Tại sao chúng ta nên mài giũa kỹ năng viết luận? (Phần 1)

Kỹ năng viết tốt giúp chúng ta cấu trúc và tổ chức những suy nghĩ, ý tưởng một cách mạch lạc và truyền tải chúng một cách rõ ràng, giàu sức thuyết phục. Viết lách hay viết luận đòi hỏi một quá trình nỗ lực và cố gắng của người viết trong việc sáng tạo, nghiên cứu, tư duy và giải phóng suy nghĩ qua các con chữ.

Bài viết này chia sẻ một trong những tài liệu hướng dẫn cách viết luận của Tiến sĩ Tâm lý học nổi tiếng mang tên Jordan B. Peterson. Mình đang tìm hiểu chuỗi tài liệu này để trau dồi kỹ năng viết và khá tâm đắc nên muốn chuyển ngữ tài liệu gốc tiếng Anh và chia sẻ đến mọi người cùng tham khảo. Cùng mình tìm hiểu sơ nét về tiểu sử tác giả Jordan Peterson và khám phá phần mở đầu trong chuỗi tài liệu này với câu hỏi: “Tại sao chúng ta nên mài giũa kỹ năng viết luận?”.

Jordan B. Peterson (sinh ngày 12/06/1962) là một nhà Tâm lý học lâm sàng, đã từng giảng dạy tại trường Đại học Harvard. Những phương châm về giá trị cuộc sống của ông nhận được phản ứng tích cực từ rất nhiều người trên thế giới. Ông cũng là tác giả cuốn sách nổi tiếng “12 rules for life” (tựa Việt “12 quy luật cuộc đời – Thần dược cho cuộc sống hiện đại”), đồng thời là người ở tuyến đầu trong lĩnh vực Tâm lý học và các lĩnh vực khác như Triết học và Thần học.

Tiến sĩ Tâm lý học Jordan B. Peterson
Nguồn: Independent.org

Trong tài liệu hướng dẫn viết luận, tác giả Jordan Peterson đã chia sẻ: “Bạn có thể sử dụng nguồn tài liệu này để viết một bài luận xuất sắc từ mở bài đến kết bài bằng việc sử dụng phương pháp viết 10 bước. Phần lớn sinh viên hoặc những người viết luận đã được tiếp cận những thông tin cơ bản về cách viết luận, nhưng phần lớn đều tập trung vào chi tiết liên quan đến xác lập dạng bài.

Những nội dung này đều cần thiết, nhưng việc viết luận thực chất không chỉ dừng lại ở việc xác lập kiểu bài. Nếu bạn viết một bài luận dựa theo những phương pháp tôi gợi ý, bạn sẽ hoàn thành từng bước một và cho ra một bài viết đạt ở mức tốt trở lên. Bạn cũng sẽ học được cách thức chính xác để viết một bài luận mang lại giá trị để mọi người tiếp nhận”.

Phần 1: Giới thiệu

Thế nào là một bài luận?

Bài luận là một bài viết ngắn truyền tải thông tin về một chủ đề nhất định. Tuy nhiên, một bài luận tốt là kết quả của quá trình nỗ lực và cố gắng của người viết. Vì thế, nói một cách đầy đủ hơn, một bài luận văn là một bài viết ngắn, được viết bởi người đang nỗ lực đào sâu một chủ đề hoặc khám phá những câu trả lời cho một câu hỏi nhất định.

Bài luận văn là một bài viết ngắn được viết bởi người đang nỗ lực đào sâu một chủ đề hoặc khám phá những câu trả lời cho một câu hỏi nhất định.
Nguồn: Unsplash

Tại sao nhiều người lo ngại viết luận?

Phần lớn thời gian học đại học, sinh viên viết luận chỉ vì họ bị giảng viên hướng dẫn bắt buộc. Vì thế, sinh viên tin chắc rằng bài viết luận là phương thức quan trọng để họ chứng tỏ kiến thức, sự hiểu biết của mình đối với giảng viên. Niềm tin này quả thật là hời hợt, sai lầm và có phần nguy hiểm, trong khi viết luận trong trường hợp này phải mang tính ứng dụng cần thiết cho việc bộc lộ khả năng của người viết.

Chia sẻ về giá trị cốt lõi của việc viết, chuyên gia Jordan Peterson cho rằng: “Lý do cốt lõi để viết một bài luận là để người viết có thể hình thành và tổ chức một chuỗi các ý tưởng mạch lạc, đầy thông tin và sâu sắc về những vấn đề quan trọng”.

