Web3, Blockchain Việt Nam Sau Cơn Sốt Axie Infinity

Năm 2021, khi Sky Mavis đạt định giá kỳ lân sau vòng Series B 152 triệu USD do a16z dẫn dắt, mình nhớ rõ không khí lúc đó — Axie Infinity không chỉ là 1 startup thành công, nó trở thành bằng chứng cho cả thế giới thấy 1 đội kỹ sư Việt Nam có thể xây và vận hành 1 trong những game blockchain lớn nhất toàn cầu. Hiệu ứng lan tỏa rất thật: dòng vốn quốc tế bắt đầu nhìn Việt Nam như 1 trung tâm phát triển Web3 đáng đầu tư, không chỉ nơi gia công phần mềm; nhân sự kỹ thuật có thêm 1 case study nội địa để tham chiếu; và sự chú ý truyền thông kéo theo sự chú ý tới các startup blockchain khác đang gọi vốn cùng lúc — như Coin98 (Ninety Eight), gọi Seed 1,25 triệu USD rồi Strategic 11,25 triệu USD chỉ trong 1 tháng năm 2021, định giá khoảng 75 triệu USD.

Nhưng đúng 1 năm sau, hệ sinh thái đó chứng kiến 1 trong những sự cố bảo mật nghiêm trọng nhất lịch sử ngành blockchain. Tháng 3/2022, Ronin Bridge — hạ tầng do Sky Mavis xây dựng — bị hack mất khoảng 625 triệu USD (173.600 ETH cộng 25,5 triệu USDC), theo Chainalysis liên quan tới nhóm Lazarus. Nguyên nhân gốc rễ không phải công nghệ phức tạp gì cao siêu — mà là 1 quyền ký giao dịch từng cấp cho bên vận hành, không được thu hồi lại, tạo ra 1 backdoor. Đây là bài học mình hay nhắc founder Web3 mình coaching: bất kỳ quyền truy cập nào cấp cho bên thứ ba — kể cả chính công ty vận hành — phải có cơ chế thu hồi hoặc giới hạn thời gian rõ ràng ngay từ thiết kế đầu tiên, không chờ tới khi bị khai thác mới phát hiện.

Sau cú sốc đó, cộng thêm "crypto winter" toàn cầu, dòng vốn Web3 hạ nhiệt rõ rệt — nhưng không biến mất. Các quỹ chuyên Web3 như Hashed, Multicoin Capital vẫn hoạt động, chỉ là khẩu vị rủi ro đã khác hẳn: chọn lọc kỹ hơn, đòi hỏi bằng chứng ứng dụng thực tế thay vì chỉ 1 whitepaper hấp dẫn như giai đoạn 2021.

Với founder Việt Nam đang cân nhắc khởi nghiệp Web3 lúc này, mình thường khuyên 3 điều: sản phẩm thật phải đứng trước, token đứng sau — đừng để toàn bộ giá trị công ty phụ thuộc vào 1 token chưa có use case rõ ràng ngoài giao dịch/đầu cơ. Bảo mật là ưu tiên gọi vốn, không phải hạng mục làm sau — chủ động đưa kế hoạch kiểm toán độc lập vào pitch deck là tín hiệu trưởng thành rất mạnh trong bối cảnh hiện tại. Và minh bạch cấu trúc token (lịch mở khóa, tổng cung, tỷ lệ phân bổ) ngay từ vòng đầu, đừng để nhà đầu tư tự suy đoán rủi ro pha loãng.

Bài học lớn nhất rút ra từ cả hành trình Axie, Ronin, Coin98 không phải "Web3 hết thời" — mà là ngành đã trưởng thành hơn, và founder cũng cần trưởng thành theo cùng tốc độ đó.

Bài viết gốc và một số case study thực tế mình có phân tích chi tiết hơn tại đây: https://ebook.beginguru.com/blog/web3-blockchain-viet-nam-sau-axie-infinity/