Lễ khai mạc Olympic mùa Đông 2026: Một sản phẩm truyền thông được thiết kế đến từng lớp ý nghĩa

Ba giờ tại San Siro không chỉ mở màn cho Thế vận hội mùa Đông 2026. Đó là một cấu trúc kể chuyện được tính toán kỹ lưỡng – từng quyết định lựa chọn nghệ sĩ, từng nhịp chuyển ánh sáng, từng cao trào sân khấu đều phục vụ cho một chiến lược duy nhất: Biến một buổi lễ thể thao thành sản phẩm truyền thông có khả năng định hình cảm xúc toàn cầu. “Armonia” – Hòa điệu – không phải khẩu hiệu, nó là trục thiết kế có tính toán chiến lược.

Trước khi lễ khai mạc bắt đầu, đạo diễn Marco Balich – người đã dàn dựng 16 lễ khai mạc và bế mạc Olympic, từ Athens 2004 đến Tokyo 2020 trả lời phỏng vấn bằng một câu ngắn gọn đến mức gây ngạc nhiên: “Rất thiết yếu. Do con người dẫn dắt. Không có trò công nghệ”.

Trong thời điểm Drone show và AI đang thống trị mọi sân khấu lớn trên thế giới, câu trả lời đó nghe có vẻ là sự khiêm tốn. Nhưng khi 3 giờ 29 phút trôi qua trước 61.000 khán giả tại San Siro và khoảng 2 tỷ người xem qua màn hình, người ta mới nhận ra đây không phải khiêm tốn. Đây là tự tin của người biết chính xác mình đang làm gì.

Balich đã thiết kế buổi lễ như một nhà sản xuất nội dung bậc thầy, không phải theo kiểu “diễn gì cho đẹp” mà theo kiểu “khán giả cần cảm thấy gì, vào lúc nào, và bằng phương tiện nào”. Toàn bộ chương trình vận hành theo một kiến trúc ba tầng: Nghi thức – Biểu tượng – Cảm xúc. Và sự sắp xếp đó không ngẫu nhiên dù chỉ một phân đoạn.

Đạo diễn Marco Balich trả lời phỏng vấn trước lễ khai mạc Olympic mùa Đông 2026.
Nguồn: Xinhua

Tầng thứ nhất: Nghi thức – Thiết lập không gian quyền lực

Mỗi lễ khai mạc Olympic đều bắt đầu bằng nghi thức: Diễu hành các đoàn thể thao, phát biểu của Chủ tịch IOC, tuyên bố khai mạc của nguyên thủ quốc gia. Đây là phần không thể thay đổi, được quy định bởi Hiến chương Olympic từ thế kỷ 19.

Nhưng ngay cả trong khuôn khổ cứng nhắc đó, Milano Cortina 2026 đã tìm ra cách biến nghi thức thành tuyên ngôn.

Khi gần 3.000 vận động viên từ 92 quốc gia diễu hành vào San Siro, ánh sáng trong sân được thiết kế theo từng cung bậc cảm xúc: Xanh lạnh của băng tuyết khi các đoàn nhỏ bước vào, ấm dần theo từng đợt sóng người, rồi bùng thành ba màu xanh-trắng-đỏ quốc kỳ Ý khi đoàn chủ nhà xuất hiện cuối cùng. Kỹ thuật ánh sáng ấy không đơn thuần tạo hiệu ứng thị giác, nó định vị cảm xúc: Từ “thế giới” đến “chủ nhà”, từ khách đến gia chủ, từ phổ quát đến cụ thể.

Ngay cả trong khuôn khổ cứng nhắc, Milano Cortina 2026 đã tìm ra cách biến nghi thức thành tuyên ngôn.
Nguồn: Wikipedia

Quan trọng hơn, đây là lần đầu tiên trong lịch sử Olympic, lễ khai mạc diễn ra đồng thời tại bốn địa điểm – San Siro ở Milan, và ba địa điểm thi đấu tại Cortina d’Ampezzo, Livigno, Predazzo. Camera liên tục cắt giữa những khán giả ở sân vận động 61.000 chỗ và những người dân đứng dưới trời tuyết ở các thung lũng Alps cách đó hàng trăm kilomet, cùng xem trên màn hình ngoài trời.

Đó không phải giải pháp kỹ thuật phát sóng. Đó là thông điệp: “Nước Ý không chỉ có một trung tâm. Nước Ý là tất cả những không gian đó cùng một lúc”.

Và khi Chủ tịch IOC (International Olympic Committee) Kirsty Coventry, người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử giữ vị trí này, phát biểu khai mạc bằng câu đầu tiên bằng tiếng Ý – “Benvenuti a Milano Cortina” – cả sân vỡ òa. Người đứng đầu tổ chức thể thao quyền lực nhất thế giới đã chọn bắt đầu bằng ngôn ngữ của chủ nhà, đây là một cử chỉ nhỏ, nhưng được tính toán kỹ.

