Planner vs. Founder

Mấy hôm trước mình có hỏi các bạn cựu học viên của mình trước khi các bạn đăng ký học Planning với mình, các bạn có cảm thấy ngần ngại vì mình không có chức danh chính thức trong bất cứ agency/client nào không? Vì không có chức danh trông có vẻ không tín lắm.

Sau khi nhận được câu trả lời của các bạn, mình xin kể về việc mình đã sống 2 cuộc đời chuyên nghiệp (professional) trái ngược như nhau, vừa là Planner và vừa là Founder, và mỗi vai trò đã định hình cái còn lại như thế nào.

Ngắn gọn thì mình bắt đầu sự nghiệp planner 13 năm trước, còn cái nghiệp startup founder thì bắt đầu 9 năm trước, và khi đó thằng planner sẽ lùi một bước để nhìn thằng founder đi thẳng vào một cánh rừng mà hoàn toàn không biết lối ra.

Lúc còn làm agency, mình làm plan với tất cả đam mê cho sự sáng tạo và phải luôn ‘raise the bar’ (nâng cao tiêu chuẩn). Mình luôn cố gắng tìm nhiều framework độc lạ, đọc và tải hàng trăm case study, luôn tìm những khả năng thực thi mới lạ, gân cổ cãi nhau trong những buổi internal hay cảm thấy bực bội vì một chiếc creative brief như Steve Jobs lại bị Creative chém tơi tả. Năng lượng của mình lúc này có thể nói là cực dương, vô tư và dại khờ.

Ngay lúc sự nghiệp Planning của mình đang đi lên, mình mang đúng cái năng lượng đó để ra khởi nghiệp công nghệ và tự tin rằng mình làm thuê giỏi thì làm cho mình cũng sẽ được thôi. Mình lại còn là Planner, tự tin plan tốt thì vận hành sẽ ổn và sẽ thành công thôi.

Ở startup đầu tiên từ 2017, ngay ở giai đoạn lên ý tưởng mình đã dành rất nhiều để planning, từ việc nghiên cứu thị trường, lên ý tưởng, quy trình vận hành, tuyển dụng, coaching & mentoring tổ chức team building và cả những thứ nhỏ nhặt khác. Mình học được tất cả những thứ này từ các công ty lớn và công ty cũ. Những chiếc “plan” này khiến mình tự hào vì mình nghĩ đã đưa công ty vào guồng, và tự hào chắc là mình là số ít startup có quy trình rõ ràng từ đầu như những công ty lớn. Planner mà.

Nhưng chỉ sau vài tháng, mình nhận ra sự rõ ràng trong quy trình đối với một early-stage startup không giúp tạo ra kết quả rõ rệt, hay nói rộng ra planning không giúp gì nhiều trong giai đoạn này mà chỉ là thứ nice-to-have. Công ty không sống được thì plan trở nên vô nghĩa, và nó thậm chí còn là vỏ bọc che đậy cho bất ổn đằng sau. Đến đây mình đã nhận ra thực thi (execution) là tất cả, và chuyện này rất khác với việc làm Planner ở agency khi mình hiếm khi nào đụng vào thực thi. Từ đó trở đi mình lao vào thực thi, thử hết cái này đến cái khác để mong tìm được product-market fit, còn planning thì mang tính thời điểm và mức độ ưu tiên.

Mình gần như “format lại ổ cứng”, quên đi tất cả những gì mình từng biết để học làm founder suốt 9 năm qua với nhiều thất bại, một chút thành công nhỏ nhưng vẫn chưa có thành công lớn. Câu chuyện làm founder này này mình đã tối giản hoá và chỉ khai thác một khía cạnh, chứ nói chi tiết thì không biết viết sao cho đủ.

Việc mình bước một chân ra khỏi thế giới MarCom và nhảy vào làm Founder đã thay đổi rất nhiều cách mình làm Planner trong MarCom, có cả tích cực và không được tích cực lắm.

Điểm không được tích cực lắm đó là mình trở nên thực tế hơn, năng lượng của mình không còn cực dương nữa, ít trăn trở về ngành hơn và đam mê làm cho sự sáng tạo không còn cao như trước. Mình trở nên “tính toán” hơn trong cách mình làm planning, hay nói vui là mình trở nên “Account” hơn.

Điểm tích cực đó là mình thấu cảm với khách hàng hơn, hiểu rõ những khó khăn về kinh doanh, ngân sách, chính trị công sở hay những áp lực số má mà họ phải chịu – những thứ mà trước kia mình không muốn quan tâm và không muốn biết. Sau chừng đó thời gian làm planner đây là lần đầu tiên mình cảm thấy mình nói cùng ngôn ngữ với khách hàng. Mình có cơ hội được làm trực tiếp với họ như một internal team: đi market visit chung, gặp các team khác để hiểu insight từ các stakeholder khác nhau, feedback cho packaging mới, viết client brief và shortlist các agency tham gia pitching.

Tóm lại, làm Founder đã giúp phiên bản Planner của mình có sự nhạy bén kinh doanh (business acumen), tâm lý khoẻ mạnh (healthy mindset) và thấu hiểu khách hàng hơn, nhưng đồng thời cũng làm mình bớt đặt sự sáng tạo lên hàng đầu, và tính toán nhiều hơn.

Quay lại câu hỏi ban đầu mình hỏi các bạn học viên, may mắn là những bạn trả lời cho mình thì đều không ngại vì mình không có chức danh, chủ yếu quyết định đăng ký vì tin vào lời giới thiệu của các bạn cựu học viên và cả những bạn chỉ biết mình. Nhân dịp này cũng xin cảm ơn các bạn đã tin dùng và chúng các bạn nửa năm 2026 còn lại dễ thở hơn.