Critical Thinking (Tư duy phản biện) là gì? Vì sao người làm Content cần tư duy phản biện?

Không ít các bạn làm Content nhưng chỉ biết nhận đề bài một cách thụ động, phụ thuộc vào AI hoặc tạo ra những nội dung theo trend mà không suy xét kỹ. Những điều này đến từ sự hời hợt trong việc tìm hiểu, tư duy và kiểm định thông tin. Hay nói cách khác, thiếu đi một kỹ năng quan trọng khi làm Content: Critical Thinking (Tư duy phản biện).

Critical Thinking trong làm Content là gì?

Với người làm Content, Critical Thinking hay Tư duy phản biện là khả năng truy vấn, phân tích và đánh giá thông tin trong quá trình sáng tạo nội dung. Quá trình này hiện diện xuyên suốt toàn bộ quá trình làm Content, bao gồm trước khi viết, trong khi viết và cả sau khi nội dung được hoàn thành.

Critical Thinking thực chất là gì?
Nguồn: Brand Camp

Truy vấn

Truy vấn là liên tục đặt câu hỏi “vì sao” trước những dữ liệu và thông tin mà bạn đang có. Trong thực tế, không phải thông tin nào cũng đầy đủ và rõ ràng. Đôi khi sẽ có những chi tiết còn mập mờ cần được làm rõ, những giả định chưa được kiểm chứng hoặc những điểm bất hợp lý cần được phát hiện.

Thậm chí, ngay cả khi sếp giao cho bạn các thông tin đầu vào hoặc một đề bài cụ thể thì bạn cũng nên đặt câu hỏi và kiểm tra lại thông tin trước khi bắt tay vào thực hiện. Điều này giúp đảm bảo nội dung đi đúng hướng, bám sát mục tiêu ban đầu.

Do đó, thay vì mặc nhiên chấp nhận mọi thứ là hiển nhiên, người có tư duy phản biện luôn giữ thói quen tìm hiểu điều gì đang nằm phía sau một kết luận, một nhận định hay một con số.

Một số thông tin cần làm rõ:

• Chủ đề này đã từng triển khai chưa, có cần thiết phải viết không? Hay nên đề cập đến nội dung khác?
• Bài viết này phải giải quyết được vấn đề nào của khách hàng?
• Thông tin đầu vào được cung cấp đã đủ chưa?
• Cân đối thời gian, nguồn lực so với yêu cầu của sếp như thế nào? Deadline có quá gấp hay thời gian đủ lâu thì sếp kỳ vọng mức độ đầu tư ra sao.
• Liệu bài viết của mình đã đủ thuyết phục hay có điểm nào chưa chặt chẽ?

Critical Thinking giúp người làm Content liên tục đặt câu hỏi “vì sao” trước những dữ liệu và thông tin mà bạn đang có.
Nguồn: Envato

Đa chiều

Phân tích đa chiều là khả năng thoát khỏi góc nhìn cá nhân để nhìn vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau, chẳng hạn: Từ góc nhìn khách hàng, họ sẽ cảm nhận nội dung này như thế nào? Từ góc nhìn thị trường và đối thủ, nội dung của thương hiệu đang ở đâu so với mặt bằng chung?

Việc quan sát nhiều góc độ khác nhau giúp người làm Content xác định đâu là điểm mạnh thực sự của thương hiệu, đâu là lợi thế có thể tạo ra khác biệt trong một chiến dịch. Bởi vì, nếu thương hiệu cố gắng truyền tải tất cả những điểm tốt mình có, rất có thể sẽ không còn điểm nào đủ nổi bật để người dùng ghi nhớ.

