, nhưng số người thực sự có ít nhất một lần chú ý chỉ khoảng 28%.
Nguồn: PMAX
Sau đó là thời gian và nội dung tiếp xúc. Chiến dịch chạy trong tám tuần, nhưng không có nghĩa những lần tiếp xúc được phân bổ hợp lý trong tám tuần đó. Cũng không có nghĩa 10 lần xuất hiện đều củng cố cùng một trí nhớ thương hiệu. Và nếu đối thủ đang quảng cáo mạnh trong cùng giai đoạn, hiệu quả bổ sung của những lần tiếp xúc đó còn cần được đặt trong bối cảnh cạnh tranh.
Một bản Media Report có thể cho thấy toàn bộ KPI phân phối đều đạt, nhưng vẫn chưa trả lời được những câu hỏi quan trọng nhất về trí nhớ.
Đó mới là điều nguy hiểm của một playbook trông rất bài bản: từng con số có thể đúng, nhưng tổng thể vẫn chưa đo được điều mà thương hiệu thực sự muốn tạo ra.
Vậy Reach và Frequency nên được nhìn khác đi thế nào?
Sau khi nhìn lại những giới hạn này, mình không cho rằng chúng ta nên bỏ Reach và Frequency. Ngược lại, chúng vẫn là hai chỉ số cơ bản để lập kế hoạch và kiểm soát phân phối media. Nhưng cách sử dụng chúng cần thay đổi. Có năm hướng chuyển mà mình cho là quan trọng.
Thứ nhất, từ Reach sang Reach có chú ý. Không chỉ đếm bao nhiêu người được phân phối quảng cáo, mà cần quan tâm bao nhiêu người thực sự có cơ hội tiếp nhận thông điệp. Viewability, Attention và Memory là những tầng khác nhau, không nên được sử dụng thay thế cho nhau.
Và trước cả chú ý là câu hỏi Reach đó rơi vào đúng tập khách hàng mục tiêu bao nhiêu. Con số Reach tổng có thể đánh lừa: một chiến dịch Reach 15 triệu người nhưng chỉ 4 triệu người trong tệp vẫn tiếp cận được ít khách hàng mục tiêu hơn một chiến dịch Reach 10 triệu với 6 triệu người trong tệp.
Cùng một tập khách hàng mục tiêu 8 triệu người: Reach lớn hơn chưa chắc là tiếp cận được nhiều khách hàng mục tiêu hơn.
Nguồn: PMAX
Thứ hai, từ số lần tiếp xúc sang chất lượng từng lần tiếp xúc. Frequency vẫn cần được đo, nhưng phải được nhìn cùng với phân bố, format, loại thông điệp và khả năng những lần xuất hiện đó củng cố cùng một trí nhớ thương hiệu. Một lần tiếp xúc không mặc nhiên có giá trị bằng một lần tiếp xúc khác.
Thứ ba, từ tối ưu trong một campaign sang duy trì sự hiện diện theo thời gian. Thay vì chỉ đặt mục tiêu Frequency cho cả đợt, cần quan tâm cách những lần tiếp xúc được phân bổ và khả năng duy trì trí nhớ sau khi chiến dịch kết thúc. Điều này không có nghĩa mọi thương hiệu phải quảng cáo liên tục với cùng một cường độ, mà là không nên bỏ qua chiều thời gian khi lập kế hoạch.
Thứ tư, từ benchmark tuyệt đối sang mục tiêu đặt trong bối cảnh cạnh tranh. Một mức Reach hay Frequency phù hợp với thương hiệu dẫn đầu chưa chắc phù hợp với thương hiệu mới. Mục tiêu media cần phản ánh vị thế thương hiệu, nhiệm vụ xây dựng trí nhớ và áp lực cạnh tranh thực tế.
Cuối cùng, từ CPM sang chi phí cho một cơ hội tiếp xúc có chất lượng. CPM cho biết giá của một nghìn Impressions, nhưng không cho biết bao nhiêu Impressions thực sự được chú ý.
Lấy ví dụ với số liệu hoàn toàn giả định. Kênh A có CPM 20.000 đồng và 10% Impressions đạt cùng một tiêu chí chú ý. Kênh B có CPM 40.000 đồng nhưng 40% Impressions đạt tiêu chí đó. Chi phí trên mỗi lượt hiển thị đạt tiêu chí chú ý của A là 200 đồng, còn B là 100 đồng. Nhìn bằng CPM, A rẻ hơn một nửa. Nhưng nhìn bằng chi phí cho một lượt hiển thị có chú ý, B lại rẻ hơn một nửa.
Cùng hai kênh, đổi thước đo từ CPM sang chi phí cho một lượt hiển thị có chú ý thì kết luận đảo ngược.
