Bị Chê Gay Gắt, Founder Nên Hỏi Thêm Thay Vì Giải Thích Ngay
Có một phản xạ mà gần như founder nào cũng có: khi bị chê thẳng vào mặt, việc đầu tiên là giải thích. Giải thích bối cảnh, giải thích lý do, giải thích vì sao người kia hiểu chưa đúng. Tôi đã thấy điều đó lặp lại nhiều lần trong các buổi coaching, và cả trong chính những lần tôi đóng vai người góp ý.
Lý do khá dễ hiểu. Với founder, công ty không chỉ là một dự án. Đó là hàng nghìn giờ làm việc, nhiều hy sinh cá nhân và thường là phần lớn danh tính của họ trong nhiều năm. Khi ai đó nói "pitch deck này chưa thuyết phục", não bộ dễ nghe thành "anh chưa đủ giỏi". Phản xạ phòng thủ vì thế xuất hiện gần như tức thì, trước cả khi suy nghĩ có ý thức.
Cái giá của phản xạ đó là kênh thông tin bị đóng đúng lúc cần mở nhất. Phản hồi gay gắt thường chứa tín hiệu sớm nhất về một vấn đề thật. Và người góp ý nhanh chóng học được rằng nói thẳng với bạn không đáng công sức, nên lần sau họ chọn im lặng.
Tôi nhớ nhất một founder nội thất ứng dụng AI mà tôi hỗ trợ ở vai trò Fundraising Coach 1 kèm 1. Điều làm anh khác biệt ngay từ những buổi đầu không phải ý tưởng hay bộ slide đẹp, mà là câu anh chủ động hỏi: "Tôi đang làm sai điều gì?". Khi phản hồi khó nghe nhất được đưa ra, về cách trình bày con số, về mức độ chuẩn bị chưa đủ cho buổi pitch, về những giả định chưa kiểm chứng trong mô hình tài chính, anh không tìm cách chứng minh mình đúng. Anh ghi lại, hỏi thêm cho rõ rồi áp dụng ngay vào lần chuẩn bị tiếp theo.
Từ đó tôi rút ra vài thói quen nhỏ mà founder nào cũng làm được. Thứ nhất, nghe hết trước khi giải thích, và nếu muốn nói gì thì hãy hỏi lại để hiểu rõ. Thứ hai, viết lại phản hồi bằng ngôn ngữ trung lập, tách cảm xúc khỏi nội dung. Thứ ba, đặt một bộ lọc cho chính mình: nguồn góp ý là ai, vấn đề này đã được nhắc lại mấy lần, và nó có khớp với chiến lược cốt lõi không. Không phải phản hồi nào cũng cần làm theo ngay, nhưng phản hồi nào cũng nên được nghe trọn.
Tôi nghĩ sự khác biệt giữa founder dễ coaching và founder gật đầu cho có nằm ở một điểm: người đầu chủ động đi tìm phản hồi tiêu cực, người sau chỉ chấp nhận khi nó được đưa tới trước mặt.
Bài viết gốc và một số case study thực tế mình có phân tích chi tiết hơn tại đây: https://ebook.beginguru.com/blog/don-nhan-phan-hoi-gay-gat-khong-phong-thu/