Quyển sách tôi yêu: “Người viết Tiến – Thoái cùng AI”
Là một người sống bằng nghề viết, chính những va chạm “nảy lửa” của nghề đã luôn thôi thúc bản thân không ngừng nhìn lại chính mình, làm giàu tư duy kiến thức. Để từ đó tiếp thêm năng lượng và năng lực cho những thử thách mới, sẵn sàng đương đầu với những phán xét và cảm xúc tiêu cực trong cuộc sống hằng ngày và công việc. Có lẽ chính lực hút mãnh liệt đó mà mình có cơ duyên biết đến và đọc được “Người viết Tiến – Thoái cùng AI” của tác giả Hạ Chi.
Năm 2022 mình được biết về chị Hạ Chi – Trang Nguyễn để tham gia các khóa học của chị ấy. Khi đó, mình rất ngưỡng mộ chị qua bề dày kinh nghiệm hơn 10 năm làm truyền thông, kinh qua các tổ chức, doanh nghiệp tầm cỡ cả ở phía Client và Agency.
Bắt đầu từ những trăn trở
“Người viết Tiến – Thoái cùng AI”, tác giả Hạ Chi.
Lật mở từng trang sách, mình như đang đi sâu vào những trăn trở của tác giả trước sự đổ bộ ồ ạt của AI trong ngành sáng tạo cụ thể là mảng viết lách. Và đó cũng là trăn trở của chính mình.
“AI có thể viết thay tôi không? (Không)
AI có thể giúp tôi viết hay hơn không? (Có)
AI có khiến tôi phụ thuộc vào nó không? (Tôi vẫn đang suy nghĩ về điều đó, vì tôi không chắc tương lai sẽ ra sao.)
Trong suốt quá trình viết, tôi không ngừng tự hỏi mình những câu hỏi trên. AI là một cơ hội hay cái bẫy? Một cộng sự hay một đối thủ? Một sự trao quyền hay một cuộc lật đổ?” – từ “Người viết Tiến – Thoái cùng AI”.
Đi qua 4 phần 11 chương, tác giả gợi mở từng bước trong hành trình khẳng định giá trị sáng tạo nhân bản của con người, cũng như khám phá khả năng – giới hạn của AI trong công cuộc sáng tạo nội dung. Tất cả đều xuất phát từ trải nghiệm, cảm xúc của chính tác giả.
Tìm về với giá trị cốt lõi của sáng tạo con chữ
Thông qua từng câu từ, nghi thức khi viết của người làm nghề được tác giả khởi lên qua từng luận điểm và câu chuyện chứng minh xuyên suốt dòng chảy lịch sử từ sơ khai đến kỷ nguyên hiện đại số.
“Viết không chỉ là một hành động giao tiếp, mà còn là một nghi thức có sức mạnh chuyển hóa. Từ thuở sơ khai, con người đã tin rằng chữ viết mang theo những quyền năng vô hình, có thể kết nối thế giới vật chất với thế giới tâm linh linh, có thể lưu giữ ký ức của tổ tiên và truyền tải những tri thức vượt thời gian” – từ “Người viết Tiến – Thoái cùng AI”.
Song song khơi gợi nhắc nhớ “Viết là một nghi thức”, tác giả làm rõ vai trò cảm xúc trong viết lách và hệ thống nền tảng kiến thức về 3 cấp độ tư duy sáng tạo cần thiết cho người làm nghề.
“Khi viết, chúng ta không chỉ kể lại những sự kiện mà còn lựa chọn, tổ chức, và diễn giải chúng theo cách riêng, từ đó tạo ra ý nghĩa độc đáo cho chính mình và người đọc” – từ “Người viết Tiến – Thoái cùng AI”.
Người viết Tiến – Thoái cùng AI
Và từ trải nghiệm, thử sai, đặt câu hỏi và phản biện liên tục cùng nhiều công cụ AI hỗ trợ viết lách như ChatGPT, Gemini, Grok… kết hợp với thông tin từ các nghiên cứu của những chuyên gia công nghệ hàng đầu. Tác giả đúc kết khả năng – giới hạn của AI trong việc sáng tạo nội dung.
Bên cạnh nhiều khả năng người viết có thể TIẾN XA HƠN và NHANH HƠN CÙNG AI…
“Nhờ vào AI, một tác giả có thể tiết kiệm hàng chục giờ tìm kiếm tài liệu, phác thảo nội dung, hay chỉnh sửa văn phong. AI trở thành một trợ lý đáng tin cậy trong giai đoạn đầu của quá trình viết – giúp tinh chỉnh câu chữ, tạo dàn ý logic, và đề xuất cách diễn đạt phù hợp với từng đối tượng độc giả” – từ “Người viết Tiến – Thoái cùng AI”.
Tác giả đào sâu loạt nguy cơ khiến người viết SUY THOÁI bởi AI và đây là một số nguyên nhân cốt lõi mà tác giả đã chỉ ra:
“Sau hàng trăm lần sử dụng AI để hoàn thiện nội dung, người viết không còn quen với việc đối diện khoảng trống trắng xóa của trang giấy…. Khả năng tự đặt câu hỏi – thứ vốn là nền tảng của tư duy độc lập – dần phai nhạt... Khi AI có thể tạo ra hàng ngàn bài viết… nhiều cây viết bị cuốn vào vòng xoáy… không còn viết để phản ánh suy nghĩ, cảm xúc hay lập luận cá nhân” – từ “Người viết Tiến – Thoái cùng AI”.
AI – Trợ thủ đắc lực nhưng không toàn năng
Nội dung của sách nhắc mình nhớ rõ và kỹ rằng AI là một trợ thủ đắc lực cho người viết, nhưng nó không toàn năng. AI có thể giúp mình tổng hợp nhanh thông tin, lên dàn ý, sắp xếp câu từ và giúp mình viết nhanh hơn. Nhưng nó vẫn có những giới hạn trong việc có cảm xúc và trải nghiệm như con người. Như tác giả có đề cập:
“AI không thể tư duy theo cách con người làm. Nó hoạt động dựa trên dữ liệu đã có, chứ không phải từ những trăn trở, hoài nghi hay khao khát khám phá điều chưa ai từng nói đến trước đó” – từ “Người viết Tiến – Thoái cùng AI”.
Tiếp thêm sức mạnh niềm tin
Cuốn sách đã truyền cảm hứng cho mình rất nhiều, giúp mình kiên định hơn với nghề, có lòng tin mạnh mẽ vào năng lực cốt lõi của việc viết đó là trải nghiệm, ký ức, cảm xúc, tư duy khác biệt của mỗi cá nhân.
Mình nghĩ việc tác giả viết nên cuốn sách này mang thật nhiều ý nghĩa. Khi mà một chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm có cùng mối băn khoăn trăn trở về vai trò của AI trong ngành sáng tạo, sẵn sàng chia sẻ những kiến thức được đúc kết từ trải nghiệm thực tiễn với AI.
Đọc sách xong, ngoài việc cảm thấy tự tin hơn can đảm hơn vào kỹ năng viết, mình còn tích góp được không ít những kiến thức từ tác giả. Mong rằng những giá trị mà tác giả Hạ Chi đã sắp xếp ngay ngắn vào cuốn sách được biết đến nhiều hơn, đặc biệt là trong cộng đồng người làm nghề viết
Cảm ơn những tháng ngày trăn trở, suy tư cũng như quyết định đặt bút hoàn thiện cuốn sách “Người viết Tiến – Thoái cùng AI” của tác giả Hạ Chi.