Nhận diện 4 nhóm người điển hình nơi công sở
“Người hy sinh”, “Kẻ ích kỷ”, “Kẻ gây rối” hay “Người chiến thắng” – bạn là ai trong 4 nhóm người điển hình nơi công sở?
Như tôi đã chia sẻ ở bài viết trước, việc thành thạo kỹ năng Politics (chính trị) nơi công sở, cộng hưởng với các năng lực sẵn có, chắc chắn sẽ giúp bạn leo cao trên nấc thang nghề nghiệp. Nhưng trước khi thực hành kỹ năng Politics một cách khéo léo và đúng đắn, bạn cần nhận diện các nhóm người điển hình trong tổ chức để bước đầu đánh giá “thế trận” cũng như xây dựng chiến lược ứng xử phù hợp.
Dựa trên sự tương quan giữa mục tiêu cá nhân (Personal Goals) và mục tiêu của tổ chức (Business Goals), Tiến sĩ Marie G. McIntyre đã chỉ ra 4 nhóm người điển hình – đại diện cho 4 loại người Politics nơi công sở.
4 nhóm điển hình – đại diện cho 4 loại người Politics nơi công sở.
Nguồn: Brand Camp
1. Martyr – Người hy sinh
Mọi hành động của nhóm “Người hy sinh” đều đặt mục tiêu của tổ chức lên hàng đầu và họ sẵn sàng hy sinh mục tiêu cá nhân vì lợi ích chung của tổ chức. Họ luôn tận tụy, luôn nỗ lực hoàn thành tất cả công việc được giao và thoả mãn tất cả các yêu cầu của cấp trên.
Đặc điểm nhận dạng dễ thấy ở nhóm “Người hy sinh” là:
- Nhân viên thâm niên nhưng không được thăng chức, tăng lương
- Thường xuyên làm việc muộn, mang việc về nhà, làm cả cuối tuần
- Phục tùng mọi yêu cầu từ cấp trên, kể cả việc cá nhân
- Không đòi hỏi quyền lợi, sự công bằng
- Thường tố cáo lỗi của đồng nghiệp với lý do vì lợi ích công ty (và cũng từ đây mà họ bị xa lánh, bị nghi ngờ là “tai mắt” của sếp)
Vì sao đây là những “người hy sinh” nơi công sở? Câu trả lời là vì họ đã ôm đồm quá nhiều việc dù chưa rõ ràng về vai trò cũng như KPIs cần đạt được. Họ tận tụy cống hiến và ít khi dám từ chối trách nhiệm, nhưng khi gặp tình trạng “burn-out” hay bị đánh giá thấp qua nhiều năm, họ lại âm thầm chịu đựng mà không dám lên tiếng bảo vệ bản thân.
“Người hy sinh” đặt mục tiêu của tổ chức lên hàng đầu và họ sẵn sàng hy sinh mục tiêu cá nhân vì lợi ích chung của tổ chức.
Nguồn: Brands Vietnam
2. Sociopath – Kẻ ích kỷ
Trái ngược hoàn toàn với “Người hy sinh”, “Kẻ ích kỷ” là nhóm người luôn hành động vì mục tiêu cá nhân mà sẵn sàng hy sinh mục tiêu của tổ chức. Mục tiêu của họ rất rõ ràng: Vừa muốn lợi ích tài chính, vừa muốn đạt được quyền lực chốn công sở.
“Kẻ ích kỷ” sẽ không ngần ngại dùng ngân sách công ty để chi tiêu cho du lịch, ăn uống hay mua quà cáp xa xỉ cho cá nhân. Họ cũng sẵn sàng nhận tiền hoa hồng của đối tác để phê duyệt những dự án kém chất lượng. Và thay vì hết lòng phục vụ cho tổ chức, họ lại dùng chính thời gian và nguồn lực của tổ chức để đáp ứng lợi ích cá nhân.
