Công ty và công việc đầu tiên ảnh hưởng đến sự nghiệp của bạn như thế nào?
Có người nói, công việc đầu tiên giống như “người yêu đầu tiên”, không phải lúc nào cũng hoàn hảo, nhưng luôn để lại dấu ấn sâu đậm. Bởi lẽ, đó là nơi bạn lần đầu học cách làm việc trong một tổ chức, lần đầu nhận lương, lần đầu va chạm với deadline, với sếp, với đồng nghiệp…
Và từ những va vấp ấy, bạn bắt đầu hình thành cách nhìn nhận về công việc, về sự chuyên nghiệp, và cả về chính bản thân mình trong thế giới đi làm. Công ty đầu tiên không chỉ là một dấu mốc trong CV, mà còn là nền móng âm thầm định hình tư duy và hành vi nghề nghiệp – thứ sẽ đi theo bạn suốt nhiều năm sau này, dù bạn có thay đổi bao nhiêu công ty đi nữa.
Công ty đầu tiên sẽ là nơi định hình tư duy nghề nghiệp của bạn
Những ngày đầu đi làm, chúng ta thường học bằng cách quan sát, xem người khác làm gì, nói gì, xử lý vấn đề ra sao. Chính môi trường đầu tiên ấy, dù bạn có nhận ra hay không, sẽ âm thầm dạy bạn “thế nào là một người làm việc chuyên nghiệp”.
- Nếu bạn bắt đầu ở một công ty có quy trình rõ ràng, bạn sẽ quen với việc lên kế hoạch, báo cáo và làm việc có kỷ luật.
- Nếu bạn làm trong một startup, bạn sẽ học cách linh hoạt, tự xoay xở, và không chờ ai hướng dẫn quá lâu.
- Còn nếu bạn bắt đầu ở một agency, bạn sẽ học được cách làm việc nhanh, chịu được áp lực và luôn giữ tinh thần “luôn sẵn sàng”.
Công ty đầu tiên không chỉ là nơi bạn học kỹ năng cứng, mà còn là nơi định hình tư duy làm nghề.
Nguồn: Ouch! Illustrations
Mỗi môi trường tạo ra một “khuôn nghề nghiệp” khác nhau. Và đôi khi, chính khuôn đó định hình cách bạn phản ứng với deadline, cách bạn làm việc nhóm, hay cách bạn nhìn nhận giá trị của bản thân trong tổ chức.
Mình từng gặp nhiều người, chỉ cần nghe họ kể về công ty đầu tiên là có thể đoán được phong cách làm việc hiện tại của họ: Người từng ở tập đoàn thì cẩn trọng, chỉn chu; người từng làm ở startup thì nhanh, linh hoạt; còn người từng làm ở môi trường agency gần như không ngán deadline nào cả.
Công ty đầu tiên không chỉ là nơi bạn học kỹ năng cứng, mà còn là nơi định hình tư duy làm nghề – điều quan trọng hơn nhiều so với công việc cụ thể bạn làm lúc đó.
Người sếp đầu tiên sẽ ảnh hưởng đến cách bạn làm việc về sau
Nếu công ty đầu tiên định hình tư duy nghề nghiệp, thì người sếp đầu tiên chính là người “đặt nền” cho phong cách làm việc của bạn. Bởi lẽ, sếp là người trực tiếp cho bạn thấy “thế nào là tiêu chuẩn”, “thế nào là trách nhiệm” và đôi khi là “thế nào là một người lãnh đạo tốt hoặc chưa tốt”.
- Một người sếp kỹ tính có thể khiến bạn từng khó chịu khi bị sửa từng câu chữ trong email. Nhưng chính điều đó lại dạy bạn biết cách kiểm tra công việc kỹ hơn, hiểu rằng “làm tốt” và “làm xong” là hai chuyện rất khác nhau.
- Một người sếp nghiêm khắc có thể khiến bạn từng thấy áp lực, nhưng nhờ vậy, bạn học được cách chịu trách nhiệm đến cùng với công việc của mình.
