Nghỉ việc chuyên nghiệp #5: Sau khi nghỉ việc, điều gì còn ở lại?

Bàn giao đã xong. Người tiếp nhận đã nắm được công việc. Về lý thuyết, mọi thứ đã kết thúc. Nhưng sau ngày làm việc cuối cùng, vẫn có một câu hỏi không nằm trong bất kỳ checklist bàn giao nào: Điều gì thực sự còn ở lại?

Có người rời đi rồi mất liên lạc hoàn toàn. Có người vẫn giữ kết nối với đồng nghiệp cũ nhiều năm sau. Cũng có người, sau một thời gian, quay lại công ty cũ. Ngày cuối cùng có thể khép lại một công việc. Nhưng cách một người rời đi sẽ quyết định những gì còn lại sau đó: cảm nhận của họ về quyết định ấy, mối quan hệ với những người từng làm việc cùng và danh tiếng họ mang theo trên chặng đường tiếp theo.

Nghỉ việc là một quyết định quen thuộc trong hành trình sự nghiệp, nhưng không phải ai cũng rời đi một cách chuyên nghiệp. Series “Nghỉ việc chuyên nghiệp” tổng hợp những bài học và góc nhìn quản trị từ một nhà quản lý nhiều năm kinh nghiệm, nhằm giúp người đi làm đưa ra quyết định đúng đắn và khép lại một chặng đường sự nghiệp một cách văn minh, trách nhiệm.

Cảm giác tội lỗi

Điều đầu tiên còn lại sau khi nghỉ việc đôi khi là cảm giác tội lỗi. Điều này khá phổ biến, dù ít khi được nói ra. Vì sao nhiều người vẫn cảm thấy áy náy khi nghỉ việc, ngay cả khi đó là một lựa chọn hợp lý cho sự nghiệp?

Không phải vì họ làm sai điều gì. Không vi phạm hợp đồng, không bỏ việc ngang, không để lại một đống công việc chưa bàn giao. Mọi thủ tục đều đúng và quyết định cũng đã được cân nhắc kỹ. Nhưng vẫn có một phần trong đầu cứ lặp đi lặp lại:

“Sếp đã tin tưởng mình như vậy mà”.
“Mọi người đã đào tạo mình bao lâu”.
“Đang giao cho mình dự án này, giờ mình đi thì họ phải làm sao?”.

Cảm giác tội lỗi.
Nguồn: Brands Vietnam

Theo sếp tôi, cảm giác này thường xuất hiện ở những môi trường làm việc tốt, nơi nhân sự nhận được sự tin tưởng từ quản lý và có sự gắn kết thật sự với đội nhóm. Chính những điều đó đôi khi khiến việc rời đi giống như đang phụ lòng những người từng tin tưởng mình.

“Anh vẫn nhớ rõ niềm vui của sếp khi đào tạo mình, sự tự hào khi họ giới thiệu anh với đối tác và giao cho những dự án dài hơi. Chính những điều đó tạo nên một áp lực vô hình. Có lúc, anh đã cầm sẵn đơn nghỉ việc trong tay, nhưng nhìn vào sự kỳ vọng của sếp, anh lại không đủ dũng cảm để gửi đi. Khi một người ở vị trí càng cao như Manager, mức độ tin cậy càng lớn thì cảm giác tội lỗi cũng nặng nề hơn”.

Nhưng biết ơn và mắc nợ là hai điều khác nhau. Một người có thể trân trọng công ty cũ, biết ơn người sếp từng đào tạo mình và vẫn lựa chọn đi tiếp. Nghỉ việc không xoá đi những gì mình từng nhận được, cũng không phủ nhận những năm tháng đã gắn bó.

Nếu cảm giác tội lỗi tồn tại, đôi khi đó chỉ là dấu hiệu cho thấy một người đã từng thực sự quan tâm đến công việc và những người xung quanh. Điều quan trọng là không để cảm giác ấy trở thành lý do khiến mình ở lại một nơi không còn phù hợp.

Những mối quan hệ tốt

Một lời chào tử tế, một tin nhắn giữ liên lạc hoặc đơn giản là chủ động trao đổi thông tin liên hệ đều là những điều nhỏ, nhưng đáng làm.

Khi còn ở cùng một công ty, nhiều mối quan hệ được duy trì bởi công việc: cùng họp, cùng chạy deadline, cùng giải quyết vấn đề. Nhưng khi một người nghỉ việc, lý do để gặp nhau mỗi ngày cũng biến mất. Nếu không còn làm việc cùng nhau, mối quan hệ này có còn gì để giữ lại?

