Lợi thế và rào cản của doanh nghiệp Việt khi xuất khẩu qua thương mại điện tử

Tháng 7/2025, Hội nghị “Bứt phá Xuất khẩu: Thương hiệu Việt cất cánh toàn cầu” được tổ chức tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, do Amazon Global Selling Việt Nam cùng Cục Xúc tiến Thương mại (VIETRADE) – Bộ Công Thương đồng chủ trì. Sự kiện phân tích bối cảnh, tiềm năng và những thách thức của doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu qua thương mại điện tử (TMĐT).

Hội nghị có sự tham dự của đại diện các bên, gồm:

• Đại diện Vietrade: ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Công thương
• Đại diện Amazon Global Selling: ông Larry Hu – Giám đốc điều hành Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á
• Đại diện Vinalink – nhà cung cấp dịch vụ: Ông Vũ Quốc Bảo – Thành viên HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vinalink Logistics

* Xuất khẩu qua TMĐT không mới, vì sao đây là thời điểm doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy mạnh xuất khẩu qua thương mại điện tử? Những tín hiệu nào cho thấy người tiêu dùng toàn cầu đang quan tâm nhiều hơn đến sản phẩm từ Việt Nam?

Ông Larry Hu: Xuất khẩu qua TMĐT từ Việt Nam đang tăng trưởng nhờ các yếu tố như: mức độ sử dụng Internet trên toàn cầu tăng, các giải pháp hậu cần và vận chuyển xuyên biên giới được cải thiện. Đồng thời, các yếu tố hạ tầng như hệ thống thanh toán điện tử ngày một được nâng cao cùng thói quen mua sắm online của người tiêu dùng kể từ sau đại dịch cũng góp phần thúc đẩy tăng trưởng.

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt nhiều thách thức, xuất khẩu qua TMĐT cho phép doanh nghiệp tiếp tục đa dạng hóa thị trường, một chọn lựa quan trọng đảm bảo sự tăng trưởng bền vững, giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.

Việt Nam, với thế mạnh và kinh nghiệm sản xuất đa ngành, tinh thần khởi nghiệp mạnh mẽ, tốc độ chuyển đổi số nhanh chóng cùng với sự quan tâm của chính phủ đang cho thấy lợi thế lớn để trở thành một trung tâm chuyển đổi xuất khẩu trực tuyến trong khu vực và thế giới.

Xuất khẩu qua TMĐT cho phép doanh nghiệp tiếp tục đa dạng hóa thị trường.
Nguồn: Amazon

Năm 2023, so với 5 năm trước, số lượng hàng hóa do nhà bán hàng Việt Nam xuất khẩu và bán ra qua Amazon tăng 300%, con số doanh nghiệp đạt doanh thu trên 1 triệu USD/năm cũng đã tăng gấp 10 lần so với 5 năm trước. Những con số này cho thấy người tiêu dùng quốc tế ngày càng dành sự quan tâm lớn cho các sản phẩm đến từ Việt Nam.

Ngoài ra, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ về phía các sản phẩm bền vững, đa chức năng, chăm sóc sức khỏe và tiện lợi. Đây cũng là nhóm sản phẩm Việt Nam có thế mạnh như: sản phẩm thủ công mỹ nghệ, nội thất gỗ, thực phẩm tiêu dùng, may mặc, làm đẹp...

* Amazon Global Selling đánh giá như thế nào về tiềm năng và chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp Việt trong hành trình chinh phục thị trường toàn cầu?

Ông Larry Hu – Giám đốc điều hành Amazon Global Selling khu vực Đông Nam Á.

Ông Larry Hu: Doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng lớn nhờ những lợi thế như kinh nghiệm và cơ sở hạ tầng về sản xuất, lực lượng lao động có tay nghề, nhóm doanh nhân trẻ năng động, am hiểu công nghệ và giàu tinh thần khởi nghiệp.

Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt cần đầu tư tìm hiểu nhu cầu người tiêu dùng quốc tế, sử dụng công nghệ mới để nắm bắt tức thì các thay đổi, xu hướng đang lên để cải tiến sản phẩm. Tùy vào thị trường mục tiêu và ngành hàng, cần có sự đầu tư nghiêm túc cho chất lượng và tuân thủ các yêu cầu đặc biệt đối với những sản phẩm cho trẻ nhỏ, sản phẩm tiêu dùng hoặc phục vụ sức khỏe, các sản phẩm hữu cơ, thân thiện môi trường hoặc theo tiêu chí bền vững...

