Vì sao chính trị công sở luôn tồn tại và mãi mãi tồn tại?

Chính trị công sở từ lâu luôn bị gắn mác tiêu cực với các tính từ như thủ đoạn, mưu mô, gian trá bởi những hành vi của các cá nhân vì lợi ích của mình mà tổn hại đến lợi ích của người khác và tổ chức.

Đây chính là cách tiếp cận không lành mạnh bởi vốn dĩ chính trị công sở là tập hợp các công cụ và kỹ năng giúp chúng ta tập trung vào mục tiêu của mình và cùng lúc đạt được mục tiêu của tổ chức nhưng nếu sử dụng công cụ đó vào sai mục đích sẽ tạo nên những hệ quả xấu cho cả cá nhân và tổ chức.

Vậy nói tóm lại, chính trị công sở chính là kỹ năng vận dụng trí tuệ cảm xúc EQ, tận dụng lợi thế và network của mình, cùng khả năng gây ảnh hưởng để đạt được mục tiêu của mình mà không phải hi sinh lợi ích của bất kỳ ai khác.

Chính trị công sở từ lâu luôn bị gắn mác tiêu cực với các tính từ như thủ đoạn, mưu mô, gian trá.
Nguồn: Pexels

Dù bạn có muốn hay không, chính trị công sở vẫn luôn tồn tại ở hầu hết các tổ chức, từ doanh nghiệp nhỏ đến tập đoàn lớn. Vì vậy, thay vì tìm cách né tránh hay sợ hãi bạn hãy tìm cách sống chung với chính trị công sở và nhìn nhận nó như một luật chơi mà đã là người chơi trên bàn cờ tổ chức, bạn phải học cách thích nghi và tồn tại.

Lý do tồn tại của chính trị công sở

Công sở là một tổ chức có từ hai cá nhân trở lên, được thành lập nhằm hướng tới một mục tiêu cụ thể. Để đạt được mục tiêu đó, các thành viên phải cống hiến năng lực và sức lao động để đổi lấy những lợi ích cá nhân như kinh nghiêm, tài chính, địa vị hay quyền lực. Chính trong quá trình này, những mâu thuẫn và xung đột xuất hiện, xoay quanh việc cạnh tranh nguồn lực, sự công nhận hay quyền lực. Từ đó, chính trị công sở trở thành một cơ chế ngầm để giải quyết các xung đột lợi ích.

Công sở là một tổ chức có từ hai cá nhân trở lên, được thành lập nhằm hướng tới một mục tiêu cụ thể.
Nguồn: Pexels

Cụ thể, chính trị công sở tồn tại và duy trì bởi các nguyên nhân sau:

• Luôn có sự cạnh tranh cho các nguồn lực: Ví như ngân sách, con người, công nghệ, thông tin… các phòng ban cạnh tranh với nhau để được phân bổ nhiều nguồn lực hơn bằng cách chứng minh tầm quan trọng hoặc ROI mà họ có thể mang lại nhiều hơn so với các bộ phận khác.
• Mục tiêu phát triển nghề nghiệp: Ai cũng muốn được leo cao trên các nấc thang nghề nghiệp nhưng sự thật mọi cơ cấu tổ chức đều theo hình kim tự tháp. Nghĩa là các vị trí quản lý cấp cao luôn chiếm số lượng rất ít trong tổ chức, thế nên các cá nhân phải cạnh tranh lẫn nhau để đạt đến mức thang đó, chưa kể một số tổ chức còn chủ trương thúc đẩy cạnh tranh nội bộ để gia tăng hiệu suất, cắt giảm chi phí.
• Hệ thống cấp bậc đi kèm với quyền lợi và quyền lực: Đối với cơ cấu tổ chức càng lớn, càng phức tạp, càng có nhiều tầng lớp, cấp bậc thì càng nảy sinh nhiều vấn đề thâu tóm quyền lực, hay hình thành các bè phái, hội nhóm để gia tăng sức ảnh hưởng
• Các phòng ban chức năng khác nhau có các mục tiêu khác nhau: Ngoài mục tiêu kinh doanh chung, các phòng ban chức năng đều có các mục tiêu riêng và nhiều khi mâu thuẫn nhau. Ví dụ, phòng Finance/Accounting có mục tiêu quản lý chi phí, chi phí càng thấp càng tốt. Phòng HR có mục tiêu càng ít người deliver càng nhiều hiệu suất. Phòng Marketing và Sales chi tiêu nhiều budget nhất. Phòng sản xuất mục tiêu tiết kiệm chi phí sản xuất nhất. Phòng Marketing mục tiêu chất lượng sản phẩm cao nhất.