Chủ tịch Kirsty Coventry phát biểu tại lễ khai mạc.
Nguồn: IOC

Tầng thứ hai: Biểu tượng – Nơi câu chuyện thật sự bắt đầu

Nếu tầng nghi thức là khung xương, thì tầng biểu tượng là nơi lễ khai mạc trở thành tác phẩm.

Sự xuất hiện của Mariah Carey là lựa chọn đáng phân tích nhất của đêm đó. Không phải vì giọng hát dù Carey vẫn là một trong những giọng ca kỹ thuật bậc nhất thế giới ở tuổi 55 mà vì ý nghĩa của việc đặt một diva pop người Mỹ vào trung tâm của một buổi lễ do Ý tổ chức.

Lần đầu tiên trong sự nghiệp hơn ba thập kỷ, Mariah Carey hát bằng tiếng Ý trước công chúng.
Nguồn: Getty Images

Carey hát “Nel Blu Dipinto di Blu” hay còn gọi là “Volare” – bài hát Ý nổi tiếng nhất thế kỷ 20, do Domenico Modugno sáng tác năm 1958 và từng đoạt Grammy. Đây là lần đầu tiên trong sự nghiệp hơn ba thập kỷ, Carey hát bằng tiếng Ý trước công chúng. Camera kịp bắt được hình ảnh trên máy nhắc chữ: Lời bài hát được phiên âm “VO-LAH-RE” để nữ danh ca người Mỹ có thể đọc đúng phát âm.

Khoảnh khắc đó trở thành meme viral toàn cầu trong vài giờ. Nhưng đằng sau sự hài hước là một cấu trúc biểu tượng rất cụ thể: Ngôi sao lớn nhất của pop culture Mỹ đã bước vào truyền thống âm nhạc địa phương, hát bằng ngôn ngữ của chủ nhà, thay vì ngược lại. Không phải Ý làm mới mình để chiều khán giả quốc tế mà khán giả quốc tế đến với Ý theo cách của Ý. Đó là quyền lực mềm được thiết kế tinh tế.

Ngay sau Carey, 60 người mẫu bước ra sân cỏ San Siro trong những bộ suit trắng-xanh-đỏ của thương hiệu Armani, được sáng lập bởi Giorgio Armani – nhà thiết kế vừa qua đời vào tháng 9/2025 ở tuổi 91. Siêu mẫu Vittoria Ceretti cầm lá cờ Ý dẫn đầu đoàn như một nữ thần. Đây không phải trình diễn thời trang. Đây là tang lễ và tôn vinh đồng thời – một cách để Milan, kinh đô thời trang thế giới, nói với 2 tỷ người rằng “Made in Italy” không chỉ là nhãn hàng, mà là triết lý sống.

Vittoria Ceretti cầm lá cờ Ý dẫn đầu đoàn người mẫu của thương hiệu Armani.
Nguồn: Getty Images, Armani

Nhưng đỉnh cao nghệ thuật của đêm đó thuộc về Andrea Bocelli. Khi giọng tenor 62 tuổi cất lên “Nessun Dorma” của Puccini trong khoảnh khắc ngọn đuốc sắp được rước vào sân, toàn bộ cấu trúc chương trình dường như chậm lại. 61.000 người im lặng. Câu hát cuối “Vincerò!” – “Ta sẽ chiến thắng!” vang lên giữa biển ánh sáng trắng, và San Siro vỡ ra trong tiếng vỗ tay kéo dài.

Điều quan trọng không nằm ở giọng hát dù xuất chúng. Điều quan trọng là vị trí của Bocelli trong cấu trúc chương trình: Opera – di sản tinh hoa nhất của Ý được đặt làm trụ cột cảm xúc của toàn bộ buổi lễ, ngay trước cao trào thắp lửa. Thông điệp rất rõ: “Truyền thống không phải bảo tàng, truyền thống là âm thanh của hiện tại”.

Andrea Bocelli cất giọng trong khoảnh khắc ngọn đuốc sắp được rước vào sân.
Nguồn: NBC

Tầng thứ ba: Cảm xúc – Kỹ thuật tạo cao trào

Một sản phẩm truyền thông thành công luôn có cao trào được tính toán. Nhưng cao trào hiệu quả không bao giờ đến đột ngột mà nó được chuẩn bị từ xa, qua nhiều lớp nhịp điệu.

Sau gần ba giờ xây dựng từ pop culture của Mariah Carey, qua biểu tượng thời trang Armani, qua opera của Bocelli, qua hình ảnh dãy Alps bừng sáng trong đêm tuyết, ánh sáng trong sân dần thu hẹp về trung tâm. Không gian yên lại. Ngọn đuốc Olympic được rước vào trong không khí gần như tĩnh lặng.

Không có tiếng nhạc ầm ĩ. Không có hiệu ứng khói và laser. Chỉ là ánh lửa và tiếng bước chân.

