Việt Nam Rồng Xanh Awards: Khi văn hóa Việt trở thành một nguồn lực cho tương lai
Khi di sản, kỹ nghệ và sức sáng tạo được trao truyền có thể trở thành sản phẩm, trải nghiệm và sinh kế mới. Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 đặt ra một lời mời: Cùng tìm những cách để văn hóa Việt tiếp biến trong dòng chảy của đời sống đương đại.
Trong MV “Bắc Bling” của Hòa Minzy, gần 300 người dân Bắc Ninh tham gia diễn xuất. Họ là những người thân quen, hàng xóm gắn bó với nữ ca sĩ từ nhỏ. Họ đã cùng với nghệ sĩ Xuân Hinh góp mặt trong một sản phẩm âm nhạc kể về chính quê hương mình.
Một người làm âm nhạc đưa quê hương vào tác phẩm, người dân góp phần kể câu chuyện nơi mình sống. Cách làm ấy gợi ra câu hỏi: sau khi được công chúng đón nhận, những sáng tạo văn hoá ấy có thể tạo nên những giá trị kinh tế như thế nào?
Đó là vấn đề được đặt ra tại diễn đàn “Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo – Từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia”, diễn ra ngày 8/10/2026 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Vietnam NEXT & Smart City Asia 2026. Sự kiện do Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số phối hợp với Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), Mạng lưới Rồng Xanh toàn cầu (Rồng Xanh Fellowship), Vietnam Brand Purpose và Stamford Global Leadership Center tổ chức, với sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Cũng tại đây, Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo – Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 chính thức mở cổng đăng ký trên toàn quốc.
Diễn đàn “Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo – Từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia”, diễn ra ngày 8/10/2026 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Vietnam NEXT & Smart City Asia 2026.
Nguồn: Việt Nam Rồng Xanh Awards
Từ di sản đến “IP Văn hóa”
Nguồn lực văn hóa có thể bắt đầu từ những điều gần gũi: một làn điệu được truyền qua nhiều thế hệ, kỹ thuật làm nghề hay tri thức giúp một cộng đồng thích nghi với nơi mình sống. Phía sau mỗi chất liệu ấy là con người và những hoàn cảnh đã tạo nên nó. Hiểu được phần gốc này giúp người sáng tạo tìm ra điều đáng kể, thay vì chỉ lựa chọn một hình ảnh đẹp để đưa vào sản phẩm.
Khi một giá trị được kể bằng ngôn ngữ phù hợp với công chúng hôm nay, nó có thêm cơ hội đi vào đời sống. Một câu chuyện địa phương có thể trở thành nội dung của phim hoặc trò chơi. Kỹ nghệ thủ công có thể tìm được ứng dụng trong thiết kế. Tri thức về một vùng đất có thể giúp hình thành trải nghiệm du lịch mà người tham gia hiểu thêm về nơi mình đến.
Người làm sáng tạo cần hiểu điều mình đang kế thừa và tìm cách thể hiện có ý nghĩa với người tiếp nhận. Công chúng cần một lý do để dành thời gian, lựa chọn và quay lại. Bản sắc tạo nên sự khác biệt; chất lượng và trải nghiệm giúp duy trì sự gắn bó.
Bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số phát biểu tại diễn đàn.
Nguồn: Việt Nam Rồng Xanh Awards
Tại diễn đàn, bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số, đặt vấn đề: “Làm thế nào để công nghệ và AI biến tài nguyên văn hóa thành tài sản trí tuệ; biến tài sản trí tuệ thành sản phẩm sáng tạo; và biến sản phẩm sáng tạo thành giá trị kinh tế, thương hiệu và năng lực cạnh tranh của Việt Nam?”
Trả lời câu hỏi ấy cần làm rõ sản phẩm sẽ phục vụ ai, được phát triển bằng cách nào và có thể tạo thêm giá trị gì. Những lựa chọn này quyết định khả năng sử dụng và bồi đắp nguồn lực văn hóa qua thời gian.