Ngoài ra, người làm Content cũng cần nhìn vấn đề từ phía thương hiệu. Đó là liên tục “xoay” vấn đề dưới nhiều góc độ để lường trước các tình huống có thể xảy ra, đồng thời đảm bảo mọi yếu tố từ bài viết, hình ảnh đến video đều nhất quán với Tone & Mood, Brand Voice…

Critical Thinking giúp người làm Content thoát khỏi góc nhìn cá nhân để nhìn vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau.
Nguồn: Envato

Logic

Đây là quá trình đánh giá và sắp xếp lại thông tin một cách logic. Bạn cần xem xét liệu những nhận định của mình có đang bị ảnh hưởng bởi cảm xúc, định kiến hay các góc nhìn chủ quan hay không. Từ đó, loại bỏ những thông tin mang tính cảm tính, những suy luận chưa được kiểm chứng hoặc những nhận định chưa có đủ căn cứ xác thực. Đồng thời, lược bớt những phần không cần thiết đảm bảo thông tin đều có mục đích rõ ràng.

Critical Thinking giúp người làm Content đánh giá và sắp xếp lại thông tin một cách logic.
Nguồn: Envato

Tại sao người làm Content cần có Critical Thinking?

Thoát “bẫy” AI

AI có thể viết nội dung nhanh hơn con người rất nhiều. Chỉ với một câu lệnh, AI có thể tạo ra một loạt ý tưởng, dàn ý hay thậm chí là một bài viết hoàn chỉnh. Tuy nhiên, chỉ người làm Content mới hiểu “tại sao” mình viết như vậy. AI có thể là công cụ hỗ trợ nhưng bạn mới là người có khả năng hiểu bối cảnh, nắm vững brief và tinh thần của nội dung.

Nâng tầm sự nghiệp

Nếu chỉ dừng lại ở việc viết nội dung, bạn đang làm tốt vai trò của một “Doer” chứ chưa phải một “Thinker”. “Doer” chỉ phù hợp cho các vị trí Junior hay Executive sếp chỉ đâu đánh đó hoặc chịu trách nhiệm cho chính sản phẩm sáng tạo của mình (bài viết, hình ảnh video…). Trong khi đó, để phát triển lên các vị trí cao hơn như Senior, Leader hay Manager... bạn phải có khả năng “nghĩ nhiều hơn và sâu hơn” để đặt câu hỏi ngược lại cho team của mình (hoặc để định hướng cho họ, thẩm định hoặc giao thêm thử thách).

Ở những cấp độ này, thời gian dành cho việc thực thi thường ít đi, thay vào đó là thời gian để suy nghĩ về kế hoạch, chiến lược, định hướng nội dung và các bài toán phát triển dài hạn. Nói cách khác, người làm Content cần chuyển từ tư duy của một “thợ viết” sang tư duy của một người làm chiến lược, quản trị kết quả đầu ra.

Trên thực tế, thị trường luôn có rất nhiều ứng viên có thể thực hiện tốt công việc ở cấp độ chuyên viên. Tuy nhiên, những người đủ tư duy, kiến thức và khả năng dẫn dắt để đảm nhận vai trò quản lý thì không nhiều. Vì vậy, việc rèn luyện tư duy phản biện sẽ mở ra cơ hội phát triển và thăng tiến trong sự nghiệp.

“Bảo hiểm” nội dung

Có kỹ năng Critical Thinking cũng tương tự như mua “bảo hiểm” cho nội dung. Kỹ năng này đóng vai trò như một bộ lọc trước khi nội dung được xuất bản, giúp người làm Content chủ động rà soát lại thông tin để ngăn chặn các sai sót về kiến thức và rủi ro truyền thông.

Tại sao người làm Content cần có Critical Thinking?
Nguồn: Brand Camp

Để có cái nhìn toàn diện hơn về Critical Thinking khi làm Content, mời bạn tham khảo khóa học “Critical Thinking – Tư duy Phản biện trong Content: Nghĩ sâu để viết đúng”. Khóa học này sẽ giúp bạn rèn luyện tư duy phản biện để nội dung bạn viết ra không chỉ hay mà còn đúng và giàu sức thuyết phục.