Ngọn đuốc Olympic được rước vào trong không khí gần như tĩnh lặng.
Nguồn: AP

Khoảnh khắc chờ đợi ấy, khi 61.000 khán giả cùng nín thở, chính là cao trào thật sự. Không phải bản thân khoảnh khắc thắp lửa, mà là khoảnh khắc ngay trước đó. Đây là kỹ thuật sân khấu cổ điển: Kéo dài căng thẳng để gom toàn bộ cảm xúc của hàng chục nghìn khán giả vào một điểm, rồi giải phóng.

Khi hai đài lửa Olympic – một ở Milan do huyền thoại trượt tuyết Alberto Tomba và Deborah Compagnoni thắp, một ở Cortina do Sofia Goggia thắp – bùng cháy đồng thời lần đầu tiên trong lịch sử Olympic, San Siro nổ tung. Nhưng người xem qua màn hình cũng thấy ngay lập tức: Những người đứng dưới trời tuyết ở Cortina, cách Milan 160km, cũng vỡ òa trong cùng một khoảnh khắc.

Hai ngọn lửa, hai thành phố, một khoảnh khắc – đó là “Armonia” không cần giải thích.

Khoảnh khắc hai đài lửa bùng cháy đồng thời lần đầu tiên trong lịch sử Olympic.
Nguồn: Getty Images, Reuters

Vì sao đây là bài học truyền thông, không chỉ là bài học thể thao?

Nhìn lại toàn bộ cấu trúc, điều đáng chú ý nhất của lễ khai mạc Milan 2026 không phải là những gì có mặt trong chương trình mà là những gì vắng mặt.

Không có Drone show. Không có màn hình LED kỷ lục. Không có hologram. Không có AI tạo sinh ra màn hình ảo. Trong thời điểm gần như mọi sự kiện quy mô lớn đều chạy đua công nghệ thị giác, Balich đã cố ý chọn ngược lại và quyết định đó chính xác là thứ khiến lễ khai mạc trở nên khác biệt.

Vòng Olympic xuất hiện trên bầu trời không phải bằng drone mà bằng pháo hoa vật lý, nổ thật, khói thật, bay lên và tan đi trong vài giây. Không thể tua lại, không thể chỉnh sửa, không thể làm lại. Và chính tính thoáng qua không thể lặp lại ấy đã khiến khoảnh khắc đó trở thành khoảnh khắc quý giá.

Đây là một trong những nghịch lý thú vị nhất của truyền thông hiện đại: Trong kỷ nguyên mà mọi thứ có thể được tái tạo bằng kỹ thuật số, chính sự thật và hữu hạn lại trở thành điều hiếm có nhất và vì thế có giá trị nhất.

Vòng Olympic xuất hiện trên bầu trời và trở thành một khoảnh khắc quý giá.
Nguồn: Reuters

Quyền lực mềm và ngôn ngữ của thời đại

Trong kỷ nguyên khủng hoảng niềm tin khi các diễn văn chính trị ngày càng khó tạo đồng thuận, khi quảng cáo ngày càng bị lờ đi, khi người ta ngày càng hoài nghi với mọi thứ có mùi “được dàn dựng”, Olympic làm điều khác: Tạo ra cảm xúc chung.

Và cảm xúc chung là hình thức quyền lực mềm tinh tế nhất từng được phát minh.

Nước Ý năm 2026 không phải cường quốc kinh tế hay quân sự. Nhưng trong ba giờ tại San Siro, thông qua một cấu trúc nghệ thuật được thiết kế cẩn thận từ ánh sáng đầu tiên đến ngọn lửa cuối cùng, họ đã kể câu chuyện của mình cho 2 tỷ người nghe và khiến người ta muốn nghe tiếp.

“Armonia” nghe có vẻ mềm mại. Nhưng khi được đặt vào kiến trúc ba giờ đồng hồ ấy, nó trở thành lựa chọn có tính chiến lược cao: Không phô trương, không áp đảo, mà thuyết phục bằng sự nhất quán và tinh tế như một nhà sản xuất nội dung hiểu rằng cảm xúc chân thật luôn mạnh hơn kỹ xảo.

Tại lễ khai mạc Olympic mùa Đông 2026, nước Ý kể câu chuyện của mình cho 2 tỷ người nghe và khiến người ta muốn nghe tiếp.
Nguồn: People

Khi ánh sáng cuối cùng tắt tại San Siro, điều còn lại không chỉ là ký ức về một đêm diễn. Đó là ấn tượng về cách một quốc gia không cần quyền lực cứng, không cần ngân sách khổng lồ nhất, không cần công nghệ ấn tượng nhất đã kể câu chuyện của mình bằng thứ ngôn ngữ không cần dịch: Cảm xúc được thiết kế để chạm đến tất cả mọi người cùng một lúc.

Và trong kỷ nguyên truyền thông toàn cầu, đôi khi cấu trúc ấy hơn cả quy mô hay ngân sách mới là điều quyết định sức mạnh thật sự của một sự kiện.