Tại sao việc tổ chức và phát triển những ý tưởng sâu sắc thông qua bài viết lại quan trọng? Bởi vì không có sự khác biệt rõ rệt giữa hành động và suy nghĩ đối với những người mới khởi đầu viết. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của tư duy, vì hành động đều dựa trên suy nghĩ và chắc chắn là điều đó sẽ giảm bớt khả năng thất bại thảm hại và đem lại tính hiệu quả cao hơn so với việc hành động mà không chú tâm đến suy nghĩ.

Vì vậy, nếu như bạn mong muốn sống một cuộc đời được lấp đầy bởi những đặc tính như năng lực thành thục, hiệu quả, an toàn, độc đáo, sự bền vững... hơn là một cuộc sống đầy khó chịu, hiểm nguy và nông cạn, bạn cần phải suy nghĩ thấu đáo về những vấn đề quan trọng. Và, không có một cách nào hiệu quả hơn là viết vì viết sẽ mở rộng trí nhớ của bạn, tạo điều kiện để bạn hoàn chỉnh và làm sáng rõ những suy nghĩ của mình.

Lý do cốt lõi để viết một bài luận là để người viết có thể hình thành và tổ chức một chuỗi các ý tưởng mạch lạc, đầy thông tin và sâu sắc về những vấn đề quan trọng.
Nguồn: Pexels

Bạn có thể viết ra nhiều điều hơn là bạn có thể ghi nhớ, và quá trình viết xuống những suy nghĩ giúp bạn mở rộng một chuỗi các ý tưởng một cách mạch lạc. Hơn nữa, một khi những ý tưởng được viết ra, bạn có thể tùy cơ ứng biến trong việc thay đổi chúng từ việc lựa chọn từ ngữ, hình thành câu cú đến phát triển một đoạn văn. Bạn có thể loại bỏ những ý tưởng kém chất lượng sau khi cân nhắc kỹ lưỡng. Quá trình gạn lọc ý tưởng này giúp bạn giữ lại những ý tưởng tuyệt vời. Bạn có thể giữ lại, phát triển và sử dụng chúng khi cần. Nhờ vậy, bạn sẽ bỏ túi những ý tưởng hay ho và độc đáo, đồng thời có thể tổ chức và truyền đạt chúng một cách rõ ràng.

Bạn hãy xem xét về sự thành công của mình trong suốt cuộc đời. Có một điều sẽ khiến bạn phải suy ngẫm: Người có khả năng xây dựng và truyền đạt các lập luận thuyết phục nhất gần như là người giành chiến thắng.

Nếu bạn muốn có được một công việc tốt, bạn phải có khả năng thuyết phục nhà tuyển dụng về sự phù hợp và thế mạnh tạo ra giá trị của bạn. Nếu như bạn muốn có một sự đề bạt thăng công tiến chức, bạn phải thuyết phục cấp trên của bạn rằng bạn xứng đáng nhận được sự đề bạt này. Nếu bạn cố gắng thuyết phục người khác chấp thuận các ý tưởng của bạn, bạn phải thành công trong việc tranh luận về những giá trị của những ý tưởng ấy, nó càng đặc biệt nếu như có nhiều ý tưởng cạnh tranh hoặc đi ngược với quan điểm của bạn từ những người khác.

Nếu việc viết lách giúp bạn mài giũa khả năng tư duy và giao tiếp thì bạn đã đã sở hữu cho mình lợi thế cạnh tranh. Như câu tục ngữ: “Ngòi bút sắc bén hơn gươm giáo”. Đây không phải là sáo ngữ rẻ tiền. Những ý tưởng đều có khả năng thay đổi cả thế giới, đặc biệt là khi chúng được viết ra.

Những ý tưởng đều có khả năng thay đổi cả thế giới, đặc biệt là khi chúng được viết ra.
Nguồn: Unsplash

Người La Mã đã từng xây dựng nên những công trình bề thế và vĩ đại, nhưng cuối cùng họ và những công trình ấy đều trôi vào dĩ vãng. Người Do Thái viết một quyển sách, và họ cùng với những quyển sách ấy đã vượt thời gian để tồn tại đến ngày hôm nay. Hóa ra, ngôn từ có khả năng trường tồn lâu dài và vững bền cùng với dòng chảy thời gian hơn là những bức tường thành vô hồn, và ngôn từ tạo sức ảnh hưởng ghê gớm hơn cả những đế chế hùng mạnh.