Nguồn: PMAX
Điều này chưa chứng minh B tạo ra trí nhớ tốt hơn, bởi Attention vẫn chưa phải Memory. Nhưng nó cho thấy việc lựa chọn media có thể thay đổi đáng kể khi chúng ta chuyển từ đo số lượng phân phối sang chất lượng cơ hội tiếp xúc.
Năm hướng chuyển này không phải một công thức tính Frequency tối ưu. Chúng là sự thay đổi trong cách đặt vấn đề: thay vì chỉ hỏi làm thế nào để mua đủ Reach và Frequency, chúng ta cần hỏi những lần tiếp xúc đó đóng góp gì vào việc hình thành và duy trì trí nhớ thương hiệu.
Những điều mình vẫn đang tiếp tục tìm kiếm
Có một khoảng cách lớn giữa việc hiểu nguyên lý khoa học và biến những nguyên lý đó thành một Media Plan có thể triển khai, đo lường và kiểm chứng.
Phần lớn nghiên cứu về Attention được thực hiện tại các thị trường quốc tế, trong khi dữ liệu từ các nền tảng quảng cáo tại Việt Nam chưa đủ để quan sát trực tiếp toàn bộ quá trình từ tiếp xúc đến chú ý rồi hình thành trí nhớ. Ngay cả khi xác định được người dùng có chú ý, chúng ta vẫn cần kiểm chứng xem sự chú ý đó có giúp họ nhớ đúng thương hiệu hay không.
Đặc biệt, việc những format và loại quảng cáo khác nhau đóng góp như thế nào vào quá trình hình thành và củng cố trí nhớ vẫn là một bài toán cần thêm dữ liệu thực nghiệm.
Mình và team đang tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm cách đưa mục tiêu xây dựng trí nhớ trở thành một phần có chủ đích trong Media Planning, thay vì chỉ kỳ vọng trí nhớ sẽ tự hình thành khi Reach và Frequency đạt đủ.
Mình cũng rất muốn kết nối với những ai đang có dữ liệu hoặc quan tâm đến nghiên cứu Attention, Brand Memory và hiệu quả Branding Media tại Việt Nam, để cùng xây dựng những cơ sở khoa học và đo lường vững chắc hơn cho ngành.
Nhìn lại sai lầm mua Reach rẻ nhất ngày trước, bài học lớn nhất với mình không phải là Reach hay Frequency không còn quan trọng, mà là chúng ta đã quá quen với việc tối ưu những thứ dễ đo, trong khi mục tiêu thực sự của thương hiệu lại nằm ở một tầng sâu hơn.
Chúng ta cần phân biệt giữa việc mua được sự hiện diện của thương hiệu và việc thực sự xây dựng được một vị trí trong trí nhớ khách hàng.
Và đến đây lại xuất hiện một câu hỏi khó hơn: nếu Brand Lift tăng, Recall tăng mà doanh số vẫn đứng yên, thì thương hiệu đã thật sự được nhớ chưa — hay chúng ta đang đo chưa đúng thứ cần đo?
Đó sẽ là câu chuyện của Brand Building #3.
Hẹn gặp lại ở bài tiếp theo.
Nguồn tham khảo
- Hermann Ebbinghaus (1885), “Über das Gedächtnis” — nghiên cứu về trí nhớ và sự quên.
- Herbert Krugman (1972), “Why three exposures may be enough”, Journal of Advertising Research; Michael Naples (1979), Effective Frequency, ANA; Joseph Ostrow (1982), “Setting Frequency Levels”, trong Effective Frequency: The State of the Art, ARF.
- Media Rating Council, chuẩn viewability cho display và video, qua MediaPost.
- Lumen Research (2025), phỏng vấn Josh Barnett về attention measurement trên ExchangeWire.
- Karen Nelson-Field (2020), “The Attention Economy and How Media Works”; Amplified Intelligence, qua Adworld (2021).
- Andrew Ehrenberg, các mô hình thống kê về phân bố tiếp xúc (NBD); Byron Sharp (2010), “How Brands Grow”.
- Nicholas Cepeda và cộng sự (2006), “Distributed Practice in Verbal Recall Tasks: A Review and Quantitative Synthesis”, Psychological Bulletin.
- NCSolutions (2022), nghiên cứu về tần suất quảng cáo và hiệu quả bán hàng CPG, qua WARC.
- Adam Gelzinis, Rachel Kennedy, Virginia Beal, Nicole Hartnett & Byron Sharp (2021), Journal of Advertising Research; tóm tắt tại Ehrenberg-Bass Institute.
- Peter Danaher, André Bonfrer & Sanjay Dhar (2008), “The Effect of Competitive Advertising Interference on Sales for Packaged Goods”, Journal of Marketing Research.






