5 Term Sheet Trên Bàn, Không Chọn Giá Cao Nhất

Phản xạ của hầu hết founder khi có nhiều hơn một term sheet trên bàn là mở file Excel, xếp các mức định giá từ cao xuống thấp rồi chọn con số lớn nhất. Tôi hiểu phản xạ đó, vì đã thấy nó nhiều lần. Nhưng định giá chỉ là một biến số trong cả bộ điều khoản sẽ quyết định công ty vận hành thế nào trong 5-7 năm tới.

Tôi tham gia Board Member ở Nina Ecom Center và theo sát quá trình công ty gọi vốn. Họ xây danh sách 47 nhà đầu tư tiềm năng, pitch song song và nhận về 5 lời mời đầu tư thật từ khoảng 30 buổi gặp. Điều tôi nhớ nhất là cách họ chọn: không phải mức định giá cao nhất, mà là một quỹ được cấp vốn từ chính phủ Úc, vì quỹ này cho thấy sẽ tôn trọng tính độc lập vận hành của công ty.

Quyết định đó không phải chuyện cảm tính. Công ty có một quy tắc cứng là BOD không được gọi hay nhắn hỏi số liệu ngoài lịch họp. Một cổ đông ít can thiệp vận hành giúp tốc độ mở rộng của công ty không bị làm chậm bởi quy trình phê duyệt và báo cáo phát sinh. Tiêu chí can thiệp vận hành vì thế nặng ký hơn vài phần trăm chênh lệch định giá.

Từ đó tôi hay nhắc founder so sánh term sheet theo ít nhất 5 trục: định giá (pha loãng bao nhiêu phần trăm), kiểm soát (ghế board, quyền phủ quyết trên quyết định nào), tốc độ giải ngân (một lần hay theo milestone), cam kết follow-on ở vòng sau, và giá trị cộng thêm ngoài tiền như kết nối khách hàng hay uy tín quỹ.

Sai lầm phổ biến nhất tôi thấy là chỉ nhìn valuation. Một mức định giá cao hơn 10-15% nhưng đi kèm ràng buộc chặt hơn có thể tốn kém hơn nhiều về lâu dài. Có một case khác tôi biết, công ty nhận vốn từ một quỹ đầu tư của tập đoàn và chấp nhận mức ràng buộc chiến lược khác với quỹ tài chính thuần. Đó là một đánh đổi cần cân nhắc riêng, không nằm trong con số định giá.

Nếu bạn đang có nhiều term sheet, hãy dành một buổi kẻ bảng 5 trục này trước khi quyết định, và hỏi thẳng mỗi nhà đầu tư họ sẽ can thiệp vào vận hành ở mức nào.

Bài viết gốc và một số case study thực tế mình có phân tích chi tiết hơn tại đây: https://ebook.beginguru.com/blog/so-sanh-nhieu-term-sheet-khong-chi-nhin-gia/