Theo sếp tôi, việc duy trì mối quan hệ sau khi nghỉ cũng là một phần của sự chuyên nghiệp. Trong tương lai, một người hoàn toàn có thể gặp lại sếp cũ hoặc đồng nghiệp cũ trong vai trò đối tác, khách hàng hay cộng sự. Một lời chào tử tế, một tin nhắn giữ liên lạc hoặc đơn giản là chủ động trao đổi thông tin liên hệ đều là những điều nhỏ, nhưng đáng làm. Điều này không phải để phục vụ cho mục tiêu networking, cũng không vì suy nghĩ “Biết đâu sau này mình cần họ”. Không phải mọi mối quan hệ đều phải được duy trì, nhưng một mối quan hệ tốt không nhất thiết phải biến mất chỉ vì một nhân sự nghỉ việc.

Sếp tôi từng nói khi nhìn lại nhiều câu chuyện nghỉ việc mà mình chứng kiến: “Cách chúng ta kết thúc một hành trình cũng quan trọng như cách chúng ta bắt đầu nó. Bởi khi những ồn ào của công việc qua đi, thứ duy nhất còn ở lại không phải là những bản KPI rực rỡ, mà là dư vị của sự tử tế trong buổi chia tay”.

Nghỉ việc cũng là lúc một người nhận ra những mối quan hệ nào thực sự có giá trị. Có những người từng gặp nhau mỗi ngày nhưng dần mất liên lạc sau khi nghỉ và điều đó hoàn toàn tự nhiên. Nhưng cũng có những mối quan hệ vẫn tiếp tục, đơn giản vì giữa hai bên đã có sự tôn trọng và quý mến thật sự.

Những mối quan hệ tốt.
Nguồn: Brands Vietnam

Đồng nghiệp cũ nhớ gì về mình

Ngoài những mối quan hệ cá nhân, còn một thứ tiếp tục đi theo một nhân sự ngay cả khi họ đã rời khỏi công ty: danh tiếng nghề nghiệp. Sau khi nghỉ việc, một người không còn là Content Editor ở công ty A hay Account Manager ở công ty B. Chức danh chỉ còn nằm trên CV hoặc LinkedIn. Nhưng trong môi trường làm việc, những người đồng nghiệp thường nhớ về nhau bằng những điều khác: Họ làm việc có đáng tin không? Có giữ lời hứa không? Có phối hợp tốt với người khác không? Họ xử lý vấn đề như thế nào và cuối cùng, họ đã rời đi ra sao?

Đó có lẽ là câu trả lời rõ nhất cho câu hỏi: Sau khi nghỉ việc, điều gì còn lại? Điều còn lại là ký ức và đánh giá của những người từng làm việc cùng mình.

Không ai nhớ mãi một người đã hoàn thành bao nhiêu task. Nhưng đồng nghiệp có thể nhớ rất lâu rằng: “Người đó làm việc rất đáng tin”. Hoặc ngược lại: “Người đó giỏi, nhưng...”. Đôi khi, chính chữ “nhưng” ấy lại theo một người lâu hơn cả những chức danh họ từng có.

Sếp tôi từng chia sẻ về cảm xúc của một người quản lý khi nhận tin nhân viên nghỉ việc: “Đó là sự thất vọng xen lẫn mệt mỏi”. Ở góc độ quản lý, mỗi nhân sự đều là một khoản đầu tư về thời gian và công sức. Sự thất vọng có thể đến từ việc một người đã được đào tạo, tin tưởng và giao những dự án quan trọng, nhưng rồi vẫn lựa chọn rời đi. Cảm xúc đó là điều khó tránh khỏi. Nhưng cách một người xử lý giai đoạn trước khi rời đi sẽ góp phần quyết định ký ức cuối cùng mà họ để lại.

Danh tiếng không được tạo ra trong một ngày và cũng không sụp đổ chỉ vì một quyết định nghỉ việc. Nó được tích luỹ qua từng lựa chọn nhỏ, bao gồm cả cách một người hành xử trong những ngày cuối cùng. Một công việc có thể kết thúc, nhưng danh tiếng được xây dựng trong công việc đó vẫn tiếp tục đi cùng một người đến những môi trường sau, những đồng nghiệp sau và những cơ hội họ chưa từng dự tính.

Đồng nghiệp cũ nhớ gì về mình.
Nguồn: Brands Vietnam

Những cơ hội sau này

Sau khi nghỉ việc, một điều chưa chắc đã kết thúc là những cơ hội được tạo ra từ quãng thời gian từng làm việc. Khi quyết định rời đi, điều nhiều nhân sự quan tâm thường là bước tiếp theo: công việc mới, môi trường mới và một chặng đường khác. Nhưng sự nghiệp hiếm khi đi theo một đường thẳng. Những nơi từng làm việc và những người từng gặp có thể xuất hiện trở lại vào một thời điểm khác, theo những cách không thể đoán trước.

