7-Eleven và nghệ thuật vận hành 24/7
Table of Content
Duy trì hàng nghìn cửa hàng hoạt động suốt ngày đêm đòi hỏi một hệ thống vận hành đủ chặt chẽ để bảo đảm nguồn cung hàng hóa, chất lượng dịch vụ và hiệu quả kinh doanh. Với 7-Eleven, bài toán này được giải quyết thông qua 5 chiến lược xoay quanh quy trình, dữ liệu, đối tác nhượng quyền, chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng với từng thị trường.
Cuộc thâu tóm ngược của nhà bán lẻ Nhật Bản
Hiện nay công ty mẹ của 7-Eleven là Seven & i Holdings, một tập đoàn Nhật Bản. Nhưng ít ai biết rằng, 7-Eleven vốn có nguồn gốc từ Mỹ.
Khoảng 100 năm trước, năm 1927 tại Texas (Mỹ), một cửa hàng thuộc Southland Ice Company bắt đầu bán thêm thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu bên cạnh sản phẩm đá lạnh. Cửa hàng ban đầu mang tên Tote’m Store. Đến năm 1946, chuỗi đổi tên thành 7-Eleven, phản ánh khung giờ hoạt động từ 7 giờ sáng đến 11 giờ đêm mỗi ngày.
Năm 1946, chuỗi Tote’m Store thuộc Southland Ice Company bắt đầu đổi tên thành 7-Eleven.
Nguồn: 7-Eleven, Flickr
Năm 1963, 7-Eleven bắt đầu triển khai mô hình cửa hàng hoạt động 24/7, góp phần định hình khái niệm Convenience Store (Cửa hàng tiện lợi) hiện đại. Mô hình này tạo ra một cách tiếp cận mới trong bán lẻ, nơi khách hàng có thể mua thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu ngoài khung giờ hoạt động thông thường của nhiều cửa hàng truyền thống. Đây là một cuộc cách mạng tại Mỹ, sau đó mở đường cho sự phát triển của các chuỗi cửa hàng tiện lợi trên toàn cầu.
Tuy nhiên, một trong những bước ngoặt đáng chú ý nhất trong lịch sử 7-Eleven lại diễn ra tại Nhật Bản. Năm 1974, cửa hàng 7-Eleven đầu tiên tại Nhật Bản khai trương ở Toyosu, Tokyo, theo hình thức nhượng quyền. Chỉ 17 năm sau, vào tháng 3/1991, 7-Eleven Japan đã mua lại 69,98% cổ phần của The Southland Corporation, công ty mẹ của 7-Eleven tại Mỹ.
Thời điểm đó, 7-Eleven đã kinh doanh rất thành công tại Nhật Bản nhờ mô hình Ready-to-eat, thị trường này đóng góp khoảng 30% doanh thu, giúp doanh nghiệp phát triển tốt. Sau đó, họ sử dụng chính mô hình và kinh nghiệm này để chinh phục những thị trường khác, bao gồm cả thị trường Mỹ.
Năm 1974, cửa hàng 7-Eleven đầu tiên tại Nhật Bản khai trương ở Toyosu, Tokyo.
Nguồn: Mainichi Shinbun
Đến năm 2005, Seven & i Holdings được thành lập thông qua việc sáp nhập các doanh nghiệp, tạo nên một cấu trúc sở hữu toàn diện hơn. Năm 2017, họ mở cửa hàng đầu tiên tại Việt Nam. Đến năm 2021, họ mua lại chuỗi Speedway tại Mỹ với giá 21 tỷ USD, qua đó mở rộng hoạt động tại thị trường Bắc Mỹ. Có thể thấy, một nhà bán lẻ không nhất thiết phải phát triển từng bước mà có thể “thôn tính” đối thủ, từ đó thâm nhập vào thị trường một cách vũ bão.
Chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn nhất thế giới
Đến năm 2024, 7-Eleven đã phát triển thành một trong những chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn nhất thế giới, với hơn 83.000 cửa hàng tại hơn 20 quốc gia. Doanh thu toàn cầu đạt khoảng 90 tỷ USD, trong khi tổng số nhân sự lên đến khoảng 1,2 triệu người, bao gồm cả nhân sự thuộc hệ thống nhượng quyền.
Đáng chú ý, Nhật Bản vẫn là thị trường đóng góp lớn nhất cho hệ thống này. Doanh thu tại Nhật Bản đạt khoảng 42 tỷ USD, tương đương 47% doanh thu toàn cầu. Điều đó cho thấy vai trò quan trọng của thị trường Nhật trong hoạt động kinh doanh của 7-Eleven, đồng thời phản ánh khả năng phát triển và hoàn thiện mô hình bán lẻ tại một thị trường có yêu cầu cao về chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn vận hành.
