Bài Học Từ 2 Startup Việt Nam Đã Đóng Cửa

Mình luôn nghĩ văn hoá khởi nghiệp ở Việt Nam có một khoảng trống lớn: chúng ta rất giỏi kể chuyện thành công, nhưng gần như không ai công khai nói về những case đã đóng cửa một cách tử tế, rút ra bài học thật.

WeFit là ví dụ tôi hay nhắc tới. Nền tảng đặt lịch gym/spa theo gói thuê bao này tuyên bố phá sản vào tháng 5/2020, chỉ hơn 1 năm sau khi huy động được 1 triệu USD đầu 2019. Nguyên nhân công bố là dòng tiền cạn kiệt — mô hình subscription buộc công ty phải trả tiền trước cho các đối tác gym theo hợp đồng cố định, trong khi doanh thu từ người dùng lại linh hoạt và dễ huỷ. Cú sốc COVID-19 chỉ là giọt nước tràn ly, khiến toàn bộ đối tác gym phải đóng cửa cùng lúc — nhưng vấn đề cấu trúc dòng tiền đã tồn tại từ trước đó rất lâu.

Case thứ hai tôi luôn dùng làm ví dụ là Leflair — sàn thương mại điện tử hàng hiệu flash-sale. Leflair đóng cửa tháng 2/2020, chính thức phá sản tháng 5/2020, để lại khoản nợ khoảng 2 triệu USD cho gần 500 nhà cung cấp. Nguyên nhân công bố: chi phí vận hành quá cao so với biên lợi nhuận thực tế của mô hình flash-sale.

Điều tôi rút ra khi nhìn lại cả 2 case: mẫu số chung không phải là “ý tưởng tồi” hay “thị trường không có nhu cầu” — cả hai đều từng gọi vốn được, từng có traction thật. Vấn đề nằm ở cấu trúc chi phí/dòng tiền rủi ro cao, và đơn vị kinh tế (unit economics) chưa từng thực sự vững trước khi mở rộng quy mô. Đây là bài học tôi nghĩ founder Việt Nam đáng lẽ nên được nghe nhiều hơn, thay vì chỉ toàn câu chuyện “từ 0 lên triệu đô”.

Bài viết gốc và một số case study thực tế mình có phân tích chi tiết hơn tại đây: https://ebook.beginguru.com/blog/startup-viet-nam-that-bai-cong-khai-bai-hoc/