Quay lại công ty cũ là một trong những khả năng đó. Có thể rời đi để học thêm ở một môi trường khác, rồi vài năm sau quay lại với nhiều kỹ năng và trải nghiệm hơn. Bản thân công ty cũng có thể thay đổi: đội ngũ khác đi, vị trí khác đi và cách vận hành cũng khác đi. Điều không phù hợp ở thời điểm này có thể trở nên phù hợp ở một thời điểm khác.

Khi được hỏi về cảm giác của một người quản lý nếu nhân viên cũ muốn quay lại, sếp tôi cho rằng đó thường là một tín hiệu tích cực. Việc đã từng rời đi nhưng vẫn muốn quay lại phần nào cho thấy trải nghiệm trước đó không phải là một cánh cửa cần đóng lại vĩnh viễn.

Công việc có thể kết thúc, nhưng danh tiếng được xây dựng trong công việc đó vẫn tiếp tục đi cùng một người đến những môi trường sau và những cơ hội họ chưa từng dự tính.

Ở góc độ tổ chức, nhân sự cũ quay về cũng có những lợi thế rõ ràng. Họ đã hiểu cách công ty vận hành, biết văn hoá nội bộ và những người cần phối hợp. Tuy nhiên, không phải ai từng làm việc ở một công ty cũng có thể quay lại. Theo sếp tôi, để một sự tái hợp xảy ra, cần ít nhất hai điều: vẫn còn vị trí phù hợp và vẫn còn niềm tin.

Vị trí phù hợp phụ thuộc vào nhu cầu của tổ chức tại thời điểm đó. Nhưng niềm tin lại liên quan đến cách đã từng làm việc và rời đi. Báo trước rõ ràng, hoàn thành trách nhiệm và bàn giao chỉn chu sẽ để lại một ký ức khác với việc biến mất đột ngột hoặc để lại công việc dở dang cho những người ở lại.

Nhưng quay lại công ty cũ chỉ là một trong nhiều khả năng. Một đồng nghiệp cũ có thể nhớ đến mình khi công ty đang tuyển người. Sếp cũ có thể trở thành đối tác. Đồng nghiệp từng cùng team cũng có thể xuất hiện ở phía bên kia của một dự án. Trong những ngành có tính kết nối cao như marketing, truyền thông, quảng cáo hay tư vấn, những cuộc gặp lại như vậy không hiếm. Có những cơ hội không đến từ trải nghiệm từng làm việc cùng nhau.

Vì vậy, sau khi nghỉ việc, không chỉ còn lại ký ức về một công việc cũ. Những mối quan hệ, niềm tin và cách mình đã làm việc cũng có thể tiếp tục mở ra những cơ hội ở một thời điểm khác. Không ai biết vài năm sau mình sẽ làm ở đâu, sẽ gặp lại ai hay liệu có muốn quay lại nơi từng rời đi hay không. Nhưng cách kết thúc công việc hiện tại là điều có thể lựa chọn ngay từ hôm nay.

Bởi không ai biết trước cánh cửa nào sẽ mở lại trong tương lai. Nhưng cách rời đi hôm nay có thể quyết định liệu chính cách mình đã rời đi có trở thành lý do khiến một cánh cửa khép lại hay không.

Những cơ hội sau này.
Nguồn: Brands Vietnam

Từ tập 1 đến tập 5, hành trình nghỉ việc bắt đầu từ việc hiểu vì sao mình muốn đi, cân nhắc nơi mình sẽ đến và thời điểm phù hợp để rời đi, rồi đến cách nói ra quyết định, hoàn thành trách nhiệm và bàn giao công việc trước ngày cuối cùng. Nhưng khi mọi thứ đã kết thúc, vẫn còn một câu hỏi khác: mình muốn để lại điều gì sau khi đi?

Không ai có thể giữ một nhân sự đã thực sự muốn nghỉ việc. Nhưng mỗi người có thể lựa chọn cách mình rời đi. Và khi sự ra đi đi kèm với trách nhiệm, sự tử tế và thấu hiểu dành cho những người ở lại, điều còn lại sau ngày cuối cùng có thể không chỉ là một ký ức tốt. Đó còn là những cánh cửa vẫn được để ngỏ cho hành trình phía trước.

Xem thêm bài viết cùng chuyên mục tại đây.