Liệu có tồn tại tinh thần Quiet Luxury trong thiết kế kiến trúc & nội thất?

Liệu có tồn tại tinh thần Quiet Luxury - sự sang trọng thầm lặng, mà tôi gọi tắt thành một từ ngắn gọn "Sang thầm" - trong thiết kế kiến trúc và nội thất, giữa một thế giới mà cái đẹp thường bị đo bằng sự hào nhoáng hay nhãn hiệu nhập khẩu nổi tiếng?

Câu hỏi này không dễ trả lời, nhưng nếu nhìn vào cách con người đang dần tìm về cội rễ, cách họ lặng lẽ trân trọng văn hóa, lịch sử, di sản và thẩm mỹ bản địa, ta có thể thấy một dòng chảy vẫn đang len lỏi vào từng không gian sống. Với tôi, khi đào sâu những tầng ý nghĩa của đời sống, Quiet Luxury không chỉ là một xu hướng thiết kế, mà là một thái độ - một cách phản kháng kín đáo trước sự ồn ào của thời đại, một biểu hiện của nhân tính giữa đại dương của thế giới vật chất, đồng thời là lời tôn vinh những giá trị sâu lắng của địa điểm và con người. Khi đặt nó cạnh thiết kế bền vững, gắn kết với văn hóa bản địa và thêm vào những dấu ấn của thời gian, câu chuyện càng trở nên đáng kể.

SANG THẦM: LẮNG NGHE “HƠI THỞ” CỦA VĂN HÓA

Tôi từng bước vào những ngôi nhà mà sự sang trọng không nằm ở những món đồ ắt tiền hay ánh đèn chùm lóa mắt, mà ở cách không gian kể lại câu chuyện của vùng đất, cách từng chi tiết mang dấu ấn của lịch sử và con người. Sang thầm, trong mắt tôi, là sự sang trọng không cần gào thét để chứng minh giá trị. Nó giống như một người già làng ngồi bên hiên nhà, áo nâu sờn nhưng ánh mắt đầy từng trải - sang trọng không phải ở vẻ ngoài, mà ở chiều sâu của văn hóa, di sản đằng sau.

Kiến trúc và nội thất công trình gắn với thẩm mỹ bản địa

Trong kiến trúc và nội thất, điều này thể hiện qua không gian, khối tích, chi tiết và công năng, nhưng hơn hết, nó là sự giao thoa với thẩm mỹ bản địa. Một bức tường đá ong vàng ấm ở làng quê miền Bắc, không cần sơn phết, không cần trang trí, nhưng lại kết nối với hình ảnh những ngôi đình cổ kính hàng trăm năm tuổi. Một chiếc bàn gỗ lim để mộc, được thợ làng chạm khắc theo lối cũ, không logo, không nhãn mác, nhưng mang trong mình ký ức của lối sống, văn hóa và tinh thần vùng. Đây là thứ sang trọng của sự tối giản, của chất lượng ẩn sâu, được hun đúc từ văn hóa và lịch sử - không cần ai công nhận vẫn tự nhiên tồn tại.

BỀN VỮNG VÀ DI SẢN: KHI SANG TRỌNG GẮN VỚI GỐC RỄ

Nhưng sang trọng thầm lặng có đứng vững được không nếu nó không có gốc rễ sâu trong đất đai và văn hóa? Tôi nghĩ đến thiết kế bền vững - không chỉ là chuyện dùng vật liệu tái chế hay tiết kiệm năng lượng, mà là cách một ngôi nhà hòa vào mảnh đất, tôn vinh di sản của nơi nó đứng. Một ngôi nhà tre ở miền Trung, với mái lá và vách đan, không chỉ bền vững vì dùng vật liệu bản địa, mà còn là sự tiếp nối của lối kiến trúc nhà rường truyền thống - thoáng mát, gần gũi, mang hồn Việt. Hay những bức tường đất nện ở Hà Giang, vừa giữ nhiệt tốt, vừa là một pháo đài nhỏ của các tộc người ở miền núi phía Bắc.

Khi "sang thầm" gắn với bền vững và thẩm mỹ bản địa, nó không còn là sự xa xỉ vật chất. Nó trở thành một tuyên ngôn: Sang trọng không phải là nhập khẩu từ xa, mà là nâng niu những gì cha ông để lại, từ vật liệu đến cách làm.

Một tấm thảm dệt từ sợi lác ở Đồng Tháp, mang hoa văn của người Chăm, không chỉ là đồ trang trí mà là một mảnh di sản sống động. Một cánh cửa gỗ tái sử dụng từ ngôi nhà cổ Huế, với lớp “patina” bạc màu thời gian, không chỉ bền vững mà còn là chứng nhân của lịch sử. Đây là cách mà văn hóa và di sản làm giàu cho Quiet Luxury, biến nó thành thứ sang trọng có hồn, có chuyện để kể.

Cách tiếp cận này không khỏi khiến tôi nghĩ về những lớp men gạch của Eurotile khi những chuyên gia của họ đã cố gắng tái tạo những bề mặt thiên nhiên của mỏ đá, vân gỗ, màu đất... của Việt Nam. Từ chính các vật liệu nguồn gốc bản địa để cho các kiến trúc sư tổ hợp lại thành những không gian, hình khối và chi tiết của thiết kế, từ đó cô đặc lại thành xúc tác cảm xúc của người sử dụng.