Để mở rộng mạng lưới trên phạm vi toàn cầu, 7-Eleven chủ yếu dựa vào mô hình nhượng quyền tích hợp (franchise integration model). Thay vì tự đầu tư và vận hành toàn bộ cửa hàng, doanh nghiệp hợp tác với các đối tác để phát triển mạng lưới tại từng thị trường. Thái Lan là một ví dụ, khi 7-Eleven hợp tác với tập đoàn CP để xây dựng một trong những hệ thống cửa hàng tiện lợi lớn nhất khu vực.
Năm 2024, 7-Eleven đã phát triển thành một trong những chuỗi cửa hàng tiện lợi lớn nhất thế giới, với hơn 83.000 cửa hàng tại hơn 20 quốc gia.
Nguồn: Unsplash
5 chiến lược thành công của 7-Eleven
Perfect Process – Chuẩn hóa quy trình vận hành
Theo tôi, một trong những chiến lược quan trọng của 7-Eleven là Perfect Process – chuẩn hóa quy trình vận hành. Với 7-Eleven, một nguyên tắc quan trọng trong hoạt động tại cửa hàng là “simple, accurate and speed” – đơn giản, chính xác và tốc độ. Đây là ưu tiên và cũng là DNA của họ.
Ba yếu tố này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Quy trình càng đơn giản, nhân viên càng dễ hiểu và thực hiện đúng. Khi các bước vận hành được chuẩn hóa, sai lệch trong quá trình thực hiện cũng giảm đi, giúp công việc diễn ra chính xác và nhanh chóng hơn.
Realtime POS & Data Integration – Kết nối dữ liệu và tối ưu hàng tồn kho
Chiến lược thứ hai là Realtime POS & Data Integration – kết nối dữ liệu bán hàng với hoạt động bổ sung hàng hóa và logistics. Bên cạnh việc thu thập dữ liệu bán hàng, 7-Eleven còn sử dụng dữ liệu đó để hỗ trợ các quyết định vận hành, đặc biệt trong hoạt động đặt hàng và quản lý tồn kho cũng là điều quan trọng.
Một ví dụ đáng chú ý là hệ thống đặt hàng bằng trí tuệ nhân tạo (AI) được 7-Eleven Nhật Bản mở rộng triển khai trên toàn quốc từ năm 2023, với quy mô khoảng 21.000 cửa hàng. Hệ thống phân tích dữ liệu bán hàng ở các cửa hàng, kết hợp với các yếu tố như thời tiết và đặc điểm nhu cầu theo ngày trong tuần để dự báo nhu cầu, sau đó đề xuất lượng hàng cần đặt. Nhờ đó, nhân viên có thêm cơ sở để xác định lượng hàng phù hợp, thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân.
7-Eleven kết nối dữ liệu bán hàng với hoạt động bổ sung hàng hóa và logistics.
Nguồn: Unsplash
Franchise Partnership Excellence – Nâng cao hiệu quả hợp tác nhượng quyền
Một trong những lợi thế của mô hình nhượng quyền là 7-Eleven có thể mở rộng mạng lưới thông qua nguồn lực của đối tác, thay vì trực tiếp đầu tư và vận hành toàn bộ cửa hàng. Tuy nhiên, nhượng quyền không đơn thuần là chuyển giao thương hiệu và mô hình kinh doanh. Để duy trì chất lượng đồng nhất trên một mạng lưới lớn, 7-Eleven đã xây dựng cơ chế hỗ trợ để đối tác có thể vận hành cửa hàng theo những tiêu chuẩn chung.
Tại Nhật Bản, đối tác được đào tạo trước khi khai trương và tiếp tục nhận tư vấn vận hành từ nhân viên phụ trách khu vực sau khi cửa hàng đi vào hoạt động. Tại Philippines, hệ thống hỗ trợ còn bao gồm kế toán và các chương trình tiếp thị. Hay tại Australia, 7-Eleven triển khai chương trình đào tạo kéo dài 8 tuần cho đối tác trước khi họ bắt đầu vận hành cửa hàng. Thương hiệu còn hỗ trợ các hoạt động như thiết lập cửa hàng, quản lý vận hành, sổ sách, nguồn hàng và tiếp thị.
7-Eleven xây dựng cơ chế hỗ trợ để đối tác có thể vận hành cửa hàng theo những tiêu chuẩn chung.
