Google thử nghiệm báo cáo hiệu suất AI trên Search Console

Sự phát triển nhanh chóng của các trải nghiệm tìm kiếm tích hợp AI như AI Overviews, AI Mode hay AI Discover đang làm thay đổi cách người dùng tiếp cận thông tin trên Internet. Thay vì nhấp vào nhiều liên kết để tìm câu trả lời, người dùng ngày càng có xu hướng nhận thông tin trực tiếp từ các nội dung được AI tổng hợp và tóm tắt.

Điều này mở ra cơ hội mới về khả năng hiển thị cho doanh nghiệp, nhưng đồng thời cũng đặt ra hai câu hỏi quan trọng cho các nhà quản trị website và marketer:

• Làm thế nào để đo lường hiệu quả hiển thị của nội dung trong các trải nghiệm tìm kiếm AI?

• Doanh nghiệp có quyền kiểm soát việc nội dung của mình được AI sử dụng hay không?

Để giải quyết những vấn đề này, Google đang thử nghiệm hai tính năng mới trên Google Search Console (GSC): Báo cáo Hiệu suất AI (AI Performance Report) và Công cụ Kiểm soát Hiển thị AI (AI Blocking Controls). Đây được xem là những bước đi đầu tiên nhằm giúp doanh nghiệp thích nghi với một hệ sinh thái tìm kiếm đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của AI.

Báo cáo AI mới bên trong Google Search Console (Nguồn: Internet)

AI Performance Report: Lần đầu tiên doanh nghiệp có thể đo lường khả năng xuất hiện trong kết quả AI

• Số lần nội dung xuất hiện trong các phản hồi AI của Google Search và Discover.
• Danh sách URL được AI trích dẫn làm nguồn tham khảo.
• Phân tích hiệu suất theo quốc gia và loại thiết bị.
• Biến động dữ liệu theo thời gian nhằm theo dõi xu hướng hiển thị.

Google Search Console thử nghiệm báo cáo AI và tính năng chặn AI mới (Nguồn: TOS)

AI Blocking Controls: Trao quyền kiểm soát cho chủ sở hữu nội dung

Bên cạnh việc cung cấp dữ liệu, Google cũng đang thử nghiệm một tính năng khác có thể tạo ra nhiều tranh luận hơn: AI Blocking Controls.

Tính năng này xuất hiện dưới dạng một tùy chọn bật/tắt trong phần cài đặt của Search Console, cho phép doanh nghiệp chủ động từ chối việc nội dung của website được sử dụng trong các trải nghiệm AI Search.

Nếu kích hoạt chế độ chặn, nội dung website sẽ không còn được sử dụng để hiển thị trong các kết quả AI như AI Overviews hay AI Discover. Nói cách khác, website sẽ không xuất hiện như một nguồn tham khảo trong các câu trả lời do AI tạo ra.

Quyết định này mang đến cho doanh nghiệp quyền kiểm soát lớn hơn đối với tài sản nội dung của mình, nhưng đồng thời cũng đi kèm những đánh đổi đáng cân nhắc.

Thứ nhất, doanh nghiệp sẽ mất hoàn toàn cơ hội tiếp cận lượng người dùng đến từ các tính năng AI Search của Google.

Thứ hai, Google khẳng định việc chặn AI không ảnh hưởng đến khả năng xếp hạng trên kết quả tìm kiếm tự nhiên. Đây không phải là một tín hiệu xếp hạng và sẽ không tác động trực tiếp đến SEO truyền thống.

Tuy nhiên, trong bối cảnh AI đang dần trở thành một lớp hiển thị mới nằm phía trên kết quả tìm kiếm thông thường, việc không xuất hiện trong các phản hồi AI có thể khiến thương hiệu bỏ lỡ một lượng lớn cơ hội tiếp cận khách hàng trong tương lai.

AI Blocking Controls khác gì với Google-Extended?

Một trong những điểm dễ gây nhầm lẫn nhất hiện nay là sự khác biệt giữa AI Blocking Controls và Google-Extended.

Mặc dù đều liên quan đến việc kiểm soát dữ liệu AI, hai công cụ này phục vụ những mục đích hoàn toàn khác nhau.

