Hai người sáng lập, hai hộ chiếu, một cái lịch chằng bao giờ trùng giờ

Cách đây không lâu tôi ngồi với một nhóm founder đang có đồng sáng lập ở bên kia bờ Đại Tây Dương. Họ kể với tôi bằng giọng hơi mệt: mỗi quyết định cần trao đổi qua lại ba vòng là mất cả tuần. Lệch múi giờ tới 12 tiếng thì gần như không có khung giờ nào cả hai cùng tỉnh táo.

Tôi không phải người phản đối đồng sáng lập khác quốc tịch. Ngược lại, tôi đã thấy lợi thế rõ rệt. Khi hỗ trợ Meta365.ai gọi vốn, nền tảng marketplace bất động sản blockchain do David Doan sáng lập, tôi thấy góc nhìn quốc tế trong đội sáng lập giúp sản phẩm không bị giới hạn tư duy trong thị trường Việt Nam ngay từ đầu, và công ty định vị được là một sàn giao dịch bất động sản phi tập trung, tiếp cận được cả những đối tác công nghệ lớn như KyberNetwork. Một đồng sáng lập nước ngoài thường mang theo quan hệ nhà đầu tư và khách hàng mà founder thuần Việt mất nhiều năm mới xây được.

Nhưng cái giá là có thật, và nó thường bị đánh giá thấp trước khi bắt tay. Vấn đề không chỉ là giờ giấc. Khi có sự cố khẩn cấp, một lỗi hệ thống nặng hay một nhà đầu tư cần trả lời ngay trong ngày, mà người có quyền quyết định đang ngủ ở múi giờ khác, công ty có thể mất cơ hội. Tôi khuyên founder phân quyền rõ: người đang trong giờ làm việc được quyết một số loại việc mà không phải chờ đồng thuận của người kia, cố định một đến hai khung giờ overlap mỗi tuần, và viết rõ ngữ cảnh thay vì phụ thuộc vào các cuộc gọi.

Một lớp rủi ro nữa là pháp lý. Đăng ký công ty hoàn toàn tại Việt Nam có thể khó khi gọi vốn nước ngoài, vì một số quỹ ngại đầu tư trực tiếp vào công ty Việt Nam. Đăng ký hoàn toàn ở nước ngoài thì lại phức tạp cho vận hành thực tế. Cấu trúc phổ biến nhất tôi thấy là lập holding ở nước thứ ba, thường là Singapore, còn công ty vận hành tại Việt Nam trở thành công ty con. Nó đơn giản hoá việc chia cổ phần giữa các đồng sáng lập ở nhiều quốc gia và giúp nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào một khung pháp lý họ quen. Nhưng đây không phải quyết định nên tự làm; cần luật sư có kinh nghiệm xuyên biên giới tư vấn theo từng trường hợp.

Còn khác biệt văn hoá làm việc, cách phản hồi, cách xử lý bất đồng, kỳ vọng về tốc độ, thì đừng giả định người kia tự hiểu. Hãy nói thẳng và viết vào co-founder agreement từ đầu. Tôi đã thấy nhiều cặp đồng sáng lập chỉ cãi nhau vì những chuyện rất nhỏ này, chứ không phải vì chiến lược.

Bài viết gốc và một số case study thực tế mình có phân tích chi tiết hơn tại đây: https://ebook.beginguru.com/blog/dong-sang-lap-khac-quoc-tich-can-luu-y-gi/