Trước cơn lốc AI, Stack Overflow, Google Search như “đèn treo trước gió”?
Stack Overflow, nền tảng từng hỗ trợ cho hàng triệu lập trình viên trên thế giới, hiện đang chạm mức thấp kỷ lục về số lượng câu hỏi được đăng tải.
Stack Overflow là nền tảng dành cho các nhà phát triển phần mềm và lập trình viên chuyên nghiệp, cho phép hỏi đáp, tìm kiếm thông tin, chia sẻ kiến thức chuyên sâu về lập trình, phần mềm và các chủ đề công nghệ liên quan.
Stack Overflow từng là nơi giúp hàng triệu lập trình viên “thoát kẹt” và đóng vai trò rất lớn trong việc hình thành cộng đồng chia sẻ tri thức.
Nguồn: Shutterstock
Vào thời kỳ hoàng kim, nền tảng này ghi nhận trung bình khoảng 7.600 câu hỏi mỗi ngày và có những ngày giữa tuần (từ thứ Ba đến thứ Năm) vượt 10.000 câu hỏi mỗi ngày. Trên hai ngày cuối tuần, con số này giảm khoảng nửa xuống còn 4.500 câu hỏi mỗi ngày. Nếu tính theo tuần, trung bình hàng tuần có khoảng 37.800 câu hỏi. Còn nếu chia đều theo tháng, con số này tương đương khoảng 228.000 câu hỏi mỗi tháng.
Tuy nhiên, sau 16 năm hoạt động, tháng 1/2025, lượng câu hỏi mới chỉ đạt khoảng 2.967, gần tương đương với tháng 8/2009. Đây là thời điểm nền tảng chỉ vừa mới hoạt động được hai tháng (khi đó là 3.634 câu hỏi).
Theo dữ liệu được chia sẻ bởi Marc Gravell – một trong những người đóng góp nhiều nhất mọi thời đại trên Stack Overflow và một chuỗi thảo luận trên GitHub Gist, xu hướng đi xuống này có thể được tóm lược qua các cột mốc chính:
Lượng câu hỏi mới được đăng tải trên Stack Overflow ngày càng suy giảm.
Nguồn: Gergely Orosz
(1) 2014: Lượng câu hỏi bắt đầu giảm.
Đây cũng là thời điểm Stack Overflow tăng cường hoạt động kiểm duyệt, đóng câu hỏi nhanh và mạnh tay hơn với những nội dung bị đánh giá là “kém chất lượng”. Cộng đồng lập trình viên bắt đầu cảm thấy không còn thân thiện. Nhiều người dùng, trong đó có cả Marc Gravell đã dừng đặt câu hỏi từ thời điểm này.
(2) 2018: Lượng câu hỏi vẫn ở mức cao.
Lượng câu hỏi vẫn duy trì khoảng 150.000 câu hỏi mỗi tháng, cho thấy Stack Overflow vẫn còn sức hút nhất định. Tuy nhiên, kể từ đây bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bão hòa. Số lượng câu hỏi không tăng thêm, cộng đồng ngày càng khó tiếp cận và các chỉ số tăng trưởng bắt đầu chững lại.
(3) 2019-2020: Stack Overflow đưa về một CEO mới theo định hướng doanh nghiệp.
Nỗ lực chuyển mình này không những không cứu được nền tảng mà vô hình trung còn tác động xấu đến cộng đồng với nhiều xung đột.
Một trong những sự kiện gây rạn nứt nghiêm trọng giữa Stack Overflow và cộng đồng là vụ việc liên quan đến Monica Cellio – một moderator kỳ cựu, được cộng đồng đặc biệt kính trọng vì sự tận tâm và đóng góp lâu dài trên nhiều nền tảng trong hệ thống Stack Exchange.
Vào năm 2019, Monica bất ngờ bị gỡ quyền moderator và khóa tài khoản với lý do cô không tuân thủ chính sách mới của nền tảng về cách sử dụng đại từ nhân xưng – vốn yêu cầu các moderator phải gọi người dùng theo giới tính mà họ tự xác định.
Tuy nhiên, cộng đồng phản ứng dữ dội vì Monica luôn được biết đến là người cư xử ôn hòa, tôn trọng mọi thành viên và không có hành vi vi phạm rõ ràng. Việc xử lý thiếu minh bạch, mang tính áp đặt từ phía ban điều hành bị xem là sự xem nhẹ tiếng nói của cộng đồng và là một bước đi sai lầm trong quản trị cộng đồng tình nguyện viên.
Vụ việc không chỉ khiến nhiều moderator từ chức mà còn châm ngòi cho một làn sóng phản đối rộng khắp trên các diễn đàn công nghệ. Dù sau đó Stack Exchange đã phải công khai xin lỗi Monica và thừa nhận sai sót, nhưng niềm tin đã bị tổn hại nghiêm trọng. Từ đó, Stack Overflow dần mất đi sự gắn kết vốn là nền tảng thành công của nó trong suốt một thập kỷ trước.
Những nỗ lực chuyển mình không những không cứu được nền tảng mà vô hình trung còn tác động xấu đến cộng đồng với nhiều xung đột.
Nguồn: The Stack
(4) Tháng 3/2020: Lưu lượng truy cập tăng mạnh do ảnh hưởng của đại dịch.
Khi làm việc từ xa, lập trình viên không thể trao đổi trực tiếp với đồng nghiệp nên quay trở lại Stack Overflow để tìm giải pháp.
(5) Tháng 6/2020: Số lượng câu hỏi bắt đầu giảm nhanh trở lại.
