Khi Hai Nhà Đầu Tư Trong Cùng Một Bảng Cổ Đông Muốn Hai Thứ Trái Ngược

Có một câu tôi nghe founder nói rất nhiều lần khi họ vừa gọi vốn xong: "Có nhà đầu tư vào bảng cổ đông rồi thì đỡ lo, họ cùng chí hướng với mình mà." Tôi từng nói đúng câu đó, và tôi đã sai.

Tôi đồng sáng lập Canavi, một nền tảng tuyển dụng dùng AI, và làm CEO suốt 5 năm. Công ty gọi được 500.000 USD vòng Seed từ ESP Capital, NIK Capital và Hustle Fund. Trên giấy, đó là một bảng cổ đông đẹp. Trong thực tế, mỗi quỹ mang theo một cách nhìn rủi ro riêng, một mốc thoái vốn riêng, và một ý niệm riêng về việc công ty nên đi đường nào khi gặp chuyện lớn.

Chuyện lớn đến khi kế hoạch ra sản phẩm mới của chúng tôi bị trễ hơn một năm. Tuần nào tôi cũng cập nhật cho lead investor, chị Lê Hoàng Uyên Vy của ESP Capital, kể cả những tuần tin xấu. Rồi đến lúc phải quyết: vá tiếp sản phẩm cũ cho nhanh, hay đập đi làm lại từ đầu, mất thêm 5-6 tháng mà không ai đảm bảo bản mới tốt hơn. Trong bảng cổ đông có người muốn vá, có người muốn làm lại. Cả hai phía đều có lý.

Điều tôi học được lúc đó là đừng cố làm trọng tài trung lập, và cũng đừng chiều theo người nói to nhất. Tôi làm hai việc. Thứ nhất, tôi gặp riêng từng nhà đầu tư, vì lập trường trong phòng họp đôi khi khác hẳn nỗi lo thật của họ. Thứ hai, tôi đòi mỗi bên đưa bằng chứng cho lập luận của mình, thay vì để cuộc tranh luận dừng ở mức ý kiến.

Quỹ ủng hộ làm lại không chỉ nói "nên đập đi" rồi rút lui. Chị Vy cử chính người điều hành quỹ ngồi cùng đội suốt 1,5 tháng để làm lại sản phẩm và tuyển người. Với tôi, đó là phép thử rõ nhất: khi một quan điểm có người sẵn sàng bỏ công sức thật đứng sau, nó nặng ký hơn nhiều so với một quan điểm chỉ dừng ở lời khuyên từ xa. Chúng tôi làm lại, và sau đó công ty có giai đoạn tăng trưởng đột phá.

Nhưng tôi không muốn ai rút ra bài học kiểu "cứ nghe lead investor là đúng". Lần này họ đúng, lần khác chưa chắc. Điều đáng mang theo là cách ra quyết định: nghe đủ các bên, đòi bằng chứng, nhìn xem ai chịu trách nhiệm thực thi, và giữ liên lạc minh bạch với tất cả nhà đầu tư chứ không chỉ với phe mình đồng tình.

Có một điều nữa mà ít founder chịu thừa nhận. Người ra quyết định cuối cùng vẫn là CEO. Đẩy hết quyết định sang bảng cổ đông nghe có vẻ an toàn, nhưng thực chất là né trách nhiệm, và các nhà đầu tư nhận ra điều đó rất nhanh.

Nếu bạn đang chuẩn bị nhận thêm nhà đầu tư vào công ty, hãy tự hỏi sớm một câu: khi họ bất đồng với nhau, mình sẽ dựa vào điều gì để chọn? Nếu câu trả lời chỉ là "cảm giác", đã đến lúc đặt ra quy trình trước khi cuộc tranh luận đầu tiên xảy ra.

Bài viết gốc và một số case study thực tế mình có phân tích chi tiết hơn tại đây: https://ebook.beginguru.com/blog/bod-va-xung-dot-giua-cac-nha-dau-tu/