Một yếu tố quan trọng khác là doanh nghiệp Việt cần chú trọng yếu tố xây dựng thương hiệu để hành trình toàn cầu hóa hàng hóa Việt được hiệu quả, có giá trị và tăng trưởng bền vững.

* Theo Vietrade & Amazon, đâu là những rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp Việt cần vượt qua để xây dựng thương hiệu vững mạnh trên thị trường toàn cầu qua kênh thương mại điện tử?

Ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại, Bộ Công thương

Ông Vũ Bá Phú : Khó khăn chung là những vấn đề về kỹ thuật, yếu tố ngoại ngữ và nguồn lực. Các doanh nghiệp muốn tham gia xuất khẩu qua TMĐT cần có một chiến lược bài bản, rõ ràng. Người đứng đầu phải có tầm nhìn cụ thể và quyết liệt trong việc ứng dụng công nghệ thông tin và TMĐT.

Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp, trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng kinh doanh TMĐT cho nhân viên. Điều này nhằm đảm bảo khả năng kết nối thường xuyên, liên tục với khách hàng, duy trì sự hiện diện hiệu quả hơn, chặt chẽ hơn.

Ông Larry Hu: Bên cạnh tiềm năng lớn, doanh nghiệp Việt vẫn đối mặt với các thách thức đến từ sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường toàn cầu cho đến những tiêu chuẩn khắt khe về môi trường và chất lượng sản phẩm hay chi phí vận chuyển quốc tế biến động. Đây là thời điểm các doanh nghiệp cần chuyển dịch chiến lược theo hướng phát triển các sản phẩm giá trị cao, đầu tư vào thiết kế, đổi mới sáng tạo và xây dựng thương hiệu cao cấp toàn cầu.

Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt, Amazon triển khai chương trình hỗ trợ tổng thể từ cung cấp kiến thức, công cụ và hỗ trợ kỹ thuật nhằm giúp các doanh nghiệp mở rộng hoạt động xuất khẩu. Những công cụ này sẽ là bàn đạp giúp doanh nghiệp nắm bắt xu hướng tiêu dùng toàn cầu, phát triển sản phẩm mang tính bền vững, đa chức năng, và xây dựng bản sắc thương hiệu mạnh mẽ.

* Amazon Global Selling có phát hiện xu hướng tiêu dùng quốc tế nào mà doanh nghiệp Việt nên nắm bắt sớm, hoặc ngành hàng nào sẽ có tiềm năng tăng trưởng trong thời gian tới?

Ông Larry Hu: Tùy vào nhóm ngành hàng mà sẽ có các xu hướng tiêu dùng khác nhau. Ví dụ các sản phẩm nội thất gỗ với chất liệu thân thiện môi trường, thiết kế dễ lắp ghép, các sản phẩm làm đẹp và chăm sóc sức khỏe có thành phần thiên nhiên, lành mạnh, các sản phẩm áo quần thời trang trung tính, phục vụ lối sống di động... là các xu hướng tiêu dùng quốc tế những năm gần đây.

Chúng tôi cũng liên tục xuất bản các Cẩm nang Hướng dẫn chọn lựa sản phẩm thuộc nhiều ngành hàng và cung cấp miễn phí cho các doanh nghiệp, nhà sản xuất trong nước để tìm hiểu về xu hướng tiêu dùng quốc tế, các gợi ý về tính năng, thiết kế, tính mùa vụ để nhà sản xuất có thêm định hướng và thông tin, bên cạnh các công cụ được cung cấp khi trở thành nhà bán hàng trên Amazon như Trình khám phá cơ hội sản phẩm (Product Opportunity Explorer).

Top 5 ngành hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất của doanh nghiệp Việt trên Amazon 5 năm qua gồm có: Nhà cửa, Nhà bếp, Sức khỏe & Chăm sóc cá nhân, May mặc và Làm đẹp.

Amazon Global Selling cũng sẽ đưa ra các giải pháp thiết thực nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam phát triển "Viet-Selection" - những ngành hàng thế mạnh độc đáo của Việt Nam. Các hoạt động này bao gồm các sự kiện theo ngành hàng, tiếp tục xuất bản các cẩm nang hướng dẫn lựa chọn sản phẩm mới, và các chương trình đào tạo chuyên sâu.