Nguồn: Bloomberg
Product Freshness & RTE Innovation – Quản trị độ tươi và phát triển sản phẩm ăn uống
Với cửa hàng tiện lợi hoạt động 24/7, bảo đảm sản phẩm giữ được chất lượng và độ tươi phù hợp là vô cùng quan trọng, đặc biệt với nhóm sản phẩm chế biến sẵn vốn cần được bổ sung thường xuyên và kiểm soát chặt chẽ trong quá trình bảo quản, vận chuyển.
7-Eleven Nhật Bản đã triển khai hệ thống có thể được gọi là Cold Chain Excellence. Đây là hệ thống chuỗi cung ứng lạnh để duy trì nhiệt độ phù hợp xuyên suốt quá trình vận chuyển và chế biến.
Bên cạnh đó, tần suất giao hàng được điều chỉnh theo đặc tính sản phẩm. Các mặt hàng như cơm hộp, cơm nắm và bánh mì được giao nhiều lần mỗi ngày, trong khi nhóm thực phẩm bảo quản lạnh như sandwich, salad, mì và sản phẩm từ sữa được giao ba lần mỗi ngày.
Vận hành toàn bộ chuỗi cung ứng sao cho hàng hóa luôn sẵn sàng 24/7, 365 ngày mỗi năm cần sự phối hợp chặt chẽ giữa phát triển danh mục sản phẩm, dự báo nhu cầu, tổ chức sản xuất, vận chuyển và quản lý tồn kho. Đây là điều đáng ngưỡng mộ ở 7-Eleven.
7-Eleven Nhật Bản triển khai hệ thống chuỗi cung ứng lạnh để duy trì nhiệt độ phù hợp xuyên suốt quá trình vận chuyển và chế biến.
Nguồn: The Japan Times
Local Adaptation & Community Care – Thích ứng với địa phương và phục vụ cộng đồng
Bên cạnh việc duy trì những tiêu chuẩn vận hành chung, 7-Eleven còn điều chỉnh danh mục sản phẩm và cách thức kinh doanh để phù hợp với từng địa phương.
Chẳng hạn tại Việt Nam, ngay từ khi khai trương cửa hàng đầu tiên năm 2017, 7-Eleven đã xác định thực phẩm tươi là một hướng cạnh tranh, với danh mục gồm những món ăn quen thuộc như bánh mì, xôi, bánh cuốn và bún thịt nướng.
Hay tại Thái Lan, CP ALL, đơn vị nắm quyền vận hành thương hiệu 7-Eleven, còn dùng mạng lưới cửa hàng để hỗ trợ nhà sản xuất địa phương. Doanh nghiệp phối hợp với các SME cải thiện sản phẩm và mở rộng kênh phân phối thông qua hệ thống cửa hàng trên toàn quốc, đồng thời quảng bá đặc trưng địa phương, như các sản phẩm OTOP và chiến dịch du lịch phối hợp với Cơ quan Du lịch Thái Lan.
7-Eleven Việt Nam xác định thực phẩm tươi là một hướng cạnh tranh, với danh mục gồm những món ăn quen thuộc với người Việt.
Nguồn: Bloomberg
Bài học từ 7-Eleven: Quy mô chỉ có ý nghĩa khi hệ thống vận hành hiệu quả
Câu chuyện 7-Eleven cho thấy sự phát triển của một chuỗi bán lẻ nằm ở khả năng tổ chức hàng hóa, kết nối dữ liệu, duy trì chất lượng sản phẩm và phối hợp hoạt động giữa các cửa hàng với nhà cung cấp, đơn vị phân phối và đối tác nhượng quyền.
Một cửa hàng có thể vận hành tốt nhờ kinh nghiệm của người quản lý. Nhưng để hàng nghìn cửa hàng duy trì hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng những quy trình đủ rõ ràng, hệ thống thông tin đủ hữu ích và cơ chế hỗ trợ đủ nhất quán.
Tổng quan về 7-Eleven và các chiến lược vận hành thành công.
Nguồn: Brand Camp
Đối với nhà quản lý, ngoài việc hướng đến tăng doanh thu tại từng điểm bán, họ còn cần hiểu danh mục sản phẩm ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả kinh doanh, cách tổ chức trưng bày hỗ trợ quyết định mua hàng ra sao, và những tiêu chuẩn vận hành nào giúp cửa hàng phục vụ khách hàng ổn định hơn. Đây cũng là những vấn đề đang quan tâm trong quản trị ngành hàng và vận hành bán lẻ.