- Còn nếu may mắn gặp một người sếp cởi mở, biết lắng nghe và truyền cảm hứng, bạn sẽ mang tinh thần ấy đi rất xa và có xu hướng lãnh đạo người khác theo cách tương tự trong tương lai.
Người sếp đầu tiên ảnh hưởng đến cách bạn nhìn nhận công việc nhiều hơn bạn tưởng.
Nguồn: Ouch! Illustrations
Tất nhiên, không phải ai cũng gặp sếp tốt ngay từ đầu. Nhưng ngay cả khi trải nghiệm đó không như mong đợi, nó vẫn là bài học quý giá. Bạn học được cách nhận diện phong cách lãnh đạo mình muốn theo đuổi (hoặc muốn tránh xa). Bạn học được cách giao tiếp, cách phản hồi, cách bảo vệ ý kiến mà không mất đi sự tôn trọng.
Thực tế, nhiều người chỉ nhận ra điều này sau vài năm đi làm: Sếp đầu tiên ảnh hưởng đến cách bạn nhìn nhận công việc nhiều hơn bạn tưởng. Cách bạn làm việc với sếp sau này, tự tin hay dè dặt, chủ động hay thụ động đều ít nhiều bắt nguồn từ trải nghiệm đầu tiên đó.
Nếu công ty đầu tiên định hình tư duy nghề nghiệp, thì người sếp đầu tiên chính là người “đặt nền” cho phong cách làm việc của bạn.
Văn hoá công ty đầu tiên tạo “khuôn” cho cách bạn chọn nơi làm việc sau này
Mỗi công ty có một văn hóa riêng và môi trường đầu tiên bạn làm việc sẽ vô tình trở thành chuẩn mực ngầm cho cách bạn đánh giá các nơi khác sau này.
- Nếu bạn từng làm ở nơi mọi người thân thiện, sẵn sàng giúp đỡ nhau, bạn sẽ khó quen với môi trường có văn hoá cạnh tranh khốc liệt.
- Nếu bạn từng ở nơi đề cao sự sáng tạo, bạn sẽ dễ ngột ngạt trong môi trường nhiều quy trình.
Và nếu bạn từng trải qua môi trường “độc hại”, nơi lời nói nặng hơn chuyên môn bạn sẽ phát triển khả năng nhận diện và tránh xa những tín hiệu tiêu cực tương tự trong tương lai. Dù tốt hay tệ, trải nghiệm đầu tiên ấy giúp bạn hiểu rõ hơn mình cần gì và không cần gì trong một tổ chức.
Mỗi công ty có một văn hóa riêng và môi trường đầu tiên bạn làm việc sẽ vô tình trở thành chuẩn mực ngầm cho cách bạn đánh giá các nơi khác sau này.
Nguồn: Ouch! Illustrations
Văn hoá đầu tiên không chỉ dạy ta cách làm việc, mà còn định hình cách ta cảm nhận môi trường làm việc. Nó ảnh hưởng đến lựa chọn nghề nghiệp, đến khả năng thích nghi, thậm chí đến cách ta đối xử với đồng nghiệp về sau.
Văn hoá của công ty đầu tiên không chỉ dạy ta cách làm việc, mà còn định hình cách ta cảm nhận môi trường làm việc về sau.
Kết lại
Công việc đầu tiên, với nhiều người, có thể chỉ kéo dài vài tháng hay một năm. Nhưng những gì nó để lại thường lâu hơn thế. Đó có thể là thói quen làm việc đúng giờ, là cách phản ứng trước áp lực, hay đơn giản là lần đầu bạn hiểu “đi làm” không giống như mình từng nghĩ.
Dù trải nghiệm đó là tích cực hay đầy thử thách, nó đều góp phần tạo nên phiên bản chuyên nghiệp hơn của bạn hôm nay. Bởi vì, không có công việc nào là vô nghĩa chỉ có những bài học ta chưa kịp nhận ra.