Trong số các danh mục Viet-Selection tiềm năng mà Amazon sẽ thúc đẩy tiêu biểu có thể kể đến như ngành Đồ gỗ & Nội thất Việt Nam, phát huy thế mạnh về chế tác gỗ; ngành Thực phẩm Việt Nam, quảng bá những hương vị đặc trưng và lợi thế nông nghiệp phong phú; và ngành May mặc Việt Nam, xây dựng trên kinh nghiệm sản xuất may mặc lâu đời sẵn có.

* Logistics nói riêng và hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ nói chung đóng vai trò ra sao trong sự phát triển của ngành xuất khẩu trực tuyến tại Việt Nam?

Ông Vũ Quốc Bảo: Logistics là cơ sở nền tảng trong chuỗi mắt xích của các dịch vụ logistics về xuất khẩu qua TMĐT. Các doanh nghiệp khi xuất khẩu sẽ rất quan tâm đến vấn đề chuyển hàng nhanh chóng với chi phí tiết kiệm, nhất là về mặt logistics.

Vì vậy, hệ thống logistics cần phải hoàn thiện, bao gồm từ vấn đề thu gom, khai báo hải quan, vận chuyển, hoàn thiện đơn hàng và giao hàng chặng cuối. Ngoài ra, xuất khẩu qua TMĐT cũng sẽ không thể phát triển nếu như không có hệ thống sinh thái dịch vụ hỗ trợ hoàn chỉnh, bao gồm tư vấn về thủ tục, chứng từ; các giải pháp tài chính; thanh toán cũng như chuyển đối số.

Hệ thống logistics cần phải hoàn thiện nếu doanh nghiệp muốn xuất khẩu qua TMĐT.
Nguồn: Amazon Global Selling

Có thể nói, TMĐT xuyên biên giới chỉ có thể phát triển nếu như chúng ta phát triển đồng bộ cùng với hệ thống hạ tầng cơ sở logistics cũng như các hệ thống sinh thái về dịch vụ đi kèm.

* Vinalink đánh giá ra sao về những thuận lợi và thách thức về mặt hậu cần (vận chuyển, lưu kho, hoàn thiện đơn hàng...) của doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia xuất khẩu qua TMĐT?

Ông Vũ Quốc Bảo : Từ góc độ về logistics, chúng tôi nhận thấy về cơ hội, các doanh nghiệp của Việt Nam tham gia xuất khẩu trực tuyến tăng trưởng rất nhanh trong thời gian vừa qua, đặc biệt là các ngành hàng về thủ công mỹ nghệ, đồ gỗ, thực phẩm chế biến, đặc biệt vào thị trường Mỹ. Hạ tầng logistics cũng đang ngày càng hoàn thiện và đóng góp trong việc hỗ trợ đưa hàng Việt Nam lên các sàn TMĐT xuyên biên giới.

Bên cạnh đó, Amazon cũng không ngừng hỗ trợ các doanh nghiệp qua các các chương trình như: SEND, FBA... Các dịch vụ này đã giúp các doanh nghiệp xuất khẩu, vận chuyển hàng nhanh chóng đến thị trường Mỹ cũng như lưu hàng tại các kho hàng và hoàn thiện đơn hàng. Trong đó, Vinalink là một đơn vị nằm trong chương trình “SEND” của Amazon và chúng tôi đã hỗ trợ các doanh nghiêp trọn gói các dịch vụ bao gồm: vận chuyển và khai báo hải quan để đưa hàng đến thị trường Mỹ.

Về thách thức, các doanh nghiệp Việt Nam chưa hoàn chỉnh, chuẩn hóa về nhãn mác, bao bì đóng gói; chưa hiểu sâu về quy trình, quy định nhập khẩu. Điều này dẫn đến tình trạng hàng hóa bị trả về hoặc lưu lại khu vực hải quan để kiểm hóa, dẫn đến phát sinh chi phí cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc thiếu kho hàng trung chuyển cũng làm cho việc giao hàng và tối ưu chi phí logistics bị ảnh hưởng.

Nhìn chung, quá trình xuất khẩu qua TMĐT là một cơ hội rất lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam nếu như các doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc và xem xuất khẩu trên TMĐT là một kênh bán hàng chiến lược lâu dài.