Quyển sách tôi yêu: Marketing truyền miệng - Andy Sernovitz

Có thể nói, Marketing truyền miệng - Andy Sernovitz và tháng 6/2018 là bước ngoặt của Hệ sinh thái Nuôi Em và cả hàng trăm nghìn học sinh vùng cao tại Việt Nam.

Tôi có dịp gặp gỡ và làm việc cùng anh Nam Trung “đanh đá - xéo xắt” trong một chương trình cuối năm của Truyền Hình Quốc Hội vào cuối năm 2023. Trong tưởng tượng của tôi, hẳn anh sẽ là một người cực kì khó tính, “thét ra lửa” nhưng thật bất ngờ, anh tươi cười với mọi người và khéo léo điều chỉnh từ ngữ điệu, thanh âm khi nói chuyện với mọi người. Sau vài lời giới thiệu vì sẽ làm việc cùng nhau vài tiếng sắp tới với vai trò khách mời, bàn tròn thì anh đã thốt lên và bắt đầu “than thở":

• Em có phải Trung Nuôi Em mà 3 cốc trà sữa/tháng nuôi được một em không?
• Ôi giời ơi, mày biết không em, có lần anh định khao mấy đứa nhân viên nhà anh trà sữa, xong chúng nó bảo là:
• Anh uống trà sữa làm gì cho nó mập thây lên, anh biết dự án Nuôi Em không? Cứ 3 cốc trà sữa là bla bia… chúng nó cứ thao thao bất tuyệt mãi đấy.

Tôi cũng cười toe, bảo “Vâng ạ” rồi anh em cũng lại tuôn trào những suy nghĩ, chia sẻ về đủ thứ chuyện trên đời, trong khi đó, trong bụng tôi nghĩ :” À, lại thêm một lần cuốn Marketing truyền miệng phát huy tác dụng”.

Những ngày hè của tháng 6, lúc đó tôi 28 tuổi, đã có hơn 10 năm tham gia các hoạt động xã hội, lên vùng cao cũng gần chục năm ôm ước mơ xây thật nhiều điểm trường cho sắp nhỏ. Ấy vậy mà cũng vất mả mới gây quỹ, kêu gọi xây dựng được 4 điểm trường. Mọi người thì vẫn chưa quen lắm với việc góp tiền xây những điểm trường mấy trăm triệu trên vùng cao. Thời điểm đó dự án Nuôi Em đã triển khai 4 năm nhưng với mô hình có tổng thể 80 học sinh và cứ thế quyên góp tổng số tiền sao cho đủ nuôi cơm trưa các em.

Rồi đêm 4/6/2018 định mệnh đã diễn ra với một đứa cũng chỉ học “marketing bồi” như tôi, không nhớ nguyên nhân gì lại vớ được cuốn Marketing truyền miệng và đọc một cách say sưa, ngấu nghiến 1 mạch hết sạch. Có thể cảm nhận được hơn 10 năm hoạt động xã hội, lên vùng cao, gặp hàng nghìn con người, thầy cô giáo, học sinh, chỉ như chờ có cuốn sách này để được hệ thống lại, xếp hình lại các mảng miếng, khối và con người. Cảm giác như tất cả mọi thứ cực kì liền mạch, tường minh, đáp ứng đầy đủ các yếu tố, công thức trong cuốn sách nhắc tới: từ việc cá nhân hoá, dễ chia sẻ, tin tưởng (1 học sinh có 1 người nuôi, có thông tin rõ ràng, được liên hệ thầy cô giáo cắm bản cập nhật hình ảnh 1 tháng/lần và cả được thăm em thực tế trực tiếp), cho tới những việc như kêu gọi hành động “Theo thống kê: Mỗi chia sẻ hình ảnh này sẽ giúp thêm 1 bé được nhận nuôi” (điều này sau này giúp Nuôi Em đều đặng tăng trưởng NHÂN ĐÔI mỗi năm kể cả việc xây dựng trường học, khu nội trú, cầu đi học và cả nhà hạnh phúc…).

Đúng 21:52 phút ngày 4/6/2018 chúng tôi hoàn thiện phiên bản mới của Nuôi Em và sau đó là …lịch sử. Ngay hôm đó, con số nhận nuôi 1 em nhỏ 1 người nuôi vọt lên 500 người chỉ sau vài tiếng ( biết rằng là, 4 năm trước đó lẹt đẹt mãi ở 50-50-50-80 học sinh / năm ). Đêm hôm đó và cả 3 đêm sau đó, 5-6 anh em thức trắng đêm để hướng dẫn vì có rất nhiều cả các anh chị Việt Kiều, sống tại nước ngoài để cấp mã. Và, sau cuộc họp nhanh với Phòng giáo dục Mường Nhé, chúng tôi đã quyết định tăng lên tới 5400 học sinh vào năm học 2018-2019 đó và tạm dừng lại con số để tối ưu vận hành để sẵn sàng tăng trưởng tiếp theo vào các năm tiếp theo.

Hình ảnh 3 cốc trà sữa hoặc 3 cốc cafe (bằng đúng 150,000 VNĐ/ tháng tiền ăn trưa ) là một hình ảnh tôi lựa chọn cho riêng Nuôi Em, nó vừa là thứ dễ tưởng tượng, định lượng, định giá, lại còn gặp thường nhật trong cuộc sống của những mới người đi làm, lâu năm và cả bỉm sữa.

Về sau này, 2023 tới nay con số duy trì ở mức trên 90,000 học sinh dân tộc thiểu số khó khăn được nhận nuôi trên hơn 20 tỉnh khắp cả nước, cơ bản phủ hết những điểm có thể triển khai. Tháng 9/2025 thì chạm mốc 1000 công trình giáo dục xây dựng và phòng tin học, trường học cũng về cơ bản là hết. Suốt từ đó, mỗi khi nhắc tới những kết quả đáng tự hào của một cộng đồng, tôi luôn nhắc tới cuốn sách này và mua để tặng nó cho nhiều bạn Tình nguyện viên, thủ lĩnh, các anh chị lãnh đạo.