Bối cảnh ngành truyền thông: Giỏi để làm nghề hay tử tế để làm người?

Khi “sự thật” trở thành sản phẩm - Truyền thông có còn lương tâm?

Theo tổ chức UNESCO, nguy cơ tiếp xúc với thông tin sai lệch hoặc bị thao túng thông tin trên cả nền tảng số và truyền thống ngày càng tăng cao. Một báo cáo khác cho biết: khoảng 86% người dùng internet toàn cầu thừa nhận từng tiếp xúc với tin giả và chỉ 32% dân số Mỹ tin tưởng vào truyền thông mới. Trong khi đó, nghiên cứu cho thấy các nội dung cảm xúc tiêu cực (như giận dữ) làm tin giả lan truyền nhanh hơn tin thật. Còn công nghệ như deepfake và AI càng làm vấn đề trầm trọng hơn: khi hình ảnh, âm thanh bị giả mạo bằng công cụ AI, lòng tin vào truyền thông bị xói mòn.

Ảnh: Minh họa Deepfake trong bối cảnh hiện nay - Nguồn: Internet

Vậy người làm truyền thông nên đặt câu hỏi: “Chúng ta đang truyền thông vì điều gì? Vì tương tác? Vì tiếng ồn? Hay vì những giá trị tử tế và nhận thức?” Khi “sự thật” cũng bị sản xuất, thì lòng tin, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm cộng đồng không thể chỉ là phần phụ.

Thực trạng: Ồ ạt sách dạy kĩ năng làm nghề - Thiếu vắng sách dạy làm người trong nghề

Thị trường sách hiện nay ngập tràn các đầu sách “kỹ năng”: bán hàng, diễn thuyết, PR sao cho thuyết phục… Nhưng có rất ít cuốn sách thực sự định hướng cho người làm truyền thông cách thức làm nghề có lương tâm, làm nghề truyền thông với sự tỉnh thức và hướng đến giá trị tử tế. Đó chính là điểm nổi bật của PR Đen: Vẻ đẹp của Bóng Tối. Cuốn sách được tác giả đăng ký bản quyền tại Cục SHTT Việt Nam và Cơ quan Bản quyền Hoa Kỳ - dấu ấn cho thấy một nỗ lực nghiêm túc về giá trị trí thức và nhân văn.

Điểm đáng khâm phục hơn: tác phẩm này phát hành hoàn toàn miễn phí dưới dạng ebook tại Việt Nam, đề cao tinh thần “tri thức được chia sẻ và được sống cùng nhau”. Và trong một ngành truyền thông mà việc “chạy KPI” và “tương tác” thường được đặt trước “nhận thức” và “nhân cách” hay những giá trị thiết thực, thì cuốn sách như một lời nhắc nhở: Truyền thông không nên là nơi nói những lời người khác muốn nghe, ta cần nói sự thật.

Hành động bắt đầu từ những người làm nghề

Nếu bạn là nhà báo, người làm PR, marketer, sinh viên đang theo học nghề liên quan đến truyền thông hay đơn giản là người quan tâm đến truyền thông và trách nhiệm xã hội, hãy dành thời gian để đọc cuốn sách này. Không chỉ để hiểu nghề, mà để hiểu chính mình trong nghề. Khi bạn bước vào thế giới mà ánh sáng và bóng tối đan xen như tác phẩm mô tả, bạn sẽ nhận ra: truyền thông tử tế không phải là lựa chọn thứ hai, mà phải là lựa chọn bắt đầu, quyết định mọi thứ.

Và mỗi lần bạn đặt bút, gửi tin, dựng video, bạn có thể tự vấn: “Hôm nay tôi truyền đi điều gì - tiếng ồn hay sự thật? Niềm tin hay sự nhiễu loạn?”. Bởi lẽ, trong kỷ nguyên mà nền tảng số và AI đang làm thay đổi bản chất của công cuộc truyền thông, giữ vững nhân cách và lương tâm nghề nghiệp chính là điều thật sự khác biệt và đòi hỏi sự kiên định, bền bỉ.

---------------------------------------------------------------

• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Chuai, Y., & Zhao, J. (2020, April 22). Anger makes fake news viral online. arXiv.org. https://arxiv.org/abs/2004.10399

Fake news worldwide - statistics & facts. (2023, September 4). World Trends in Freedom of Expression and Media Development. https://www.unesco.org/en/world-media-trends/fake-news-worldwide-statistics-facts

Kumar, N. (2025, September 29). 17 Fake News Statistics for 2025 (Global Insights). DemandSage. https://www.demandsage.com/fake-news-statistics/