Vật liệu, đồ nội thất, đồ trang trí đều là một mảnh ghép không thể thiếu tạo nên tinh thần cho không gian - Ảnh: Eurotile

KHÔNG GIAN, CHI TIẾT VÀ THỜI GIAN CÔ ĐỌNG TRONG MỘT KHOẢNH KHẮC

Tôi từng hỏi một kiến trúc sư: “Điều gì làm nên một ngôi nhà đẹp?” Anh ấy trả lời: “Không gian và chi tiết”. Tôi đồng ý, nhưng muốn thêm: Không gian phải mang hơi thở của văn hóa, chi tiết phải thấm đẫm lịch sử và đôi khi, một món đồ cổ có thể làm thời gian ngừng trôi. Trong Quiet Luxury, không gian không chỉ là chỗ để ở, mà là nơi con người cảm nhận được sự kết nối với nguồn cội. Một căn phòng với cửa sổ lớn nhìn ra ruộng lúa, mái ngói âm dương cong cong như đình làng, chẳng cần rèm hoa văn cầu kỳ, nhưng mỗi sáng mở mắt là thấy một Việt Nam rất cũ, rất quen.

Khối tích thì phải biết khiêm nhường trước bối cảnh văn hóa - một mái nhà lợp lá cọ nghiêng theo sườn đồi miền núi, không áp đặt mà hòa vào ký ức tập thể của dân tộc. Chi tiết là nơi tôi thấy giá trị của tay nghề và di sản: Một mối nối gỗ mộng không đinh theo lối cổ, một tấm chiếu cói dệt tay với hoa văn thổ cẩm Tây Bắc - nhỏ thôi, nhưng đủ để gợi lên thẩm mỹ bản địa. Và công năng - cái mà nhiều người quên - phải làm sao để ngôi nhà không chỉ đẹp mà còn tiện, còn là nơi lưu giữ cách sống của người Việt qua bao thế hệ.

Hãy tưởng tượng một không gian tối giản: Tường trắng phẳng phiu, sàn gỗ mộc mạc, ánh sáng tự nhiên tràn vào qua ô cửa lớn. Ở giữa căn phòng ấy là một chiếc bàn gỗ gụ trăm năm tuổi, chân cong mềm mại, mặt bàn loang lổ dấu thời gian - từng vết xước như kể lại câu chuyện của những bữa cơm gia đình xưa. Bên cạnh là một bức tranh thủy mặc cũ, nét mực phai nhạt vẽ cảnh núi non, treo lặng lẽ trên tường. Không gian ấy không ồn ào, không phô trương, nhưng lại gợi lên một cảm xúc khó tả: thời gian như cô đọng lại trong một khoảnh khắc, nơi quá khứ và hiện tại chạm vào nhau, nơi sự sang trọng thầm lặng hòa quyện với ký ức. Chiếc bàn, bức tranh không chỉ là đồ vật - chúng là những mảnh ghép của lịch sử, làm sống lại hồn cốt của không gian.

QUIET LUXURY: TINH THẦN GẮN VỚI VĂN HÓA, DI SẢN VÀ THỜI GIAN?

Gạch men khiến không gian trở nên sang trọng, tinh tế và tự nhiên - Ảnh: Eurotile

Vậy, liệu Quiet Luxury có phải là một tinh thần trong kiến trúc và nội thất? Tôi không dám khẳng định, vì tinh thần không phải thứ đo được bằng thước hay tiền. Nhưng tôi thấy nó đang hình thành, trong cách người ta chán những thứ hào nhoáng nhập ngoại, quay về trân trọng những gì gần gũi - một khúc gỗ từ rừng quê, một viên ngói từ lò gạch trăm năm, một tấm vải dệt từ bàn tay người Dao, hay một món đồ cổ mang theo hơi thở của thời gian. Nó là phản ứng của con người trước một thế giới quá ồn ào, quá xa lạ - một cách để nói rằng, sang trọng không cần chứng minh, mà cần có gốc, có hồn.

Với tôi, khi Quiet Luxury gắn với bền vững, văn hóa, lịch sử, thẩm mỹ bản địa và cả những dấu ấn của thời gian, nó không chỉ là thiết kế, mà là một cách sống. Một ngôi nhà như thế không chỉ đẹp hôm nay, mà còn mang ý nghĩa mai sau - như một di sản nhỏ bé giữa đời thường, nơi quá khứ được gìn giữ trong từng khoảnh khắc hiện tại. Có lẽ, đó là điều chúng ta đang tìm kiếm giữa thời đại hỗn loạn này: Một nơi để trở về, không ồn ào, không xa lạ, mà vẫn sang trọng theo cách rất Việt, rất riêng.

Trích từ bài viết "Liệu có tồn tại tinh thần Quiet Luxury trong thiết kế kiến trúc và nội thất?" của tác giả KTS Vương Đạo Hoàng - Tổng Giám đốc Công ty CP Thiết kế & Truyền thông Kiến Việt, được đăng trong sách Trend 26+