Văn hóa không chỉ để bảo tồn, mà là nguồn lực trực tiếp hình thành IP Văn hóa (Intellectual Property – Tài sản sở hữu trí tuệ), sản phẩm và các mô hình kinh doanh mới.
Từ sức hút đến khả năng tạo giá trị
Một câu chuyện được yêu thích có thể mở ra nhiều hướng phát triển. Chẳng hạn, một nhân vật được sáng tạo từ chất liệu địa phương có thể xuất hiện trong nội dung số, sản phẩm lưu niệm hoặc hoạt động trải nghiệm. Mỗi hướng khai thác cần có người thực hiện, công chúng phù hợp và thỏa thuận rõ ràng về quyền sử dụng.
Đây là lúc câu chuyện sở hữu trí tuệ, thường được gọi tắt là IP, trở nên thiết thực. Tại diễn đàn, IP văn hóa được nhìn nhận là những sáng tạo từ tài nguyên văn hóa, gắn với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ cụ thể và chủ sở hữu rõ ràng. Việc nhận diện và quản trị quyền giúp các bên biết mình có thể hợp tác, phát triển sản phẩm và khai thác những phần nào.
Phiên thảo luận chủ đề “Sở hữu trí tuệ và Công nghệ trong lĩnh vực Văn hoá – Sáng tạo: Xây dựng nền tảng và giá trị kinh tế sáng cho Việt Nam”.
Nguồn: Việt Nam Rồng Xanh Awards
Với dự án có nhiều người tham gia, cần làm rõ ai đóng góp vào phần sáng tạo, ai được khai thác và lợi ích được chia sẻ ra sao. Những điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì hợp tác. Người sáng tạo cần được ghi nhận; doanh nghiệp và nhà đầu tư cần hiểu phạm vi quyền trước khi đưa thêm nguồn lực vào dự án.
Một lưu ý được đặt ra tại diễn đàn là phân biệt chất liệu văn hóa được cộng đồng gìn giữ với phần sáng tạo mới có thể xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Một sản phẩm khai thác truyền thống cần tôn trọng những người đã trao truyền chất liệu ấy. Quản trị quyền vì thế đi cùng trách nhiệm ghi nhận đóng góp và chia sẻ lợi ích công bằng.
Giá trị kinh tế có thể giúp duy trì việc làm nghề, đầu tư cho tác phẩm tiếp theo và mở rộng cơ hội tiếp cận công chúng. Đồng thời, tác động của một dự án văn hóa còn nằm ở điều cộng đồng nhận được: khả năng truyền nghề, cơ hội học hỏi hay sự hiểu biết sâu hơn về nơi mình sống. Những kết quả ấy cần được xem xét cùng với doanh thu và sức lan tỏa.
Công nghệ mở rộng những cách tiếp cận
Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) mở thêm khả năng lưu trữ, sáng tạo và phân phối nội dung văn hóa. Nhưng lựa chọn công nghệ cần bắt đầu từ vấn đề cụ thể của dự án.
Một kho tư liệu số có thể giúp lưu lại tri thức, một cách kể bằng hình ảnh có thể hỗ trợ người xem hiểu câu chuyện, nền tảng phân phối có thể giúp sản phẩm đến với công chúng mới.
Khi AI tham gia vào quá trình sáng tạo, việc ghi nhận đóng góp và quản trị quyền càng cần được chú ý. Nguồn chất liệu, quyền sử dụng và lợi ích của các bên cần được xem xét cùng với cơ hội đổi mới. Công nghệ mở thêm lựa chọn; con người vẫn cần quyết định mình muốn kể điều gì và chịu trách nhiệm với cách kể đó.
Bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thành viên Ban Tổ chức phát biểu tại sự kiện.
Nguồn: Việt Nam Rồng Xanh Awards
Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thành viên Ban Tổ chức, giải thưởng bao quát hành trình từ bảo tồn di sản, phát triển trải nghiệm điểm đến đến sáng tạo sản phẩm, ứng dụng công nghệ và giáo dục thế hệ trẻ. Các hoạt động này cùng góp phần đưa nguồn lực văn hóa trở thành giá trị cụ thể trong đời sống.
