AI thay thế ai?

AI bùng nổ khiến những công việc từng được xem là “kỹ năng chuyên môn” giờ trở nên dễ tiếp cận hơn bao giờ hết. Những việc như viết nội dung, chỉnh sửa hình ảnh, dựng video hay thậm chí là nghĩ ý tưởng sáng tạo, những tác vụ vốn trước đây cần nhiều năm va chạm để làm tốt, giờ chỉ cần vài câu prompt là đã có thể tạo ra thứ “trông có vẻ ổn”.

Và cũng từ đó, trong 1 năm trở lại đây, khi AI thực sự “chiếm sóng”, những câu bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều mà tôi nhận ra trong các buổi họp, feedback hay thậm chí cả những lần client phản hồi, đó là:

• “AI prompt cho anh/chị ra cái này nè”.
• “AI làm nhanh hơn á”.
• “Cái này AI viết cũng giống mà”.

Nếu vài năm trước nghe những câu như vậy, có lẽ tôi sẽ thấy “tự ái” lắm (thật á!). Nhưng thật lạ, càng về sau tôi lại càng thấy… không có gì để phản ứng nữa. Vì tôi nhận ra AI không thật sự thay thế người làm nghề. Nó chỉ đang thay thế những phần việc mang tính lặp lại, những thứ mà trước giờ nhiều người lầm tưởng đó là “giá trị cốt lõi” của bản thân. Thật ra, việc viết nội dung theo hình thức quen thuộc, làm hình theo mẫu, edit video theo flow có sẵn hay brainstorm bằng những “chất liệu” phổ biến… sớm muộn cũng sẽ được tự động hóa. AI chỉ khiến điều đó xảy ra nhanh hơn thôi.

Điều thú vị là AI đang làm lộ ra một sự thật khá tàn nhẫn trong ngành agency: Rất nhiều người từng nghĩ mình có giá trị vì “biết làm”, nhưng khi công cụ nào cũng có thể làm được, thứ còn lại mới thật sự là năng lực.

Đó là năng lực thấu hiểu vấn đề, nhìn ra insight, thấu hiểu cảm xúc con người và khả năng đưa ra quyết định đúng.

AI có thể tạo ra 100 headlines chỉ trong vài giây, nhưng AI không biết headline nào phù hợp thương hiệu, phù hợp với thời gian hay thật sự giải quyết được những vấn đề cốt lõi của doanh nghiệp. AI có thể làm hình đẹp, nhưng AI chắc chắn sẽ không hiểu vì sao một hình ảnh chạm được cảm xúc. AI có thể viết rất nhiều thứ “nghe hay”, nhưng không biết thứ nào nên tồn tại ngoài đời thật.

AI đang khiến sự phân hóa trở nên mạnh hơn bao giờ hết. Những người chỉ dừng lại ở “biết làm” sẽ bắt đầu thấy mình dễ bị thay thế. Ngược lại, những người biết suy nghĩ, biết đặt câu hỏi, biết nhìn vấn đề ở đa góc độ và mang tính con người sẽ càng có giá trị hơn.

Đứng ở góc độ của tôi, gần 10 năm trong nghề, liệu rằng “AI có thay thế con người không?”, thì câu trả lời có lẽ là “Có”, nhưng không phải theo cách mọi người vẫn hay nghĩ.

AI không thay thế những người làm nghề thật sự. AI chỉ đang thay thế phiên bản cũ của chúng ta, phiên bản từng nghĩ rằng chỉ cần biết làm là đủ để tồn tại trong ngành này.

Tôi nghĩ điều đầu tiên chúng ta cần thay đổi không phải là công cụ, mà là tư duy làm nghề. Và đây là bộ “cẩm nang” tôi đã đúc rút được:

• Đừng chỉ học cách dùng AI, hãy học cách đặt câu hỏi đúng. Vì chất lượng của kết quả cuối cùng luôn phụ thuộc vào tư duy của người prompt.
• Đừng dành toàn bộ thời gian cho execution. Hãy dành thời gian để hiểu doanh nghiệp, hành vi người dùng và cách thương hiệu vận hành ngoài đời thật. Vì càng về sau, thứ tạo ra khác biệt sẽ không còn nằm ở việc “làm được”, mà nằm ở việc “hiểu đúng”.
• AI có thể giúp chúng ta làm nhanh hơn rất nhiều, nhưng nó không thể thay con người chịu trách nhiệm cho một quyết định. Nó không hiểu áp lực của doanh nghiệp, không hiểu bối cảnh văn hoá và cũng không hiểu cảm giác của người thật khi đối diện với một sản phẩm, một chiến dịch hay một thông điệp.
• Và quan trọng nhất, đừng biến bản thân thành người chỉ biết chờ brief và làm task. Vì đó sẽ là nhóm dễ bị thay thế nhất khi mọi công cụ đều ngày càng thông minh hơn. Trong một thế giới mà AI có thể làm được rất nhanh, giá trị của người làm nghề sẽ nằm ở khả năng suy nghĩ, đặt vấn đề và tạo ra góc nhìn mà công cụ không thể tự có được.

Chúc bạn sẽ luôn linh hoạt ứng biến với làn sóng AI này nhé!