Mặc dù lưu lượng truy cập vẫn cao và ChatGPT vẫn chưa ra đời, nhưng số lượng câu hỏi bắt đầu trên đà giảm nhanh. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy vấn đề nằm ở chính trải nghiệm người dùng trên nền tảng.
(6) Tháng 7/2021: Stack Overflow được bán cho quỹ đầu tư Prosus với giá 1,8 tỷ USD.
Nhìn lại, đây được xem là thời điểm bán gần như lý tưởng trước khi đà suy thoái tăng tốc.
(7) Tháng 11/2022: Lượng câu hỏi suy giảm đột ngột khi ChatGPT chính thức được giới thiệu.
Sau khi ChatGPT ra mắt, lượng câu hỏi sụt giảm đột ngột. ChatGPT có thể trả lời nhanh, lịch sự và chất lượng tương đương Stack Overflow vì nó được huấn luyện trên chính dữ liệu của nền tảng này. Quan trọng hơn, ChatGPT không có những rào cản kiểm duyệt như con người.
Sau khi ChatGPT ra mắt, lượng câu hỏi trên Stack Overflow sụt giảm đột ngột.
Nguồn: Gergely Orosz
(8) Tháng 3/2023: Stack Overflow ghi nhận “đỉnh điểm cuối cùng” với 87.105 câu hỏi mới trong tháng.
Từ đây, lượng câu hỏi bắt đầu lao dốc. Một năm sau, vào tháng 3/2024, chỉ còn 58.792 câu hỏi, giảm 32,5%. Đến tháng 6/2024, con số tiếp tục rơi xuống 41.616 câu hỏi, giảm 34,8% so với cùng kỳ năm trước. Đến tháng 12/2024, chỉ còn 25.566 câu hỏi. Tức là mất 70,7% so với tháng 3/2023.
(9) Tháng 5/2025: Lượng câu hỏi mới chỉ đạt khoảng 14.000 – gần bằng số lượng vào tháng 9/2009.
Tính đến ngày 15/5, mới có 6.667 câu hỏi được đăng. Có thể thấy, sự xuất hiện của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) góp phần đẩy nhanh quá trình suy tàn của Stack Overflow, vốn đã âm ỉ từ năm 2014. Dù không có AI, nền tảng này cũng có thể dần mất đi vai trò trung tâm do chính sách kiểm duyệt thiếu thân thiện.
Tuy nhiên, AI đã khiến điều đó xảy ra sớm hơn.
Google cũng đã trải qua những thách thức tương tự.
Nguồn: Pexels
Điều thú vị là câu chuyện này không chỉ xảy ra với Stack Overflow. Google – nền tảng tìm kiếm từng được xem là “cửa ngõ tri thức” – cũng đã trải qua những thách thức tương tự. Khi người dùng ngày càng ưu tiên các công cụ AI như ChatGPT để nhận câu trả lời nhanh, rõ ràng và thân thiện hơn, Google buộc phải phản ứng bằng việc ra mắt Bard, sau đó là Gemini.
Sự thay đổi trong hành vi người dùng đã thể hiện rõ trong số liệu: ba tháng cuối năm 2024, thị phần tìm kiếm toàn cầu của Google lần đầu tiên giảm xuống dưới 90% kể từ năm 2015. Cụ thể, thị phần của Google giảm còn 89,34% trong tháng 10, 89,99% trong tháng 11 và 89,73% trong tháng 12. Tại Mỹ, mức giảm còn rõ rệt hơn khi Google đạt đỉnh 90,37% vào tháng 11, nhưng ngay sau đó rơi xuống chỉ còn 87,39% vào tháng 12.
Ba tháng cuối năm 2024, thị phần tìm kiếm toàn cầu của Google lần đầu tiên giảm xuống dưới 90%.
Nguồn: StatCounter
Nguyên nhân được cho là đến từ Châu Á, khu vực chứng kiến hành vi tìm kiếm đã bắt đầu thay đổi mạnh mẽ, cùng với việc các công cụ như Microsoft Bing, Yahoo hay DuckDuckGo dần giành được thị phần. Dù các công cụ tìm kiếm AI như Perplexity hay ChatGPT Search chưa được tính trực tiếp trong thống kê của StatCounter, nhưng không thể phủ nhận rằng chúng đang trở thành lựa chọn thay thế ngày càng phổ biến.
Việc một gã khổng lồ như Google cũng phải điều chỉnh để thích nghi với thói quen tìm kiếm mới cho thấy sự dịch chuyển đang diễn ra toàn diện, không chừa một ai.
Các công cụ tìm kiếm AI đang trở thành lựa chọn thay thế ngày càng phổ biến.
Nguồn: Brands Vietnam
Tóm lại, dù tương lai của Stack Overflow đang trở nên mờ mịt, những giá trị mà nó từng mang lại như tinh thần cộng đồng, sự chia sẻ tri thức và cảm giác gắn kết giữa những người làm nghề lập trình vẫn còn nguyên sức sống.
Có thể nền tảng này sẽ không còn giữ vai trò trung tâm như trước, nhưng di sản của nó đang tiếp tục được kế thừa qua các cộng đồng mới như Discord, Telegram, hay những nền tảng hỗ trợ lập trình viên hiện đại khác.
Sự kết nối dù thay đổi về hình thức vẫn luôn là một phần cốt lõi của ngành công nghệ và điều đó thì không trí tuệ nhân tạo nào có thể thay thế hoàn toàn.
Theo Lam Phương / Brands Vietnam
* Nguồn: Tổng hợp