Những mâu thuẫn và xung đột xuất hiện, xoay quanh việc cạnh tranh nguồn lực, sự công nhận hay quyền lực.
Nguồn: Pexels

• Leadership và văn hóa tổ chức tạo môi trường cho Politics: Tùy vào các giá trị mà leader của công ty và hoặc văn hóa tổ chức theo đuổi mà sẽ khuyến khích, khích lệ một số hành vi của cá nhân và tập thể. Chẳng hạn một công ty có văn hóa “challenging each other” sẽ thúc đẩy các hành vi “soi” lỗi sai của người khác, tập trung vào những điểm tiêu cực thay vì tích cực dù cho ý nghĩa thực sự của giá trị này là khuyến khích việc chia sẻ đóng góp ý tưởng tốt hơn
• Sự yếu kém trong quản lý và lãnh đạo: Bất kỳ sự yếu kém nào trong quản lý và lãnh đạo cũng là môi trường thuận lợi cho politics tiêu cực xuất hiện và làm suy yếu tổ chức
• Sự thay đổi trong cấu trúc tổ chức: các hoạt động như mua bán, sáp nhập công ty, mở rộng hay thu hẹp quy mô kinh doanh, phòng ban, sa thải… đều tạo ra những mầm mống politics không lành mạnh
• Tính cách tâm lý cá nhân: Và cuối cùng, đối với một số cá nhân trong tổ chức sở hữu những đặc điểm tính cách sau đây có thể tạo sóng gió drama cho công sở như: tham vọng đam mê quyền lực (dễ trở thành “Kẻ ích kỷ”), nóng tính, dễ tức giận, khó kềm chế cảm xúc (dễ trở thành “Kẻ gây rối”).

Mục đích của việc học và vận dụng kỹ năng chính trị công sở không phải là biến bạn thành một “chính trị gia” nơi công sở, mà là giúp bạn hiểu sâu, nhìn thấu bản chất sự việc trước khi phản ứng thái quá, hoặc tệ hơn là tự hủy hoại sự nghiệp của chính mình. Đây thực chất là một hành trình phát triển bản thân, chứ không chỉ là hành trình để đạt thành công hay chiến thắng.

Mục đích của việc học và vận dụng kỹ năng chính trị công sở là giúp bạn hiểu sâu, nhìn thấu bản chất sự việc trước khi phản ứng thái quá, hoặc tệ hơn là tự hủy hoại sự nghiệp của chính mình.
Nguồn: Pexels

Politics thực chất là sự lựa chọn, dựa trên mục tiêu, giá trị và niềm tin của mỗi cá nhân. Do đó, đừng quá băn khoăn với câu hỏi “liệu mình có quá chính trị không?”. Điều quan trọng nhất là không vì lợi ích của bản thân mà hi sinh lợi ích của người khác. Khi bạn đủ khéo léo và tinh tế để quản lý theo hướng này, thì việc gọi nó bằng tên gì cuối cùng cũng không còn quan trọng.

Tóm lại, chính trị công sở là thực tế không thể né tránh, nhưng hoàn toàn có thể quản lý và định hướng. Khi hiểu đúng bản chất và biết “chơi đẹp”, bạn không chỉ bảo vệ sự nghiệp của mình, mà còn góp phần xây dựng một môi trường làm việc công bằng, lành mạnh và bền vững hơn.