Google-Extended được thiết kế để ngăn Google sử dụng nội dung website cho mục đích huấn luyện và tinh chỉnh các mô hình AI như Gemini hoặc Vertex AI. Công cụ này được cấu hình thông qua file robots.txt.

Trong khi đó, AI Blocking Controls tập trung vào khả năng hiển thị của nội dung trong các trải nghiệm tìm kiếm AI. Doanh nghiệp có thể lựa chọn không cho nội dung của mình xuất hiện trong AI Overviews hay AI Discover, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc ngăn Google sử dụng dữ liệu để huấn luyện mô hình AI.

Nói cách khác, Google-Extended liên quan đến quyền sử dụng dữ liệu để đào tạo AI, còn AI Blocking Controls liên quan đến quyền xuất hiện trong các sản phẩm AI Search.

Sự khác biệt này cho thấy Google đang bắt đầu tách bạch rõ ràng hai vấn đề: quyền khai thác dữ liệu và quyền phân phối nội dung trong môi trường AI.

Chế độ Ai Blocking Controls trên GSC

Bài toán chiến lược: Bảo vệ nội dung hay tận dụng lưu lượng truy cập từ AI?

Hiện tại, Google mới triển khai thử nghiệm hai tính năng này cho một số website tại Vương quốc Anh dưới sự giám sát của Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh (CMA). Tuy nhiên, những gì đang diễn ra cho thấy một cuộc tranh luận lớn hơn đang hình thành trên toàn ngành xuất bản và marketing số.

Doanh nghiệp nên cho phép AI sử dụng nội dung của mình hay nên từ chối?

Nếu lựa chọn tham gia, website có cơ hội xuất hiện trong các phản hồi AI và tiếp cận nguồn lưu lượng truy cập mới. Điều này đặc biệt quan trọng khi ngày càng nhiều người dùng bắt đầu tương tác với AI Search thay vì tìm kiếm truyền thống.

Ngược lại, việc cho phép AI sử dụng nội dung cũng làm dấy lên lo ngại rằng người dùng sẽ nhận được câu trả lời ngay trên giao diện tìm kiếm mà không cần truy cập website gốc. Điều này có thể khiến tỷ lệ nhấp giảm và ảnh hưởng đến khả năng kiếm tiền từ nội dung.

Nếu lựa chọn chặn, doanh nghiệp sẽ bảo vệ tốt hơn giá trị nội dung của mình nhưng đồng thời có nguy cơ bị loại khỏi một kênh phân phối đang ngày càng quan trọng.

Đây không đơn thuần là một quyết định kỹ thuật, mà là một bài toán chiến lược liên quan đến khả năng hiện diện của thương hiệu trong tương lai.

Từ SEO đến GEO: Cuộc chơi đang thay đổi

Trong nhiều năm, SEO tập trung vào việc tối ưu hóa khả năng xuất hiện trên trang kết quả tìm kiếm. Tuy nhiên, khi AI trở thành lớp trung gian giữa người dùng và thông tin, mục tiêu tối ưu hóa cũng đang thay đổi.

Thay vì chỉ cạnh tranh cho vị trí xếp hạng, doanh nghiệp cần bắt đầu nghĩ đến việc làm sao để nội dung được AI lựa chọn, trích dẫn và đề xuất như một nguồn đáng tin cậy.

Đó cũng là lý do khái niệm GEO (Generative Engine Optimization) ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trong cộng đồng marketing toàn cầu.

Việc Google thử nghiệm AI Performance Report và AI Blocking Controls không chỉ là một cập nhật sản phẩm đơn thuần. Đây là tín hiệu cho thấy AI Search đang bước sang giai đoạn trưởng thành hơn, nơi doanh nghiệp được cung cấp cả công cụ đo lường lẫn quyền kiểm soát dữ liệu.

Trong bối cảnh đó, các thương hiệu cần sớm chuẩn bị chiến lược phù hợp để vừa bảo vệ giá trị nội dung, vừa tận dụng cơ hội hiển thị trong thế hệ công cụ tìm kiếm mới đang được định hình bởi AI.

Nguồn: Toponseek