Rồng Xanh và hành trình kết nối
Một người có chất liệu văn hóa chưa chắc đã có đủ năng lực thiết kế sản phẩm hoặc tiếp cận thị trường. Một doanh nghiệp có thể tìm thấy cơ hội hợp tác nhưng cần hiểu rõ quyền khai thác và bối cảnh văn hóa. Để một sáng kiến phát triển, những nhu cầu và năng lực ấy cần gặp được nhau.
Đây là vai trò kết nối mà Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 hướng tới, bên cạnh việc tìm kiếm và tôn vinh dự án. Với thông điệp “Sáng tạo trải nghiệm Việt – Sống nhịp thế giới”, chương trình mở rộng cho nhiều lĩnh vực và quy mô: từ sản phẩm đã có thương hiệu đến sáng kiến mới bắt đầu, giàu tiềm năng.
Bốn trụ cột đánh giá gồm Sáng tạo, Công nghệ, Trải nghiệm và Tạo tác động. Đặt cạnh nhau, các trụ cột này gợi một cách xem xét dự án qua cả ý tưởng, phương thức thực hiện, điều công chúng nhận được và thay đổi mà dự án có thể tạo ra. Một cách làm mới cần cho thấy giá trị đối với những người có liên quan.
Bà Nguyễn Thanh Giang, Giám đốc Điều hành Mạng lưới Rồng Xanh Fellowship, phát biểu về mục tiêu của chương trình tại diễn đàn.
Nguồn: Việt Nam Rồng Xanh Awards
Bà Nguyễn Thanh Giang, Giám đốc Điều hành Mạng lưới Rồng Xanh Fellowship, thành viên Ban Tổ chức, cho biết mục tiêu dài hạn của chương trình là từng bước hình thành một nền tảng văn hóa sáng tạo Việt Nam. Thông qua giải thưởng và sự kết nối của mạng lưới Fellowship, các dự án, nhà sáng tạo, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư, công nghệ, địa phương và thị trường có thể tìm thấy cơ hội hợp tác.
Tầm nhìn này đặt việc phát triển dự án trong một hành trình tiếp nối. Sau khi được nhận diện, một sáng kiến vẫn cần chuyên môn, đối tác và điều kiện để thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm rồi mở rộng. Sự kết nối có ý nghĩa khi giúp những người đang làm văn hóa giải quyết được các nhu cầu ấy.
★★★
Giải thưởng nhận hồ sơ từ ngày 8/10 đến hết ngày 8/11/2026, dành cho địa phương, doanh nghiệp, đơn vị quản lý điểm đến, nghệ sĩ, nhà sáng tạo, chủ sở hữu dự án, đơn vị công nghệ, tổ chức giáo dục và cộng đồng có sáng kiến phù hợp. Sáu hạng mục gồm Rồng Xanh Di sản, Rồng Xanh Thương hiệu Điểm đến, Rồng Xanh Công nghiệp Văn hóa, Rồng Xanh Đổi mới Sáng tạo, Rồng Xanh STEAM và Rồng Xanh Impact.
Hồ sơ được đánh giá qua hai vòng sơ khảo và chung khảo trong tháng 11-12/2026. Lễ công bố kết quả, trao giải dự kiến diễn ra vào tháng 1/2027. Thông tin và cổng đăng ký được công bố tại rxa.vidti.org.vn.
Từ những người dân góp mặt trong một MV kể về quê hương đến người thợ tìm được ứng dụng mới cho kỹ nghệ của mình, văn hóa tiếp tục sống qua những người lựa chọn làm việc với nó. Khi người làm nghề có thể duy trì sinh kế và có người trẻ muốn học tiếp, câu chuyện về tương lai văn hóa bắt đầu bằng một thay đổi cụ thể.