Nếu như bạn học viết và biết cách thiết lập, bạn sẽ có khả năng phân biệt giữa những ý tưởng hay ho, được trình bày một cách mạch lạc, và những ý tưởng kém chất lượng được đưa ra bởi những người thiếu kỹ năng. Điều đó đồng nghĩa với việc bạn có thể tách rời lúa mì khỏi vỏ trấu – tức bóc tách vấn đề. Dần dần, bạn sẽ chịu sự ảnh hưởng từ những ý tưởng sâu sắc thay vì trở thành những con mồi mù quáng với những mốt nhất thời và các suy nghĩ lệch lạc – điều có thể tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.

Những người có thể suy nghĩ và giao tiếp tốt thì đều sở hữu thế mạnh vượt trội hơn so với những người không có khả năng này. Họ có khả năng thực hiện vô số công việc thành thạo và đem lại hiệu suất cao.

Ngoài ra, khi bạn càng nỗ lực để vượt qua nấc thang khả năng vốn có của mình nhờ vào những suy nghĩ được hoạch định bài bản, thì việc tư duy và giao tiếp càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bạn sẽ luôn là người đứng đầu ở nhiều lĩnh vực phức tạp nhất (luật, y học, giáo dục, kinh doanh, thần học, chính trị) những lĩnh vực luôn giữ vai trò thiết yếu và đem lại giá trị. Nếu như bạn có khả năng suy nghĩ và giao thiệp tốt, bạn cũng có thể bảo vệ chính bản thân mình, gia đình và bạn bè mình. Điều đó rất cần thiết và cũng sẽ trở nên tất yếu cho nhiều mục tiêu khác trong cuộc sống của bạn.

Cuối cùng, thật là hữu ích khi tâm trí của bạn được lấp đầy với những suy nghĩ có tổ chức từ những vấn đề đơn giản đến những vấn đề trừu tượng. Vì vậy, nếu bạn học cách tư duy thông qua việc viết, bạn sẽ phát triển và vun đắp một tâm trí có tổ chức tốt và hiệu quả – một trí tuệ được thiết lập bài bản và chắc chắn.

Điều đó có nghĩa là bạn sẽ trở nên khỏe mạnh hơn cả về thể chất lẫn tinh thần, bởi vì bạn đã không để tâm đến các chi tiết nhỏ nhặt và những nỗi hoài nghi, lo lắng không cần thiết. Những nỗi lo làm cho cơ thể của bạn phản ứng nhiều hơn với những gì có thể coi là chuyện nhỏ. Điều này làm cho chi tiêu năng lượng dư thừa, và lão hóa tìm đến bạn nhanh hơn (cùng với tất cả các hậu quả tiêu cực có liên liên quan đến sức khỏe tinh thần).

Nếu bạn học cách tư duy thông qua việc viết, bạn sẽ phát triển và vun đắp một tâm trí có tổ chức tốt.
Nguồn: Pexels

Trừ khi bạn muốn duy trì tình trạng thiếu hiểu biết, nông cạn và vô minh, hãy học viết (đặc biệt học cách suy nghĩ và truyền đạt). Nếu không, những người có khả năng ấy sẽ chèn ép bạn, gạt bạn sang một bên. Cuộc đời bạn sẽ trở nên khó khăn hơn, mắc kẹt ở đáy của những nấc thang quyền lực mà bạn chắc chắn phải đối mặt. Và bạn sẽ nhanh chóng già đi...

Đừng bao giờ đánh giá thấp quyền năng của ngôn từ. Không có nó, loài người vẫn còn đang đu đưa trên những cành cây. Vì vậy, lúc bạn viết là bạn đang khai thác và ứng dụng mọi tiềm năng, vốn hiểu biết và văn hóa của mình vào chính cuộc sống. Điều đó trả lời cho câu hỏi là tại sao chúng ta nên viết (thậm nếu nó được giao phó hay chỉ định). Nếu bạn quên đi giá trị đích thực này, bạn đang làm một điều rất ngu ngốc, tầm thường và nhạt nhẽo. Hãy khắc ghi điều này và bạn sẽ khai thông được những giá trị tuyệt vời từ việc viết.

* Tài liệu tham khảo: Essay Writing Guide – Jordan Peterson.