Thời gian đầu, “Kẻ ích kỷ” có thể nhanh chóng thăng tiến và đạt được nhiều lợi ích ngắn hạn; nhưng về lâu dài, họ cũng không thể tránh khỏi những hệ luỵ nghiêm trọng khi các hành vi sai trái bị phát hiện.
“Kẻ ích kỷ” luôn hành động vì mục tiêu cá nhân mà sẵn sàng hy sinh mục tiêu của tổ chức.
Nguồn: Brands Vietnam
3. Dimwit – Kẻ gây rối
Đúng như tên gọi, “Kẻ gây rối” hành động theo kiểu vừa hại mình, vừa hại người, và hiển nhiên là không có ích lợi gì cho tổ chức. Hay nói đúng hơn, họ chính là “vấn đề” của tổ chức.
Những “Kẻ gây rối” thường xuyên gặp phải vấn đề về tâm lý, dẫn đến việc có những hành vi “tự huỷ hoại” và gây tổn thất cho tổ chức. Những biểu hiện thường gặp ở họ là:
- Thường xuyên tức giận, mất kiểm soát và quát mắng nhân viên, hay cả với sếp.
- Khó kiểm soát tâm trạng, hành vi và xem công ty là nơi trút những vấn đề tâm lý của chính mình.
“Kẻ gây rối” thường hành động theo cảm xúc bộc phát mà không ý thức được rằng những hành vi này đã đặt dấu chấm hết cho sự nghiệp của bản thân, không chỉ ở môi trường hiện tại mà còn cả trong tương lai. Và như một hệ quả tất yếu, họ sẽ nhanh chóng bị đào thải khỏi tổ chức.
“Kẻ gây rối” hành động theo kiểu vừa hại mình, vừa hại người, và hiển nhiên là không có ích lợi gì cho tổ chức.
Nguồn: Brands Vietnam
4. Winner – Người chiến thắng
“Người chiến thắng” là nhóm cân bằng tốt mục tiêu cá nhân và mục tiêu của tổ chức. Mọi hành động của họ vừa hỗ trợ cho mục tiêu cá nhân, vừa mang lại lợi ích cho tổ chức.
Những “Người chiến thắng” thiết lập mục tiêu cá nhân rất rõ ràng, trong ngắn hạn lẫn dài hạn: Từ các mục tiêu nhỏ như được dẫn dắt một cuộc họp, được đào tạo kỹ năng quản lý con người và leadership, hay được dẫn dắt một dự án quan trọng… đến các mục tiêu lớn hơn như được thăng tiến lên cấp bậc Manager.
Từ đây, “Người chiến thắng” định hướng rõ những nỗ lực chính trị có thể giúp họ hoàn thành mục tiêu. Chẳng hạn như họ xây dựng mối quan hệ tốt với các đồng nghiệp cross-functional qua những buổi ăn trưa, hay qua các hoạt động khác trong và ngoài công ty. Nhờ đó mà khi gặp các vấn đề phát sinh, mối quan hệ cross-functional này có thể giúp họ giải quyết một cách nhanh chóng. Dần dà, họ đạt được nhiều thành tích, được cấp trên công nhận và giao cho các dự án quan trọng.
Nói một cách đơn giản, “Người chiến thắng” là những người thành công trong cuộc chơi chính trị công sở.
Mọi hành động của “người chiến thắng” vừa hỗ trợ cho mục tiêu cá nhân, vừa mang lại lợi ích cho tổ chức.
Nguồn: Brands Vietnam
Trong môi trường công sở, việc nhận diện “Người hy sinh”, “Kẻ ích kỷ”, “Kẻ gây rối” hay “Người chiến thắng” không chỉ giúp chúng ta đánh giá lại chính mình mà còn nhằm hiểu rõ động cơ và mục đích của “người chơi” trong “ván cờ quyền lực”. Đây có thể xem là bước nền tảng để bạn quan sát, học hỏi và bước đầu thực hành kỹ năng chính trị công sở, hướng tới hình mẫu “Người chiến thắng”, từ đó xây dựng con đường bền vững để phát triển sự nghiệp.